Radojkoviq: Pretendimi se Kisha e Virgjereshës Mari e Leshkës është dardane një falsifikim brutal

Historiani Stefan Radojkoviq nga Instituti për Studime Politike tha se përpjekja për ta paraqitur kishën e Virgjeres Mari të Leshkës si një tempull i ndërtuar për nder të "perëndeshës së Premtës" është një trillim brutal, duke theksuar se kjo prirje e përvetësimit kulturor nuk është një incident, se gjëra të tilla tashmë kanë ndodhur dhe do të vazhdojnë, do të ketë më shumë.

Doktoranti në Universitetin e Zagrebit, Agon Rrezja, e prezantoi kishën e Zojës së Ljevishës si tempull të ndërtuar për nder të “perëndeshës së Premtë”, më saktë Shën Petkës, duke i quajtur serbët “si pushtues që erdhën në Prizren me pushtuesit”, Nemanjiq”.

Radojkoviç thotë për Kosovo online se problemi është se administrata e Prishtinës ndihet mjaft rehat në këtë pozitë dhe se kjo nuk është çështje e interpretimit të keq, por e falsifikimit të rëndë sepse, shton ai, kishat etnike dardane nuk ekzistojnë.

“Kishat etnike dardane nuk ekzistojnë, nuk janë të shënuara në histori. Sigurisht që dardanët si fis ilir kanë ekzistuar dhe janë një realitet historik i shekujve të parë në Ballkan, që nuk kontestohet, por kontestohet se po falsifikoni diçka, kjo flet vetëm në favor të tezës që ata ndjejnë në plejadën aktuale të marrëdhënieve ndërkombëtare dhe se si reflektojnë në Gadishullin Ballkanik, konkretisht në Ballkanin Perëndimor”, tha ai.

Radojkoviq përkujtoi se administrata e Prishtinës kishte një fushatë serioze mediatike kur Kisha Ortodokse Serbe publikoi botimin “Trashëgimia e krishterë në Kosovë dhe Metohi”, ku nuk ka asnjë përcaktues etnik.

“Ata kanë reaguar kur ai libër, meqenëse është në gjuhën angleze dhe është shtypur në SHBA, është gjetur në zyrën e një zyrtari të lartë të BE-së, gjë që vetëm tregon se ata i kushtojnë vëmendje simbolizmit, identitetit dhe përvetësimit kulturor në Kosovë dhe Metohi, që si koncept gjeografik dhe koncept territorial i takon të gjithë popujve që jetojnë në ato treva, kështu që nuk është e drejtë ekskluzive e shqiptarëve, as goranëve, as serbëve e askujt tjetër”, shton ai.

Ajo që më tej e inkurajon administratën e Prishtinës për të bërë gjëra të tilla, siç tha Radojkoviq, është se në 20 vitet e fundit, autorë si Noel Malcom, Anna Dilelio dhe shkencëtarë të tjerë kanë marrë pjesë në projektin e përvetësimit kulturor, dhe shpeshherë të falsifikimit të historisë.

Siç shton ai, ata morën shumë hapësirë ​​në media, të cilat duhet të ndërtojnë disi besueshmërinë e tyre.

“Në këtë mënyrë ata tani po ndërtojnë përpjekjet e tyre, siç është përpjekja për t'u anëtarësuar në UNESCO, e cila nuk do të ndodhë sepse nëse kemi ndonjë tregues se si do të sillen si anëtarë të asaj organizate, ky është një nga shembujt për ne dhe Republikën e Serbisë dhe KOS duhet t'i kundërshtojnë ato përpjekje”, thekson ai.

Radojkoviq thekson se për fat të mirë të popullit serb, por edhe të njerëzimit si e tillë, KOS, Manastiri i Deçanit dhe në përgjithësi kleri dhe murgjit e Eparkisë së Rashko-Prizrenit janë më se të aftë dhe janë mësuar me përpjekje të tilla përvetësimi.

Ai thekson se janë treguar më shumë se në lartësinë e detyrës për ta kundërshtuar dhe se është e nevojshme që Republika e Serbisë të veprojë në mënyrë proaktive sipas shembullit të publikimit të KSHP-së “Trashëgimia e krishterë në Kosovë dhe Metohi”.

Ai beson se një nga mënyrat është që media të reagojë ndaj përpjekjeve të tilla për të rishkruar historinë.

“Ajo që është më e nevojshme është ky veprim proaktiv, publikimi i botimeve përkatëse në anglisht, rusisht, spanjisht, frëngjisht, në të gjitha gjuhët botërore dhe promovimi i tyre në qendrat diplomatike dhe institucionet e rëndësishme botërore kulturore si Unesco. OKB-ja është një nga forume ku mundemi që shkencëtarët tanë, kur merren me çështjen e KdheM, t'i publikojnë në gjuhën angleze, gjë që është gjithnjë e më shumë trend në institucionet tona shkencore, si dhe që biseda për KdheM të reduktohet në atë që është realitet, dhe jo të bazuar në disa projektet, në këtë në rastin e Prishtinës dhe sponsorëve të tyre, të cilët po përpiqen të promovojnë pavarësinë e Kosovës dhe Metohisë, pavarësinë e administratës së Prishtinës, le të flasim për grupet etnike që jetojnë atje dhe cilat janë nevojat e tyre reale, le të flasim për vitin 2024 dhe se atje kemi grupe të tjera etnike si goranët që janë shumë interesante nga pikëpamja shkencore, por mund të promovojmë edhe pozitën e atyre bashkësive etnike që nuk janë aq shumë në fokus dhe të promovojmë arritjet dhe shkencëtarët. që merren me mesjetën”, tha ai.

Radojkoviq thekson se problemi i administratës së Prishtinës është se ndërmjet shekullit IV pas Krishtit dhe shekullit XI nuk ka asnjë mbishkrim apo dokument që përmend ndonjë mbishkrim si "shqiptar", "arbanane" dhe kanë problem të tregojnë se popullsia që sot duhet të jetë e krishterë, është shqiptare, jo serbe.

Ai thekson se shqiptarët që jetojnë në Kosovë, të cilët janë të krishterë katolikë dhe kryesisht jetojnë rreth Gjakovës, nuk kanë asnjë provë materiale për të mbështetur të gjitha këto pretendime.

“Për fat të keq, ajo që funksionon për ta është se ne jetojmë në një epokë postmoderne kur fjala që thuhet apo shkruhet shpesh merret si fakt, dhe mbetjet materiale mbivlerësohen. Kjo në përgjithësi funksionon për ta dhe për plejadën e marrëdhënieve ndërkombëtare ku janë favoritët e Brukselit, Uashingtonit, Parisit dhe Berlinit”, shton ai.

Duke kujtuar rastin me kalanë e Novobërdës, Radojkoviq thotë se edhe ajo është pjesë e së njëjtës enigmë, por që falë historianëve të artit, Novobërda është studiuar mirë shkencërisht dhe e dokumentuar.

“Për sa i përket publikut shkencor, ndërkombëtar, vendor, rajonal, nuk ka dyshime, ata mund të varin çfarëdo flamuri që duan, nuk ka rëndësi. Ajo që duhet të bëjmë është të forcojmë fushatën tonë të mbrojtjes së interesave tona, bazuar në fakte, asgjë që nuk kemi nevojë të shpikim, nuk kemi nevojë të shpikim asgjë, mjafton të dëshmojmë për të vërtetën që nuk është vetëm në shënime dhe mbishkrime, por edhe në prova materiale dhe te Virgjeresha Mari e Leshkës dhe kështjellat e Novobërdës, kjo është mjaft e mjaftueshme, por duhet t'i drejtohemi në anglisht dhe gjuhë të tjera dhe në një gjuhë që administrata e Brukselit e kupton", thotë ai.

Radojkoviq thekson se për administratën e Brukselit nuk mjafton vetëm përkthimi, por ai duhet të paraqitet në një format të caktuar dhe në një gjuhë të caktuar.

“Duhet të jemi të vetëdijshëm se nuk bëhet fjalë për një bisedë mes dy historianëve të artit apo historianit dhe arkeologut, por historianëve dhe arkeologëve nga njëra anë dhe teknokratëve dhe burokratëve në Bruksel nga ana tjetër. Duhet të prezantohet për shembull në 20 , maksimumi 30 faqe dhe të jetë një përpjekje e vazhdueshme që ne e trajtojmë institucionalisht dhe individualisht dhe KOS e bën sipas natyrës së gjërave”, përfundon Radojkoviq.