Gudzhiq: Kryengritja e Parë Serbe dhe Kushtetuta e Sretenjës janë momente të rëndësishme në krijimin e shtetit modern serb

Historiani Aleksandar Gudzhiq, me rastin e Ditës së Shtetësisë së Republikës së Serbisë, vlerësoi se fillimi i Kryengritjes së Parë Serbe në vitin 1804 dhe miratimi i Kushtetutës së Sretenjës në vitin 1835 konsiderohen si dy momente të rëndësishme në krijimin e shtetit modern serb.

Gudzhiq thekson se Kryengritja e Parë dhe e Dytë Serbe nuk ndryshojnë nga Revolucioni Francez.

“Ata synonin zgjidhjen e dy çështjeve themelore, atë të shfuqizimit të feudalizmit osman, turk dhe krijimin e kushteve për zhvillimin e shoqërisë civile, por edhe zgjidhjen e çështjes kombëtare. Kryengritja serbe ngriti dy çështje: feudalizmi osman u trondit dhe nuk u rikuperua kurrë, dhe në vitet tridhjeta u shfuqizua përfundimisht dhe u zhduk nga territori i Serbisë kryengritëse, megjithatë, kryengritësit ngritën një çështje kombëtare, çështjen e çlirimit dhe bashkimit të të gjithë serbëve. Kryengritja e Parë Serbe nuk e zgjidhi këtë çështje, por çështja u ngrit dhe u zgjidh në vitin 1918”, tha Gudzhiq.

Ai përkujton se Sretenja festohet në kujtim të ditës kur Karagjorgje ngriti Kryengritjen e Parë Serbe, por edhe në kujtim të ditës kur Kuvendi i Sretenjës miratoi Kushtetutën e Sretenjës në vitin 1835.

“Kushtetuta, e cila ishte një nga kushtetutat më demokratike në Evropë në atë kohë, u shfuqizua me vullnetin e fuqive të mëdha, në radhë të parë të Austro-Hungarisë dhe Rusisë, të cilat nuk donin, siç thoshin diplomatët në atë kohë, një “ndalim francez në pyjet e Ballkanit” dhe kjo është arsyeja pse ajo kushtetutë u shfuqizua me vullnetin e fuqive të mëdha. Princi Millosh Obrenoviq, i cili ishte autokrat, u ndihmua nga reagimi i fuqive të mëdha për ta shfuqizuar vetë kushtetutën, kështu që ajo nuk qëndroi gjatë në fuqi. Ato dy data, fillimi i Kryengritjes së Parë Serbe dhe miratimi i Kushtetutës së Sretenjës, konsiderohen si dy momente të rëndësishme në krijimin e shtetit modern serb”, tha Gudzhiq.