Sot në fshatin Drajçiqi jetojnë vetëm katër familje serbe: Jeta këtu është e vështirë, por ne nuk do ta lëmë vatrën

Fshati Drajçiqi është një nga 16 fshatrat e famullisë së Sirinicës, i vendosur në mes të Prizrenit dhe famullisë Siriniq. Për fshatin ku para vitit 1999 kanë jetuar rreth 180 serbë, sot dëshmojnë tetë prej tyre që kanë mbetur për të jetuar këtu.

I vendosur në një kodër me një pamje të mrekullueshme të majave të mbuluara me borë të malit Sharr, fshati Drajçiqi është sot shtëpia e vetëm katër familjeve serbe.

Shtëpi të shumta të braktisura, të rrethuara me mure guri dhe porta druri të mbyllura me dry, dëshmojnë se dikur atje jetonte një popullatë me shumicë serbe.

Porta e banorit më të vjetër, mësuesit nëntëdhjetë e tre vjeçar në pension Tomislav Tomiqit, është ende e hapur. Ai jeton i vetëm në një shtëpi të vjetër rreth 120 vjet që nga vdekja e gruas së tij. Ai tregon se vetmia është gjëja më e vështirë për të.

“Pas lufte kemi ngelur 30 serbë, por kanë vdekur disa pleq, kështu që tani jemi vetëm tetë, jam i vetmuar, rri gjithë ditën vetëm, po të mos ishte televizori. Dë të çmendesha po une kam televizor keshtu i nderroj programet. Nuk më pëlqen politika, nuk jam marrë kurrë me politikë, kam shikuar punën time, për punën time kam marrë porosi me krahë argjendi nga shteti i RSFJ-së. Nganjëherë më vjen një mjek nga Hoça dhe më ka lidhë me një grup njerëzish nga Baçka Pallanka dhe më dërgojnë nga një pako me ushqime çdo muaj. Unë nuk jam i uritur, kam një pension serb dhe një pension të Kosovës, por mjafton që njerëzit të respektojnë”, tregon Tomiq.

Ai kujton se godinën e shkollës fillore në fshat, ku kaloi 38 vite mësues, arriti ta shpëtojë nga shembja, por jo nga rrënimi i kohës.

“Edhe pse jam i moshuar, ia kam dalë. Më ka ndihmuar Dalibor Jevtiq, KFOR-i dhe policia. I vunë në çati, tjegulla, u hoqën tre kamionë me dru. Dhe tani shkolla po prishet, por nuk i lashë që ata ta prishin. Ajo shkollë është ndërtuar në vitin 1903. Kishte një kopsht të Mladen Jevtiqit, të cilin ai ia dha si dhuratë për të ndërtuar një shkollë kur i vdiqën gruaja dhe vajzat e tij”, tha Tomiq.

Edhe pse i vetmuar, ai thotë se është një njëri i lumtur sepse ka tre fëmijë, gjashtë nipër e mbesa dhe nëntë stërnipër. Ai thekson se ai dhe trashëgimtarët e tij do të ruajnë pasurinë e të parëve të tij.

“As nuk shes, as fëmijët e mi, më kanë pyetur disa të njohur nga Prizreni – turq, shqiptarë, por unë them: nuk e shes!”. Është trashëgimia ime atërore, babai im punonte në Amerikë kur e bleu. Kam dëgjuar se një serb ka shitur pronë lart në kodër, një shqiptar dëshiron të ndërtojë një shtëpi atje. Na ka prish ujësjellësin e fashatit dhe mezi kemi ujë në shtëpi. Përndryshe, të tjerët nuk shesin, askush nuk shet pronë”, tha Tomiq.

Nga fshati nuk është larguar as Zlatibor Cvetkoviq. Ndonëse tregon se nuk kanë probleme me fqinjët boshnjakë dhe kalojnë kohë bashkë, ata kanë qëndruar në fshat, siç thotë ai, sepse nuk kanë ku të shkojnë.

“Çka është e nevojshme, ne nuk kemi tonat për të shkuar në Serbi dhe nuk dua të largohem nga vatra, përndryshe nuk kemi presion nga muslimanët, ne jetojmë këtu, mblidhemi bashkë në dyqan. Nuk ka perspektivë, dhe muslimanët largohen, shumica e tyre fillimisht shkojnë në Slloveni, pastaj në Gjermani dhe Zvicër. Njëzet ditë më parë, një familje me fëmijët e tyre u shpërngulën. Edhe të tjerët po presin që regjimi pa viza të largohet. nga 1 janari”, thotë Cvetkoviq.

Në shtëpinë më të largët të fshatit jeton familja Ristiq me tre anëtarë, nëna Nada me djemtë Zvezdan dhe Radovan. Asnjë prej tyre nuk punon dhe nuk jeton me asistencë sociale dhe pension. Nada tregon se jeta për serbët këtu është e vështirë.

“Këtu nuk ka më serb, ne tre, tre poshtë dhe dy të tjerë, gjithsej tetë. Unë marr një pension të vogël nga burri im i ndjerë, djemtë e mi marrin ndihmë sociale, ne marrim njëqind euro nga Kosova dhe jetojmë me to. Për mjekim shkojmë në Reçane të Shtërpcës..., barnat i blejmë vetë. Jeta këtu është e vështirë për serbët, nuk ka njerëz”, thotë Nada.

Serbët e mbetur theksojnë se fshati ngjallet tri herë në vit, për Shën Nikollën, Shën Kryeengjëllin dhe Pashkët, kur një numër i madh serbësh kthehen në fshat dhe të gjithë mblidhen në kishën e Shën Nikollës.

Rreth njëqind boshnjakë dhe tetë serbë jetojnë sot në fshatin Drajçiq.