Vetëm dialogu hap derën e paqes

Shkruar për Kosovo online: Zhelko Shajn, korrespondent special i Politikës nga Shkupi

Kur para pesë vitesh trokita në derën e Vatikanit dhe kërkova që sovrani i tij të fliste për "Politika", nuk besoja se do të merrja një përgjigje pozitive. Intervista ka përfunduar dhe është intervista e parë që Ati i Shenjtë ka dhënë për një media në Ballkan. N J. e. Nunci Lluçiano Surijani, i cili në atë kohë ndodhej në Beograd, më njoftoi për realizimin e intervistës me këto fjalë: “Atij që troket do t’i hapet dera”. Vatikani i ka hapur dyert “Politikës”, dhe “Politika” me fjalët e Papa Françeskut dhe Sekretarit të Shtetit të Vatikanit, Pjetro Parollin, që bënë jehonë në botë përmes gazetës sonë.

Sot, katër vjet më vonë, nuk mund të besoj se sa të vërteta janë bërë fjalët e Sekretarit të Shtetit të Vatikanit, Pjetro Parollin, të cilat ai ndau me lexuesit e Politikës. Më 5 maj 2019, në një intervistë për Politika, Pjetro Parollin, njeriu i dytë i Vatikanit, deklaroi si vijon: "Unë do të thosha se pas Luftës së Ftohtë, ne jemi ende larg arritjes së një rendi të ri, pozitiv dhe të qëndrueshëm ndërkombëtar". Nëse është e vërtetë se historia ka njohur gjithmonë pozicione dhe konflikte kundërshtare armiqësore, skenarët e rinj që na janë hapur para syve vitet e fundit janë konfuze. Duke filluar nga viti 2001, situata e përgjithshme ndërkombëtare u përkeqësua. Skandali i ekzistencës së urisë në botë, cenimi i dinjitetit njerëzor, shkatërrimi sistematik i popullsisë civile, mekanizmat e rinj me të cilët fuqia botërore ushtron dominimin e saj, përçarja e ekonomisë ndërkombëtare, rikthimi i terrorizmit gjithnjë e më brutal dhe fanatikë që i referohen Islamit, shfrytëzimi i punës së të shumtëve për hir të mirëqenies së disave, drama e emigrantëve që largohen masivisht nga vendi i tyre për shkak të luftës apo varfërisë ekstreme, të cilëve u mohohet e ardhmja dhe shpresa - këto janë fakte që nuk mund të na lërë të painteresuar. Unë do të përdor një shprehje që Papa Françesku e përdor shpesh - kjo është një "luftë e tretë botërore në pjesë".

A nuk është pothuajse një citim profetik? Sot jemi dëshmitarë të situatës së luftës në Ukrainë. Nga njëra anë kemi tridhjetë vende anëtare të NATO-s së bashku me Ukrainën, dhe nga ana tjetër kemi Federatën Ruse. A nuk është lufta e tretë botërore para syve, por edhe në derë?

Diplomacia Papnore konsiderohet më e vjetra në botë. Një kontribut të rëndësishëm në zhvillimin e saj dha perandori Kostandin, i lindur në Nish, themeluesi i Kostandinopojës - Stambollit. Me Ediktin e Milanos (313) dhe, pas tij, me Ediktin e Selanikut (380), i cili u shpall nga perandori Teodosi i Madh, krishterimi u bë feja zyrtare e Perandorisë Romake. Kisha fitoi një rol të rëndësishëm dhe Papa filloi të marrë pjesë aktive në marrëdhëniet ndërkombëtare duke dërguar të ashtuquajturat apokrizarë ndaj sundimtarëve të asaj epoke. Cilësia e diplomacisë së Vatikanit reflektohet në vëzhgimin me durim të gjërave dhe ngjarjeve, dhe ndërmarrjen e zgjidhjeve të bazuara në përvojën shekullore.

Vatikani dhe Serbia kanë një traditë shekullore të marrëdhënieve diplomatike, me rastin e njëqindvjetorit të së cilës janë botuar të gjitha intervistat e dhëna për "Politika" nga Vatikani në një botim special të quajtur “Njëqindvjetori i Përfaqësisë së Selisë së Shenjtë në Beograd”. Në këtë bashkëpunim diplomatik shekullor, Vatikani nuk e ka njohur kurrë as shtetin e pavarur të Kroacisë dhe as Kosovën. Nuncije Surijani tha për gazetën tonë: “Sinqerisht, nuk më duket se Serbia dhe Selia e Shenjtë u gjendën në anët e kundërta, edhe pse marrëdhëniet diplomatike u prishën gjatë Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë, nga dhjetori 1952 deri në qershor 1966, duke theksuar se Selia e Shenjtë që nga fillimi i problemit të Kosovës u përpoq të inkurajojë dhe ndihmojë palët e përfshira, në mënyrë që përmes një dialogu të hapur, të ndershëm dhe konstruktiv të arrijnë një zgjidhje të drejtë nga e cila do të përfitojnë të gjithë. Megjithatë, nuk ka përparim të prekshëm në zbatimin e marrëveshjes së Brukselit për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës dhe dera pas së cilës qëndron një kompromis paqësor ende nuk është gjetur.

Papa Françesku, më 1 nëntor 2020, kur u shënua shekulli i përfaqësimit të Selisë së Shenjtë në Beograd, në një intervistë për “Politika” la të kuptohet mjeti i vetëm efektiv për zgjidhjen e konflikteve sociale, politike, ekonomike, kulturore dhe fetare – dialogun. : “Konfliktet nuk zgjidhen duke harruar, injoruar apo fshirë gjithçka dhe duke lëvizur nga fillimi, por me dialog, që nënkupton njohjen e tjetrit dhe pranimin e gëzueshëm që jemi të thirrur të zgjerojmë pikëpamjen tonë për të njohur të mirën nga që do të përfitojmë të gjithë. Askush nuk piqet apo arrin plotësinë e tij duke u mbyllur në vetvete dhe besimet e tij. Është e rëndësishme të mbani mend se hapja e shëndetshme nuk e komprometon kurrë identitetin.”

Dhe ku jemi sot? Ku është arma më e fuqishme e diplomacisë? Pse dialogu është i mbyllur diku ndërsa të shtënat me armë zjarri dhe urrejtja konsumojnë gjithçka përballë tij? Në cilën derë duhet të trokasim që të na hapet paqja?

Rastësisht apo qëllimisht, Vatikani dhe Papa vendosën që Beogradi të ishte qendra nga ku do të paralajmërohej bota për vuajtjet dhe nga do të ofrohej një zgjidhje. “Politika” e Beogradit, e cila jeton nga Brukseli në Tokio dhe i informon lexuesit e saj në mënyrë të besueshme dhe objektive për ngjarjet jo vetëm në vend, por edhe në rajon dhe në botë, gjithmonë përpiqet të kontribuojë për paqen dhe kurrë nuk do të heqë dorë nga ai drejtim. Nuk do të ndalemi të kërkojmë derën pas së cilës ka dialog dhe paqe.