Çfarë përmban aktakuza kundër Thaçit dhe të tjerëve (I): Persekutuan, torturuan dhe vranë për të dominuar tërë Kosovën

Aktakuza prej mbi 300 faqesh e Gjykatës Speciale për Krimet e UÇK-së akuzon ish-presidentin e Kosovës, Hashim Thaçi dhe tre komandantët dhe liderët e tjerë të UÇK-së Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, duke përfshirë ndalimin e paligjshëm, torturën, vrasjet dhe zhdukjet nga marsi 1998 deri në shtator 1999.

Në 10 pikat e aktakuzës detajojnë krimet e kryera në 43 paraburgime të paligjshme të UÇK-së në Kosovë dhe Shqipëri kundër rreth 407 të burgosurve, prej të cilëve të paktën 102 u vranë. Në aktakuzën e ndryshuar, në fillim të marsit, prokurorët shpallën identitetin e 75 viktimave, 51 prej të cilëve ishin të kombësisë serbe. Në paraburgimet e UÇK-së, 23 shqiptarë dhe një rom kanë vdekur. Identiteti i 27 viktimave të tjera do të bëhet i ditur gjatë gjykimit.

Thaçi, Veseli, Selimi dhe Krasniqi akuzohen për: përndjekje në baza politike dhe etnike, burgim, arrestim dhe paraburgim të paligjshëm, vepra të tjera çnjerëzore, trajtim mizor, zhdukje me forcë, torturë (dy pika) dhe vrasje (dy pika).

Këto vepra kriminale janë cilësuar në gjashtë pika si krime kundër njerëzimit dhe në katër pika si krime lufte. Sipas aktakuzës, Thaçi dhe të bashkakuzuarit mbajnë përgjegjësinë individuale dhe komanduese për ato krime.

Gjithashtu, sipas aktakuzës, Thaçi, Veseli, Selimi dhe Krasniqi kanë qenë pjesëmarrës në një ndërmarrje të përbashkët kriminale (NPK). Qëllimi i asaj ndërmarrje kriminale, siç thuhet nga Prokuroria, ishte që të merrte nën kontroll tërë Kosovën me dhunë ndaj të gjithë atyre që UÇK-ja i konsideronte kundërshtarë – serbëve, romëve dhe shqiptarëve të shpallur “tradhtarë”, “spiunë” dhe “kolaboracionist” me autoritetet serbe.

Të akuzuarit në atë kohë ishin anëtarë të Shtabit Kryesor të UÇK-së: Thaçi si komisar politik, më vonë komandant, Veseli si shef i shërbimit inteligjent, Selimi si shef operativ dhe Krasniqi si zëvendës komandant dhe zëdhënës.

Oficerët e UÇK-së gjithashtu figurojnë në aktakuzë si bashkëpunëtorë në ndërmarrjen e përbashkët kriminale: Azem Syla, Lahi Brahimaj, Fatmir Limaj, Sulejman Selimi, Rustem Mustafa, Shukri Buja, Latif Gashi dhe Sabit Geci, si dhe pjesëtarë të tjerë të UÇK-së, përfshirë komandantët dhe zëvendës komandantët e zonave.

Krimet në burgjet ilegale të UÇK-së në Likoc, Jabllanicë, Lapushnik, Volljakë, Drenovc, Malishevë, Bajgorë, Lapashticë, Zllash, në Prishtinë, Kleçkë, si dhe në Cahan dhe Kukësi në Shqipëri janë përshkruar në mënyrë specifike dhe individuale.

Për rastin “Thaçi dhe të tjerët”, Prokuroria deri më tani ka siguruar mbi 300 dëshmitarë.

Kosovo online do të transmetojë pjesë të aktakuzës në ditët në vijim.

Qëllimi i ndërmarrjes së përbashkët kriminale është kontrolli mbi Kosovën

Siç thuhet në aktakuzë, “materiali shoqërues më tej tregon se personat e përmendur kanë veprua në kuadër të një qëllimi të përbashkët, nga marsi 1998 deri në shtator 1999, me qëllim arritjen dhe zbatimin e kontrollit mbi tërë Kosovën, ndër të tjera, me frikësimin, abuzimin, dhunën e paligjshme ndaj atyre që i konsideronin kundërshtarë të tyre dhe heqjen e tyre”.

“Ai synim i përbashkët përfshinte ekzekutimin e veprave penale të përndjekjes, burgimit, privimit arbitrar të lirisë, akteve të tjera çnjerëzore, trajtimit mizor, torturës, vrasjeve dhe zhdukjeve me forcë. Ekzistenca dhe karakteristikat e tij tregohen nga: deklaratat publike të UÇK-së nga ditët e para, para periudhës me të cilën lidhen akuzat, njoftime për shtyp dhe proklamatat politike të Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së, deklaratat publike të pjesëtarëve të Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së, si dhe publikimet tjera të UÇK-së nga periudha e inkriminuar, rregulloret, strukturat, udhëzimet dhe urdhrat të përpiluar, lëshuar apo miratuar nga të dyshuarit, për krimet e kryera në lokacionet e përmendura dhe pjesëmarrjen personale të të dyshuarve dhe zyrtarëve tjerë të lartë të UÇK-së/Qeverisë së Përkohshme të Kosovës në kryerjen e veprave penale”, thuhet në aktakuzë.

Prokuroria thekson në mënyrë të veçantë se provat tregojnë se Hashim Thaçi ka kontribuar dukshëm në qëllimin e përbashkët të NPK-së. Kujtohet se ai është një nga themeluesit e Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së dhe se nga rreth qershori i vitit 1998 ka qenë edhe shef i Drejtorisë për Informim të UÇK-së dhe shef i Drejtorisë për Çështje Politike të UÇK-së. Pas themelimit të Qeverisë së Përkohshme të Kosovës, në fund të marsit 1999, Thaçi u bë Kryeministër i Kosovës dhe gjithashtu shërbeu si Komandant i Përgjithshëm.

“Në atë cilësi, Thaçi: ka marrë pjesë drejtpërdrejt në formulimin, miratimin, përhapjen dhe zbatimin e planeve, parimeve dhe praktikave që synojnë arritjen e një qëllimi të përbashkët; ka marrë pjesë personalisht ose ka kontribuar ndryshe në ekzekutimin e veprave penale nga pikat 1-10; ka koordinuar ose ka kontribuar në përpjekjet për të hedhur poshtë, ose për të dhënë informacion të pasaktë për vëzhguesit ndërkombëtarë dhe publikun në lidhje me kryerjen e veprave penale nga pikat 1-10, dhe ka dhënë informacion dhe mbështetje politike, logjistike, ushtarake ose financiare për pjesëmarrësit në NPK, si dhe koordinoi dhe vendosi ndërlidhje ndërmjet tyre, për arritjen e një qëllimi të përbashkët”, thuhet në aktakuzë.

Prokuroria thekson gjithashtu se, kur bëhet fjalë për rolin e Thaçit “në zhvillimin e planeve, parimeve dhe praktikave për arritjen e një qëllimi të përbashkët, materiali mbështetës tregon se autoriteti i tij në UÇK ishte i dukshëm dhe se anëtarët e tjerë të Shtabit Kryesor ishin në anën e tij kur merrnin vendime”.

Thaçi kishte autoritetin për të emëruar persona në pozita kyçe në qeveri, për të promovuar, larguar, lëshuar lëvdata dhe qortime, si dhe për të vendosur ose anuluar masat disiplinore ndaj pjesëtarëve të UÇK-së. Gjithashtu, në materialin shoqërues bëhet e ditur se vendimet e Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së janë marrë njëzëri dhe se anëtarët e saj, përfshirë z. Thaçi, formuluan apo miratuan shpalljet dhe deklaratat për publikun e UÇK-së. Në shumë prej atyre deklaratave, dhuna ndaj kundërshtarëve është inkurajuar apo aprovuar vazhdimisht dhe publikisht, thuhet në aktakuzë.

Thaçi ka ditur për likuidimet, ka qenë në vendin e krimit

Gjithashtu thuhet se në qershor të vitit 1998 Shtabi i Përgjithshëm i UÇK-së themeloi Drejtorinë për Çështje të Inteligjencës, e cila ndër të tjera kishte për detyrë zbulimin e personave që bashkëpunonin me serbët. Shtabi i Përgjithshëm vlerësoi se këta persona meritonin masa ndëshkuese, përfshirë likuidimin.

“Materiali shoqërues më tej tregon se, gjatë viteve 1998-1999, në Kosovë ka qenë e njohur, prandaj edhe Thaçi, se personat e akuzuar për bashkëpunim me serbët janë likuiduar”, thuhet në aktakuzë.

Kur bëhet fjalë për pjesëmarrjen dhe kontributin e Thaçit në veprat penale nga 10 pikat e aktakuzës, provat, siç thuhet nga Prokuroria, tregojnë se “ai ka marrë pjesë personalisht në ato krime” dhe se “gjatë periudhës së inkriminuar ka vizituar disa lokacione të tjera të listuara në pikat e aktakuzës".

Ai akuzohet gjithashtu se “ka dhënë personalisht informacion të rremë në të paktën dy raste" në përpjekje për të mohuar ose të dhënë informacion të pasaktë në lidhje me veprat penale. Prokuroria po ashtu theksoi se në materialin shoqërues tregohen edhe raste të tjera kur Thaçi ka kontribuar në përhapjen e informacioneve të pasakta ose jo të plota për aktivitetet e UÇK-së.

“Thaçi, në cilësinë e Kryeministrit, kishte autoritetin, ndër të tjera, të emëronte persona në postet kyçe të qeverisë, si Ministrin e Mbrojtjes (në varësi të drejtpërdrejtë të kryeministrit), Shefin e Shtabit të UÇK-së, Komandantin e Gardës Kombëtare dhe Shefi i Shërbimit Informativ (në varësi të drejtpërdrejtë të kryeministrit). Kjo tregon se Thaçi ka pasur një mundësi reale të parandalojë kryerjen e veprave kriminale dhe të ndëshkojë vartësit e tij në kohën kur janë kryer ato vepra. Duke u bazuar në lartpërmendur, rezulton se gjatë periudhës së inkriminuar ka pasur marrëdhënie epror-vartës në mes të Thaçit dhe pjesëtarëve të UÇK-së në lokacionet e përfshira në aktakuzën e rishikuar. Lidhur me veprat penale të kryera, gjyqtari i procedurës paraprake i referohet konkluzioneve që ka paraqitur në lidhje me veprat penale nga pikat 1-10 të kryera nga persona në varësi të Thaçit”.

Dhe jo vetëm që kishte njohuri për krimet, por aktakuza e akuzon Thaçin se “ai ka qenë i pranishëm në disa lokacione ku janë kryer krimet e supozuara”.

"Ai ishte gjithashtu dëshmitar kur anëtarët e UÇK-së abuzonin viktimat në terren. Thaçi gjithashtu kishte njohuri të bazuara në informacione nga burime të tjera. Për shembull, si anëtar i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së dhe Komandant i Përgjithshëm, Thaçi u takua me komandantët e zonave operative në terren. Raporte i janë dërguar edhe Shtabit i Përgjithshëm të UÇK-së, duke përfshirë edhe Thaçin, si dhe janë mbajtur kontakte të rregullta me komandantët e zonave.  Në bazë të materialit përcjellës, Thaçi gjatë gjithë periudhës së inkriminuar ka pasur disa takime edhe me përfaqësues të bashkësisë ndërkombëtare ku ka qenë paralajmëruar në mënyrë eksplicite për krimet e kryera apo të kryera nga pjesëtarët e UÇK-së”, thuhet në aktakuzë.

Për më tepër, Prokuroria pretendon në bazë të provave të mbledhura, se Thaçi dhe pjesëtarët e tjerë të UÇK-së në pozita udhëheqëse, konkretisht anëtarët e Shtabit të Përgjithshëm, kishin qasje në mjetet e komunikimit, si korrierët, voki-toki dhe telefonat satelitorë, falë të cilave ata pjesëtarë të UÇK-së në zonat operative ishin në kontakt të përditshëm.

“Të gjithë lartpërmendur ka ndodhur gjatë periudhës së inkriminuar, në një situatë ku dihej se pjesëtarët e UÇK-së abuzonin civilët, duke përfshirë rrëmbimet, burgosjet, rrahjet dhe vrasjet. Nga kjo del se Thaçi e dinte ose kishte arsye të dinte se vartësit e tij kishin për qëllim të kryenin vepra penale ose tashmë i kishin kryer ato”, thuhet në aktakuzë.

Thaçi jo vetëm që “nuk mori masat e nevojshme dhe të arsyeshme që ishte i detyruar t’i merrte si epror për parandalimin e kryerjes së veprave kriminale dhe ndëshkimin e autorëve”, por përkundrazi, sipas aktakuzës, “i aprovonte herë pas here veprimet i vartësve të tij me prezencën e tij në terren dhe duke mos marrë masa kur ishte dëshmitar okular i keqtrajtimit të viktimave nga pjesëtarët e UÇK-së”.

Prokuroria konkludon se gjatë periudhës që mbulon aktakuza, Thaçi dhe të pandehurit e tjerë me veprimet dhe mosveprimet e tyre kanë shkaktuar vdekjen e personave në Kosovë dhe veri të Shqipërisë, duke përfshirë arrestimet apo kidnapimet, në vendet e paraburgimit apo në lidhje me ta. Kjo përfshin vrasjet e kryera gjatë dhe vdekjen si rezultat i trajtimit mizor dhe çnjerëzor në vendet e paraburgimit.

37 serbë u vranë në Malishevë

Sipas aktakuzës, krime veçanërisht të tmerrshme janë kryer në territorin e Klinës, në Malishevë dhe rrethinë. Të paktën 37 serbë u vranë atje nga 16 deri më 27 korrik 1998.

Në vetëm dy ditë më 26 ose 27 korrik 1998, 25 prej tyre u likuiduan, mes tyre ishin edhe 13 anëtarë të familjes Kostiq - Dimitrije, Llazar, Todor, Mirolub, Vekosllav, Vitomir, Sashko, Zhivko, Miodrag, Svetisllav, Sreqko, Mlladen dhe Nebojsha. Aty vdiqën edhe Rajko e Cvetko Nikoliq, si dhe Krsta Stanojeviq. Trupat e nëntë serbëve të tjerë të vrarë u hodhën në gropën e Volljakë - Spasa Bazniq, Bozhidar, Mlladen, Nemanja dhe Novica Bozhaniq, Miodrag, Spasoje dhe Predrag Burziq dhe Sreqko Simiq.

“Gjyqtari për procedurën paraprake vëren se në materialin shoqërues thuhet se pjesëtarët e UÇK-së, në Malishevë dhe rrethinë, përafërsisht më 26 ose 27 korrik 1998 apo më vonë, kanë vrarë nëntë burra, serbë nga Opterusha, 15 burra, serbë nga Retijë, në shpellë Volljakë, Komuna e Klinës. Në mbrëmjen e datës 18 ose 19 korrik 1998, pjesëtarët e UÇK-së nxorën në grupe të ndara të burgosurit serbë, e morën secilin grup veç e veç në kamion. Të burgosurit u dërguan në një pyll, ku pjesëtarët e maskuar të UÇK-së i vrau”, thotë në aktakuzë.

Shtohet se në mbetjet e gjetura është konstatuar se disa kanë vdekur nga goditja me send të mprehtë dhe të tjerët nga plagët me armë zjarri.

Në aktakuzë përmenden edhe ngjarjet që i kanë paraprirë vrasjes së serbëve.

"Më 18 korrik 1998, njësitet e UÇK-së sulmuan fshatrat Opterushë, Retijë dhe Zoçishtë. Popullata serbe e atyre fshatrave iu dorëzua UÇK-së. Pjesëtarët e UÇK-së i morën dhe i rrahën. UÇK-ja i mbajti ata burra të burgosur në Drenoc, dhe më pas i kanë transferuar në Malishevë”, thuhet në aktakuzë.

Gjithashtu thuhet se në Malishevë, më 18 dhe 19 korrik, u vranë Sreqko dhe Srgjan Vitosheviq, Alleksandar Stanojeviq, Dushko Patrnogiq, Tomisllav, Gjurgje dhe Sasha Balosheviq, Dushko Gjinoviq, Çedo Çabarkapa, Dushko Dollasheviq, Radovan dhe Branisllav Stalletiq.

Krasniqi në stacionin policor ku ndodheshin të arrestuarit

“U identifikua se Jakup Krasniqi ishte i pranishëm në vendin e ngjarjes në fund të korrikut 1998 dhe se një herë e kishte vizituar dhomën ku mbaheshin të arrestuarit. Pjesëtarë të caktuar të UÇK-së mbanin së paku 48 persona në ish-stacionin policor në Malishevë në periudha të ndryshme kohore dhe pa procedura ligjore deri më 26 ose 27 korrik 1998. Të burgosurit mbaheshin në qeli të mbyllura dhe nën roje. Midis 17 korrikut 1998 dhe 26 ose 27 korrik 1998, të burgosurit në ish-stacionin policor në Malishevë mbaheshin në dhoma të mbipopulluara me pak ventilim, dhe nuk u është ofruar ushqim, ujë, kujdes mjekësor dhe çarçafët. Disa pjesëtarë të UÇK-së në mënyrë rutinore i nënshtronin të burgosurit ndaj rrahjeve të rënda dhe keqtrajtimit psikologjik. Të burgosurit rriheshin me kondakë pushke dhe armë të tjera, shkelma dhe kërcënoheshin me vdekje dhe dhuna fizike. Ata mund të shihnin dhe dëgjonin abuzimin e rëndë të burgosurve të tjerë. Në mesin e të burgosurve kishin përkrahësit të LDK-së dhe persona të kombësisë serbe dhe rome”, thuhet në aktakuzë.

Gjithashtu konstatohet se arrestimi dhe burgimi i këtyre personave nuk justifikohej me ndjekje penale apo me dyshim të bazuar se është absolutisht e nevojshme heqja e lirisë së tyre për arsye sigurie. Ata u burgosën me akuza të paspecifikuara për spiunazh ose për shkak se ishin të përkatësisë etnike serbe.

"Trembëdhjetë të burgosur mbaheshin në një dhomë prej 16 metrash katrorë, në të cilën kishte vetëm hapje të vogla në dritare. Pjesëtarët e UÇK-së rregullisht keqtrajtonin personat e arrestuar dhe të burgosur, si psikologjikisht ashtu edhe fizikisht. Pjesëtarët e UÇK-së i kërcënuan të burgosurit se do t'i keqpërdorin edhe më shumë”, thuhet në aktakuzë për ngjarjet në Malishevë.

Më pas vijon se më 19 korrik 1998 ose rreth kësaj date, 13 të arrestuar u nxorën në grupe.

"Të arrestuarit u vendosën në një furgon dhe u dërguan në një vend të afërt, ku pjesëtarë të UÇK-së i qëlluan dhe i vranë. Një i burgosur u arratis. Trupat e 12 burrave të tjerë u zhvarrosën nga një varr masiv në Malishevë në vitin 2005. Pavarësisht publicitetit të gjerë dhe kërkesave të përsëritura, familjarëve iu është refuzuar informacioni për fatin e të arrestuarve në Malishevë”, thuhet në aktakuzë.

Nesër: Thaçi, Selimi dhe Veseli personalisht kanë marrë pjesë në tortura