Në Graçanicë, emrat e vjetër serbë janë edhe një herë actual

Emërtimi i një të porsalinduri ka pasur gjithmonë një rëndësi të madhe në kulturën dhe traditën serbe, sepse sipas besimit, ajo përcakton fatin dhe jetën e mëtejshme të fëmijës. Edhe pse emrat e shkurtër dhe modernë kanë qenë të popullarizuar në vitet e fundit, ata që kanë simbolikë të veçantë në historinë dhe traditën serbe janë ende aktual në Graçanicë.

Në Serbinë qendrore, emrat e shkurtër, modernë nga filmat dhe filmat vizatimorë, si Una, Iva, Bella, Ella, Ena, Ema, kanë qenë të njohur për shumë vite. Një trend i tillë është vërejtur edhe në Kosovë, në Graçanicë dhe në qytetet përreth në një periudhë të caktuar, por siç ka thënë shefi i administratës së përgjithshme të ZP për qytetin e Prishtinës, Sasha Sekulliq, vitin e kaluar, kumbarët ose prindërit zgjodhën emrat e vjetër serbë.

Siç ka shtuar Sekulliq, në vitin e kaluar janë regjistruar kryesisht emra të vjetër të njohur serb me kuptim historik si Stefan, Llazar, Millica, Ana.

“Pas vitit 2000 ka pasur një zgjerim të emrave tanë të vjetër. Njerëzit po i ktheheshin gjithnjë e më shumë traditës dhe kulturës, ndaj kishte emrat e vjetër Dushan, Llazar, Stefan dhe për fëmijët femra, për shembull, Millica, Jellica, Ana. Kjo ishte e vlefshme deri në vitin 2020. Që atëherë, disa emra më të rinj, të shkurtër, modernë si Mia, Teo, Iva janë bërë të njohur. Megjithatë, ajo që më befasoi këndshëm ishte se tashmë në vitin 2023, emrat e vjetër po kthehen. Kemi sërish Dushanin, Llazarin, Millicën, gjë për të cilën jam shumë i lumtur. Nuk e di nëse kjo është një aluzion se po i kthehemi traditës dhe kulturës sonë, por është mirë të dëgjosh kur dikush i jep një emër të vjetër serb, i cili ka njëfarë rëndësie dhe historie”, tha Sekulliq.

Vesna Vidosavleviq nga Prizreni, familja e së cilës ka një numër të madh të kumbarëve, shpjegoi se çfarë përfaqësonte dikur kumbaria dhe si i vihej emri një të porsalinduri.

"Familja ime ka kumbarinë që është sigurisht më e vjetër se 200 vjet, për ne kumbaria është një gjë e shenjtë. Për familjen më e rëndësishmja është kur vjen një fëmijë i ri. Së pari vjen kumbari të marrë mushtulluk për të thënë që një ka lindur femer apo mashkull femije dhe se ka ardhur per emrin. Kumbarit i jepet gjithmonë dhuratë për mushtullukun, po pihet, hahet, ndaj zgjedhim emra. Më parë, jepej një emër, zakonisht emri i një anëtari të vdekur të familjes ose një emër që lidhet me një festë. Nëse një fëmijë lind para Shën Nikollës, ai do të quhet Nikolla, Nikolleta, Nikollija, para Mitrovdan Mitari apo Mitra. Më vonë kjo ndryshoi pak, çiftet e reja të martuara tani zgjedhin kumbarët e rinj, zgjedhin emrin vetë ose bëhet ndonjë kompromis kur prindërve u jepen më shumë emra për të zgjedhur”, tha Vidosavleviq.

Siç shtoi ajo, përkundër “rregullave” të reja, prindërit shpesh zgjedhin emra të vjetër serbë, të cilët ua kishin vënë edhe nipërve të saj, gjë që, thekson, e gëzon veçanërisht.

“Në kohët e fundit, çiftet e reja të martuara zakonisht i thonë kumbarit se çfarë emri duan për fëmijën e tyre, kumbari zakonisht e nderon atë dëshirë, por sugjeron edhe që të mos jenë emra të shkurtuar dhe të huaj, por t'i përmbahemi emrave tanë serbë, të lidhen me traditën serbe, apo ndonjë festë. Unë shoh se shumë çifte sot u vënë fëmijëve të tyre emra të bukur të vjetër serbë, dhe nipërit e mi morën emra të vjetër dhe jam shumë i lumtur për këtë”, tha Vidosavleviq.

Vllada Milliq, si prind i ri, donte një emër të vjetër serb për fëmijën e tij. Megjithatë, shprehet ai, nuk ka ndërhyrë në “punën” e kumbarit.

“Unë dhe gruaja ime donim që ai të ishte një emër i vjetër serb, nuk i lamë të kuptohet kumbarit se kishim ndonjë dëshirë, ia lamë atë vendim. Kur tha emrin Vojin, u kënaqa, dëshira jonë u realizua sepse Vojin është një emër i vjetër serb”, tha ai.

Sipas fjalëve të tij, tendenca që prindërit të zgjedhin një emër për fëmijën e tyre është e gabuar, sepse ekziston një thënie e vjetër: Zoti është në parajsë, kumbari është në tokë.

“Personalisht, mendoj se ndërhyrja në “punën e kumbarit”, që është para së gjithash emërtimi i fëmijës, është shumë e gabuar. Të gjithë le të bëjnë punën e tyre, ne si prindër ta rrisim fëmijën, e kumbari të emërojë, të pagëzojë dhe të bekojë”, tha Milliq.