Pantoviq: Rajoni përballet me procese negative demografike, Serbia investon më së shumti në politikën popullative

Demografi Miodrag Pantoviq ka vlerësuar se të gjitha shtetet e Ballkanit Perëndimor përballen me procese negative demografike, ndërsa Serbia dallon për nga masat që merr për të ndalur dhe kthyer këtë trend. Sipas këtij eksperti, Kosova në të njëjtën kohë përballet me një proces të fortë migrimi.

“Të gjitha shtetet në këtë rajon përballen me procese negative demografike, vetëm se diku kanë filluar më herët, e diku më vonë. Serbia ka hyrë ndër të parat në rënie natyrore të popullsisë që në vitin 1991, po ashtu edhe Kroacia, dhe pas tyre edhe shtetet e tjera të rajonit kanë hyrë në procesin e depopullimit”, deklaroi Pantoviq për Kosovo online.

Ai shpjegon se përjashtimi i vetëm është Mali i Zi, i cili regjistron një shtim natyror pozitiv, por që është aq i ulët sa pritet që edhe ai këtë vit të hyjë në proces negativ demografik, ashtu si edhe Shqipëria.

“Në thelb, nuk do të ketë asnjë shtet në rajon që do të jetë në proces pozitiv demografik,” theksoi Pantoviq.

Ai thekson se secili nga shtetet e Ballkanit Perëndimor po përpiqet që përmes masave të ndryshme ta zgjidhë këtë problem.

“Nëse shikojmë shumën e parave dhe mjeteve financiare që përdoren, mund të thuhet se Serbia është ajo që jep më së shumti. Ekzistojnë një mori masash që lidhen me ndihmën për prindërit me fëmijë: nga shtesat për fëmijë nga fëmija i parë deri te i katërti, masa për mbështetje në fertilizimin e asistuar mjekësor, masa për blerjen e banesës së parë... Serbia është shteti në botë që ndan përqindjen më të madhe të PBB-së për masat e politikës popullative”, thotë Pantoviq.

Sa i përket situatës në Kosovë, ky demograf thekson se dekadat e fundit ka pasur “emigrim të madh dhe të dukshëm”.

“Kjo shihet më së lehti nga rezultatet e regjistrimit të fundit të popullsisë që e kanë kryer autoritetet në Prishtinë,” përfundon Pantoviq.

Ai shton se këtë e tregojnë edhe të dhënat statistikore nga Gjermania, sipas të cilave numri i njerëzve që vijnë nga Kosova është dyfishuar në dhjetë vitet e fundit.

"Ka migrime të mëdha nga Kosova, por nga ana tjetër, ata ende kanë një rritje natyrore pozitive në atë territor për arsye se Kosova pati edhe rritjen më të lartë natyrore gjatë ish-Jugosllavisë, jo vetëm në Ballkan, por në të gjithë Evropën. Deri në vitet 1960, gruaja mesatare në Kosovë lindte pesë ose gjashtë fëmijë, dhe në Serbi jashtë Kosovës, ajo lindte më pak se dy. Kjo ishte një nga arsyet e shpërthimit të madh demografik që ndodhi në Kosovë", shpjegon Pantoviq.

Aty thuhet se në vitin 1990, sipas të dhënave të fundit të "statistikave jetësore", në të gjithë territorin e Serbisë dhe të Kosovës.

“Serbët përbënin rreth 70 përqind të popullsisë në atë kohë, por ata ishin më pak se gjysma e lindjeve. Shqiptarët atëherë përbënin rreth 16-17 përqind, por ata përbënin pothuajse një të tretën e të gjitha lindjeve të gjalla në territorin e Serbisë. Sa më e lartë ishte shkalla e lindjeve për shqiptarët në zonën e Kosovës dhe Metohisë sesa në pjesën tjetër të vendit”, sqaron Pantoviq.

Ai beson se shumë vende të Ballkanit Perëndimor janë vonë me zbatimin e masave të politikës së popullsisë, të cilat tani po kryhen edhe në proceset demografike.

"Mund të thuhet se këto masa filluan më vonë në lidhje me Serbinë, kështu që ndoshta kjo është një nga arsyet pse proceset negative atje po bëhen gjithnjë e më të mëdha dhe më të larta se këtu", vëren Pantoviq.

Duke komentuar idenë e kryeministrit të Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski, se ky shtet mund të luftojë kundër rënies së natalitetit përmes vendosjes së një takse për beqarët, Pantoviq thotë se kjo është një ide që vjen që nga Roma e Lashtë.

“Janë të njohura ligjet e famshme të Augustit. Kur Roma, para 2.000 vitesh, filloi të përballej me lindshmëri të ulët, u fut taksa për beqarët, por edhe për familjet që nuk kishin fëmijë. Por sistemi për të cilin flet kryeministri i Maqedonisë është modeli gjerman, të cilin Gjermania e trashëgoi nga Prusia, e që Prusia e përdorte edhe para bashkimit të saj. Megjithatë, ai model nuk ka dhënë aspak rezultate,” thotë Pantoviq.

Prandaj, ai nuk e konsideron që këto lloj taksash do të ishin një zgjidhje e mirë për politikën popullative, por përkundrazi sugjeron “përputhjen më të mirë të punës dhe prindërimit në familjet ku të dy partnerët marrin pjesë në mënyrë të barabartë në punët e shtëpisë.”

“Nuk ekziston një zgjidhje universale. Qëndrimi im personal është se çështja e natalitetit është më shumë çështje kulturore sesa financiare. Sepse lindshmëria më e ulët është në vendet më të pasura të botës. Duket se sa më mirë që jetoni, aq më i ulët është nataliteti,” saktëson Pantoviq.