Jovanoviq: Në Sretenje, ne kujtojmë njerëzit që ia kushtuan jetën përparimit të popullit serb

Serbia sot feston Ditën e Shtetësisë dhe historiani Luka Jovanoviq thotë për Kosovo online se Sretenja, si festë kombëtare dhe shtetërore, duhet parë si festë e themelit të fortë kombëtar që shënon dy ngjarje të rëndësishme në procesin e formimit të shtetësisë serbe në shekujt 19 dhe 20.

Siç thekson ai, të paktë janë popujt në botë që festojnë dy ngjarje të rëndësishme brenda një dite, si populli serb. E para, siç thotë ai, është mbledhja e lavdishme e vitit 1804, ose shpërthimi i Revolucionit Serb, Kryengritja e Parë Serbe, kur, kujton ai, fshatarë serbë, serbë të shquar, udhëheqës kombëtarë, u mblodhën në luginën e Mariçeviçit dhe ranë dakord të fillonin luftën për lirinë, jetën dhe mbijetesën e tyre.

“Periudha që filloi në vitin 1804, në pjesën e parë të saj, përfundoi në Sretenje të vitit 1835, kur u miratua Kushtetuta e parë e Serbisë, e ashtuquajtura Kushtetuta e Sretenjës. Periudha e atyre 31 viteve e solli popullin serb në një pikë ku, siç shkroi bukur Slobodan Jovanoviq, Kryengritja e Parë Serbe dhe Karagjorgje shënuan lirinë, dhe Kushtetuta e Sretenjës, e miratuar gjatë sundimit të Millosh Obrenoviqit, shënoi shtetësinë, ose më mirë shtetësinë e popullit serb”, thotë Jovanoviq.

Serbët, thekson ai, shfaqën prirje drejt demokracisë dhe demokratizimit edhe në fillim të shekullit të 19-të, kur e gjithë Evropa ishte ende në marrëdhënie feudale, në disa mënyra të vjetra të jetesës.

“Në luginen Mariqevit askush nuk u imponua si lider, nuk pati luftime politike, fraksionizëm apo ndarje, por lideri u zgjodh në mënyrë demokratike. Kandidati i parë për lider ishte Stanoje Glavash, i dyti Teodosije Mariqeviq dhe i treti lider Karagjorgje, i cili e pranoi rolin duke ditur barrën që mbante dhe cili ishte roli i tij historik në atë moment. Periudhën që filloi atëherë e quajmë Revolucioni Serb e cila kishte disa shtresa, e cila u bë si luftë për çlirimin fizik, jo të Serbisë, por të popullit serb kudo që jetonte, dhe për formimin e shtetit. Aty lindi një ide shtetformuese që u pjekur në vitin 1835 me vetëdijen për nevojën e një kushtetute për vendin, edhe pse Serbia në atë kohë ishte një principatë vasale”, thotë Jovanoviq.

Nga ana tjetër, siç thekson ai, ka edhe një luftë kulturore, prandaj Revolucioni Serb ka tre udhëheqës: Karagjorgje, Millosh Obrenoviq dhe Vuk Karaxhiq. Pastaj, shton ai, vjen një rilindje kulturore, një rilindje artistike e popullit serb dhe çdo rilindje.

"Kjo është ajo që ne festojmë çdo 15 shkurt, çdo Sretenje. Kujtojmë njerëzit që ia kushtuan jetën e tyre përmirësimit dhe përparimit të popullit serb, afirmimit dhe ngritjes kulturore të tij. Natyrisht, ajo luftë që filloi më 1804, nuk përfundoi me pavarësinë e vitit 1878, as me shpalljen e mbretërisë më 1882, as më 1918 me periudhën e madhe dhe të lavdishme të luftërave, çlirimit dhe bashkimit të popullit serb. Fatkeqësisht, kur bëjmë vijën, shohim se populli serb është ende i ndarë në disa shtete, por se ende ëndërron ëndrrën e ëndërruar nga njerëzit që ngritën kryengritjen serbe në 1804 dhe që shkruan Kushtetutën dhe ligjet shtetërore në 1835 - që të gjithë serbët të jetojnë të lirë në një shtet të unifikuar demokratik”, thotë Jovanoviq.