Kosova në organizatat ndërkombëtare - dëshirat dhe mundësitë

Ndonëse pothuajse të gjitha takimet e politikanëve nga Kosova me zyrtarë evropianë dhe botërorë dërgojnë mesazhin e mbështetjes për Kosovën për anëtarësim në organizatat ndërkombëtare, Kosova ende nuk i ka arritur objektivat e saj si anëtarësimi në KE, BE, NATO, Interpol dhe UNESCO, dhe nga të gjitha llogaritë integrimi i Kosovës kushtëzohet, fillimisht, vetëm nga një çështje - dialogu me Serbinë.

Kosova e shihte përjashtimin e Rusisë nga Këshilli i Evropës si një mundësi për t'u bërë pjesë e asaj organizate. Kërkesa për anëtarësim në SE është dorëzuar më 12 maji të vitit të kaluar. Ministrja e Punëve të Jashtme Donika Gervala tha me shumë entuziazëm se "një kapitull i ri është hapur për Kosovën".

Megjithatë, aplikimi i Kosovës nuk ka qenë në agjendën e Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës  dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe tre anëtarë të BE-së kërkuan nga disa vende anëtare të Këshillit të Evropës që të mos e fusin çështjen e anëtarësimit të Kosovës në atë organizatë në agjendën e Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës derisa Prishtina të tregojë konstruktivitet në lidhje me Bashkimin e Komunave Serbe.

“Shkopi – jo karota, është shumë i dukshëm në gjendjen aktuale të procesit të aplikimit të Kosovës në Këshillin e Evropës”, thotë analisti dhe sociologu Artan Muhaxhiri për Kosovo online.

"Ka shumë pengesa dhe komplikime direkte dhe indirekte. Meqenëse dialogu ndërmjet Kosovës dhe Serbisë konsiderohet si bazë thelbësore për një marrëveshje historike dhe normalizim afatgjatë politik të rajonit, është logjike që tani gjithçka po zbret në cilësinë e pjesëmarrjes në dialog”, ka thënë Muhaxhiri.

Profesori asistent i Fakultetit të Shkencave Politike, Milan Krstiq, thotë se Kosova ka llogaritur se aplikimi i saj për anëtarësim në Këshillin e Evropës do të pranohet lehtësisht, por edhe kjo doli të mos ishte një detyrë e lehtë.

Profesori asistent i Fakultetit të Shkencave Politike, Milan Krstiq, thotë se Kosova ka llogaritur se aplikimi i saj për anëtarësim në Këshillin e Evropës do të pranohet lehtësisht, por edhe kjo doli të mos ishte një detyrë e lehtë.

Kah fundi i vitit 2022, pra më 15 dhjetor Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ka dorëzuar zyrtarisht në Pragë kandidaturën e tij për anëtarësim të Kosovës në BE, duke llogaritur në ndihmën e Republikës Çeke, e cila më pas kryesonte Bashkimin Evropian. Meqenëse nuk kishte kohë të mjaftueshme që çështja e Kosovës të ishte në rend dite, presidencën e BE-së e mori Suedia, e cila njoftoi se do ta zgjidhë kërkesën e Kosovës për anëtarësim në BE, duke marrë parasysh qëndrimet e shteteve anëtare. Diplomacia e Kosovës në çështjen e anëtarësimit në BE i jep shumë shpresa Suedisë, duke pasur parasysh se Spanja është e radhës që do të marrë presidencën e BE-së, e cila së fundi ka shpjeguar se nuk po ndryshon qëndrim për çështjen e mosnjohjes së Kosovës.

Muhaxhiri beson se rruga e Kosovës drejt anëtarësimit në organizatat ndërkombëtare është shumë problematike për arsye të njohura.

“Janë pesë vende të BE-së që nuk e njohin Kosovën, disa prej të cilave janë anëtarë të NATO-s dhe janë arsyeja kryesore e uljes së pritjeve ndaj zhvillimeve të rëndësishme në këtë çështje. Pa ndryshime në marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë dhe presioneve të mëdha në shumë nivele ndaj këtyre vendeve, nuk ka gjasa se do të jenë të gatshëm të ndryshojnë qëndrimet e tyre aktuale ndaj Kosovës”, ka shtuar Muhaxhiri.

Për analistin kosovar, pa ndikimin e SHBA-së dhe BE-së, Kosova nuk mund të përparojë në rrugën drejt institucioneve ndërkombëtare.

“Organizata të rëndësishme ndërkombëtare funksionojnë me një rrjet marrëdhëniesh pushteti, kështu që ndryshimet nuk mund të priten të ndodhin pa efekte vendimtare domino. Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimi Evropian - me fokus të veçantë në Gjermaninë dhe Francën, janë faktorë kyç në ndryshimin e kontekstit të përgjithshëm për mirë dhe përshpejtimin e rrugëtimit nga një nivel në tjetrin”, tha Muhaxhiri.

Sipas Krstiqit, pranimi i Kosovës në BE dhe NATO po bllokohet nga vendet që nuk e njohin pavarësinë e Kosovës.

“Pranimi në BE dhe NATO sigurisht që do të interpretohej si një njohje e vogël, ose së paku një njohje kontinentale apo makro-rajonale për Kosovën edhe nëse nuk bëhet anëtare e OKB-së, do të ishte e rëndësishme për ta për arsye sigurie ekonomike dhe ushtarake, por një problem shtesë është se anëtarësimi në BE është një çështje e ndërlikuar, dhe mbi të, pesë vende nuk e njohin Kosovën. Pranimi në NATO është më i thjeshtë, por edhe në rastin e Kosovës, nuk është jashtëzakonisht e thjeshtë, së pari për faktin se katër shtete të NATO-s nuk e njohin Kosovën, si dhe për faktin se kjo do të nënkuptonte një tjetër element të shkeljes së drejtpërdrejtë të Rezolutës 12 44, do të duhej të konstituohej Ushtria e Kosovës, atëherë do të lindte pyetja se çfarë do të ndodhte me KFOR-in. Kjo do të hapte një seri të tërë precedentësh të rinj, të cilët në këtë moment ndoshta nuk i favorizojnë ata që i referohen ligjit ndërkombëtar”, tha Krstiq.

Siç shtoi ai, Kombet e Bashkuara janë një destinacion i rëndësishëm për Kosovën, por për Prishtinën është e qartë se rruga drejt anëtarësimit është shumë më e vështirë.

Kosova nuk po kërkon anëtarësim në organizata ndërkombëtare për herë të parë. Dy herë ka aplikuar për pranim në Interpol, por edhe kërkesat për anëtarësim në UNESCO kanë qenë të pasuksesshme.

“Interpoli dhe UNESCO janë adresat ku Kosova kërkoi pranim, por nuk pati sukses. UNESCO është e rëndësishme edhe për shkak të trashëgimisë kulturore serbe në Kosovë, kështu që kemi pasur një shembull kur Japonia, e cila e njeh Kosovën, nuk votoi për pranimin e Kosovës. Mendoj se është e vështirë që situata do të ndryshojë”, shtoi Krstiq.

Ndërsa çështja e formimit të BKS-së për Kosovën u bë rrampë për shqyrtimin e kërkesës për anëtarësim në KE, Bashkëbiseduesit e Kosovo Online besojnë se kryeministri i Kosovës Albin Kurti do ta ketë të vështirë të heqë dorë nga qëndrimet e tij, qoftë edhe me çmimin e integrimit të Kosovës.

“Kryeministri Kurti po përpiqet të prezantohet si një lider krejtësisht i ndryshëm nga paraardhësit e tij institucionalë. një strategji që ndonjëherë jep rezultate të kundërta. Ndonëse është e vërtetë se ish-kryeministrat e Kosovës në disa raste kanë bërë kompromise pa marrë përfitime të rëndësishme institucionale dhe shoqërore në këmbim, ka raste kur Kurti vepron në një stil politik joreal. Kjo qasje mund të rezultojë të jetë e rrezikshme nëse ndikon në përkeqësimin e marrëdhënieve mes populizmit dhe realizmit.

Një ndryshim dhe avantazh i madh në elektorat duhet të jetë garancia më e fortë e Kurtit për marrjen e vendimeve të vështira që do të ishin vizionare në të ardhmen”, tha Muhaxhiri.

Nga ana tjetër, Krstiq beson se Kurti sheh se qëndrimi i tij për BKS është pengesë për shumë çështje të pazgjidhura, por se do t'i përmbahet, derisa të gjendet në një situatë ku nuk ka zgjidhje tjetër.

“Konkretisht, refuzimi i Kurtit për të formuar BKS-në aktualisht po e bllokon rrugën e Kosovës drejt Këshillit të Evropës. Radikalizimi i tij ndoshta mund të çojë në disa efekte pozitive nga këndvështrimi i tij dhe kjo është arsyeja pse ai e bën atë, por besoj se ekziston edhe brenda faktorëve politikë. Ai është dikush që ka ardhur në pushtet me pozita radikale dhe tani nuk mund të devijojë prej saj. Pra ai e sheh se është pengesë për Prishtinën që të ketë disa fitime në fushën ndërkombëtare, por nuk besoj se do të dorëzohet lehtë, derisa përfundimisht shantazhohet ose vihet në situatë ku nuk ka zgjidhje”, ka përfunduar Krstiq.

Përveç aplikimeve të pasuksesshme ose atyre që ende nuk janë shqyrtuar, për Kosovën në vitin 2022, nuk kishte asnjë lajm të mirë sa i përket organizatave ndërkombëtare, përveç faktit që qytetarët e Kosovës do të mund të udhëtojnë pa viza në vendet e BE-së nga janari i vitit 2024.