Përkujtohet Dita e Armëpushimit të Luftës së Parë Botërore; Spasiq: Rëndësi e veçantë për popullin serb

Sot, Serbia dhe bota festojnë Ditën e Armëpushimit në Luftën e Parë Botërore, në kujtim të 11 nëntorit 1918, kur nënshkrimi i armëpushimit midis fuqive të Antantës dhe Gjermanisë i dha fund Luftës së Madhe, në të cilën vdiqën më shumë se 17 milionë njerëz, ndërsa rreth 20 milionë u plagosën. Historiani Millosh Spasiq tha për Kosovo Online se kjo datë ka një rëndësi të veçantë për popullin serb, si dhe se brezat e rinj janë gjithnjë e më të interesuar për të hulumtuar historinë dhe për të ruajtur kujtimet e ngjarjeve që shënuan historinë tonë.

Armëpushimi midis Antantës dhe Fuqive Qendrore u nënshkrua më 11 nëntor në orën 11:00 të mëngjesit në karrocën speciale të Marshall Ferdinand Foch, pranë qytetit francez Compiègne.

"Fuqitë e Antantës përfshinin gjithashtu Mbretërinë e Serbisë, Britaninë e Madhe dhe Francën, dhe në anën rivale ishin Gjermania, Bullgaria dhe Austro-Hungaria, si armiku kryesor i Mbretërisë së Serbisë. Pas depërtimit në frontin e Selanikut, erdhi dita e armëpushimit, menjëherë pas kapitullimit të Gjermanisë", kujton Spasiq.

Një nga simbolet e njohura të festimit të festave në Serbi është ramonda e Natalisë, një lule që mbahet si shenjë kujtimi për vuajtjet dhe fitoren e popullit serb në Luftën e Parë Botërore.

"Emblema ose simboli i Ditës së Armëpushimit është ramonda e Natalisë, e cila ka një lule mbi të, të emëruar sipas Mbretëreshës Natalia. Është lulja më e bukur. Mbretëresha Natalia ende konsiderohet si një nga mbretëreshat më të bukura në Serbi. Rreth ramondës së Natalisë ka një fjongo të zezë dhe të gjelbër, e cila gjendet edhe në monumentin shqiptar. Ngjyra e zezë simbolizon zinë, dhe ngjyra e gjelbër e ullinjve, pikërisht ato ullinj që gjenden në ishullin e Vidos", shpjegon Spasiq.

Ai theksoi se përkujtimi i Ditës së Armëpushimit kontribuon që brezat e rinj të njihen më shumë me ngjarjet e rëndësishme historike dhe të kultivojnë kujtimin e së kaluarës.

"Kjo datë festohet që nga viti 2016, dhe që atëherë të rinjtë janë njohur më shumë me Ditën e Armëpushimit, ose siç quhet ende në popullin serb - Ditën e Fitores, sepse thuhet se serbët nuk u qetësuan, nuk u pajtuan dhe fituan Luftën e Parë Botërore. Pikërisht midis brezave të rinj po lind kjo rebelim i ri për kërkime dhe kultivim të mëtejshëm të ngjarjeve tona historike që kanë shënuar popullin serb", theksoi Spasiq.

Sipas tij, kjo datë është gjithashtu e rëndësishme për ruajtjen e vetëdijes kombëtare dhe transmetimin e kujtimeve të fitoreve historike te brezat e rinj.

"Kjo datë është shumë domethënëse për popullin serb, pikërisht për shkak të fitores në Luftën e Parë Botërore, por edhe për shkak të Ditës së Armëpushimit, kur zjarret dhe ushtritë u qetësuan, u shuan. Pastaj pati motivime të reja midis serbëve për të çmuar dhe përkujtuar fitoret tona në Luftën e Parë Botërore. Dhe ajo që është shumë domethënëse, midis brezave të rinj, por edhe midis të moshuarve, ekziston një vetëdije kombëtare për të mbajtur festa të tilla", shtoi Spasiq.

Armëpushimi ishte në fuqi deri në përfundimin e traktatit përfundimtar të paqes në Versajë më 28 qershor 1919.

Në Frontin Perëndimor, kjo nënkuptonte një armëpushim, tërheqjen e trupave gjermane, një shkëmbim të burgosurish, si dhe një marrëveshje për dëmshpërblimet e luftës dhe shkatërrimin e anijeve dhe nëndetëseve gjermane. Ushtria serbe mori pjesë në frontin jugor, ku arriti përparimin më të madh të arritur nga një nga fuqitë aleate - përparimin e frontit të Selanikut.

Serbia humbi 1.24 milion njerëz në Luftën e Parë Botërore, ose 28 përqind të të gjithë popullsisë sipas regjistrimit të vitit 1914.

Ishte gjithashtu vendi i parë që u sulmua në atë luftë dhe fitoi fitoret e para në Cer dhe Kolubara. Ky i fundit përfundoi operacionet e luftës dhe është viktima më e madhe e Luftës së Parë Botërore për sa i përket përqindjes.

Një simbol i festave, ramonda e Natalyas - një lule feniksi dhe kur thahet plotësisht - mund të rikthehet në jetë pas një shiu ose pak lotimi.

Është një specie e rrezikuar që rritet në lindje të Serbisë dhe në malin Nidža në majën më të lartë të Kajmakçalanit, ku ushtria serbe, nën komandën e Dukës Zhivojin Mishiq, zhvilloi beteja të ashpra gjatë krijimit të parakushteve për depërtimin e frontit të Selanikut.

Në Serbi, një vend që humbi pothuajse një të tretën e popullsisë së saj në Luftën e Parë Botërore, kjo ditë festohet si festë kombëtare që nga viti 2012, ndërsa Shtetet e Bashkuara festojnë 11 nëntorin si "Ditën e Veteranëve" në nder të të gjithë veteranëve ushtarakë.

Në Britaninë e Madhe, Kanada, Australi dhe Francë, sot është një ditë përkujtimi për veteranët e Luftës së Parë dhe të Dytë Botërore.

Në Britaninë e Madhe dhe vendet e Komonuelthit, i kushtojnë vëmendje të veçantë. Kështu, në Britaninë e Madhe në periudhën para kësaj dite, pothuajse e gjithë popullsia, veçanërisht zyrtarët shtetërorë, punonjësit, punonjësit e medias dhe kategoritë e tjera të qytetarëve mbajnë një lule të stilizuar të bullës në jakë.

Lulja kuq e zi e lulekuqes së egër, e cila, sipas poezisë dhe traditës, ishte e para që mbiu pas luftës në fushat e Flandrës ku vdiqën miliona ushtarë, u shpërndahet edhe pjesëmarrësve të huaj në përkujtime në varrezat ushtarake.

Në Rusi, Dita e Fitores në Luftën e Dytë Botërore festohet në një mënyrë të ngjashme, kur vullnetarët, si rregull, të rinjtë, shpërndajnë shirita portokalli-të zinj, shirita gjeorgjianë (në ngjyrat e Urdhrit të Shën Gjergjit) në rrugët e qyteteve.