Madje 70 për qind e shqiptarëve e shohin BKS si kërcënim për Kosovën, ndërsa 68 për qind e serbëve presin përkeqësim të mëtejshëm të situatës

Më shumë se dy të tretat e serbëve në Kosovë, saktësisht 68.36 për qind, presin përkeqësim të mëtejshëm të situatës, ndërsa madje 70 për qind e shqiptarëve e shohin Bashkësinë e Komunave Serbe si kërcënim për Kosovën – tregojnë rezultatet e hulumtimit “Perceptimet për kompromisin në procesin e normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë – çështje të vështira para nesh”, i cili u prezantua sot në Prishtinë.

Autori i hulumtimit, politologu Ognjen Gogiq, tha se 79.19 për qind e të anketuarve e vlerësojnë pozitën e komunitetit serb në Kosovë si të keqe ose shumë të keqe, ndërsa studiuesi i lartë në Qendrën Kosovare për Studime të Sigurisë, Ramadan Ilazi, deklaroi se 74 për qind e të anketuarve e shohin Serbinë si përgjegjëse për marrëdhëniet e këqija ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve në Kosovë.

Anketën e opinionit publik e realizoi OJQ CASA me mbështetje nga Fondacioni për Shoqëri të Hapur.

Në pjesën e parë të hulumtimit, të realizuar përmes një ankete, morën pjesë 300 të anketuar të nacionalitetit serb nga veriu dhe jugu i Kosovës, ndërsa në pjesën e dytë qëndrimet e tyre i paraqitën shqiptarët.

Sa i përket të anketuarve serbë, 82.65 për qind e tyre vlerësojnë se pozita e komunitetit serb është përkeqësuar gjatë viteve të fundit, ndërsa 68.36 për qind presin përkeqësim të mëtejshëm në të ardhmen.

“Serbët në veri të Kosovës e vlerësojnë më negativisht situatën sesa serbët në jug. Gjithashtu, 76.87 për qind e të anketuarve nuk besojnë se institucionet e Kosovës punojnë në interes të të gjithë qytetarëve, ndërsa 56.46 për qind mendojnë se pjesëmarrja e serbëve në institucione është e rëndësishme për përmirësimin e cilësisë së jetës. Më shumë se 50 për qind e serbëve mendojnë se largimi nga institucionet në veri ka qenë i justifikuar, por kur bëjmë ndarjen veri-jug, serbët në veri në masë më të madhe e konsiderojnë vendimin të justifikuar sesa serbët në jug. A është përmirësuar apo përkeqësuar situata që nga largimi i serbëve nga institucionet – rreth 94 për qind mendojnë se është përkeqësuar. A duhet të kthehen serbët në institucione – një e treta u përgjigj ‘po, por me kushte të caktuara’, siç është formimi i BKS-së – që e tha çdo i dyti i anketuar, ndërsa 34 për qind mendojnë se kthimi duhet të ndodhë në mënyrë kolektive”, tha Gogiq.

Ai shtoi se pranimi i kuadrit ligjor të Kosovës është i kushtëzuar me garanci për zbatimin konsekuent të ligjeve, prandaj 43.54 për qind e të anketuarve mendojnë se serbët duhet ta pranojnë kuadrin ligjor të Kosovës, ndërsa 31.74 për qind mendojnë se kjo do të ishte e justifikuar vetëm nëse serbët marrin pjesë në hartimin e ligjeve dhe në procesin vendimmarrës.

Gogiq gjithashtu theksoi se shpërngulja është identifikuar si sfida më e madhe.

Nga ana tjetër, një nga autorët kryesorë të hulumtimit, Ramadan Ilazi, duke paraqitur të dhënat nga raporti i realizuar me shqiptarët, që lidhen me dialogun dhe normalizimin e marrëdhënieve, vuri në dukje se mbizotëron bindja se marrëdhëniet me Serbinë janë të tensionuara dhe se përgjegjësia bie mbi palën serbe – në këtë janë të bindur madje 74 për qind e të anketuarve, ndërsa vetëm 15 për qind dëshirojnë marrëdhënie miqësore.

Sipas tij, vetëm pesë për qind e shqiptarëve besojnë se do të vijë deri te normalizimi i marrëdhënieve, 67 për qind mendojnë se nuk do të ketë normalizim, ndërsa 27 për qind nuk janë të sigurt nëse do të ketë apo jo.

“Njëkohësisht, 14 për qind e të anketuarve mendojnë se dialogu duhet të jetë prioritet i qeverisë, ndërsa në pyetjen nëse Qeveria e Kosovës duhet t’i zbatojë marrëveshjet nga dialogu, 18 për qind kanë thënë se ato duhet të zbatohen për shkak të interesit të Kosovës, 35 për qind mendojnë se kjo duhet të ndodhë nëse edhe Serbia bën të njëjtën gjë, ndërsa 12 për qind mendojnë se nuk duhet të zbatohen fare”, janë disa nga të dhënat që prezantoi Ilazi.

Ai shton se vetëm 29 për qind e të anketuarve e shohin kompromisin si të domosdoshëm për paqen.

Sa i përket Bashkësisë së Komunave Serbe, 70 për qind e shqiptarëve e shohin atë si kërcënim për sovranitetin e Kosovës dhe e perceptojnë në mënyrë negative, thekson Ilazi.

“Bashkësinë e Komunave me Serbe do ta mbështesnin 64 për qind e të anketuarve, por vetëm nëse përmbushen disa kushte, prej të cilëve më i rëndësishmi është njohja e Kosovës nga ana e Serbisë. Një mendim të tillë ndajnë 33.5 për qind e të anketuarve”, tha Ilazi.

Drejtori ekzekutiv i OJQ-së CASA, Miodrag Miki Marinkoviq, theksoi se kjo është një temë e vështirë për komunitetet dhe se ka pasur shumë presione, duke theksuar se përfundimet përfundimtare nga komuniteti serb dhe ai shqiptar do të japin një pasqyrë më të gjerë që do të ndihmojë në procesin e normalizimit të marrëdhënieve.

Marinkoviq theksoi se ekzistojnë tre përfundime kryesore që shpjegojnë pse procesi i normalizimit ende është i brishtë dhe i kontestuar:

“Mungesa e pluralizmit në opinionin publik. Të gjithë janë të gatshëm për kompromis – nëse pala tjetër jep diçka, çka na tregon se opinionet publike janë të ngurtësuara dhe nuk mendojnë për atë që mund të fitojë çdo komunitet. Kjo dinamikë mund të shihet si një mundësi, por është i nevojshëm një dialog i hapur. Përfundimi i dytë është se në Kosovë nuk ka debat publik mbi çështjen e normalizimit të marrëdhënieve – opinioni publik formohet mbi bazën e vendimeve politike, ka shumë paragjykime dhe mungon një debat paralel. Fokusi i punës sonë duhet qartësisht të orientohet në këtë drejtim. Përfundimi i tretë është hapja ndaj kompromisit përmes reciprocitetit. Përkundër të gjitha statistikave, është e qartë se qytetarët nuk janë të gatshëm për kompromis të njëanshëm, por kërkojnë reciprocitet. Kjo është rezultat i dialogut aktual dhe reflektim i mosbesimit historik mes qytetarëve. Megjithatë, nëse i qasemi drejt, gjithçka mund të zgjidhet”, tha Marinkoviq.

Drejtoresha ekzekutive e Fondacionit të Shoqërisë së Hapur të Kosovës, Lura Limani, theksoi se është e rëndësishme të dëgjohen zërat e serbëve dhe shqiptarëve për të arritur një kompromis.

"Është e rëndësishme për ne që zërat e serbëve dhe të shqiptarëve të jenë të pranishëm, për të arritur një kompromis. Ka shumë skepticizëm në lidhje me BKS-në, serbët në Kosovë shohin një situatë të vështirë dhe të tensionuar, ka mosbesim në institucionet e Kosovës. Normalizimi nuk mund të ndodhë vetëm në Bruksel, por midis qytetarëve, në shkolla, supermarkete, institucione..." tha Limani.