Ndalimi i BE-së vetëm për serbët nga Kosova: Regjimi i vizave si presion shtesë, çelësi i zgjidhjes në Bruksel

Pasi Bashkimi Evropian miratoi liberalizimin e vizave për Kosovën, serbët e Kosovës që kanë pasaportë serbe kanë mbetur në një lloj vakumi dhe aktualisht janë grupi i vetëm në Evropë për të cilin ende vlen ndalimi i udhëtimit falas. Bashkëbiseduesit e Kosovo online, ish-koordinatorja e Konventës Nacionale Natasha Dragojlloviq dhe koordinatorja e Konventës Kombëtare për kapitullin 35 Dragisha Mijaçiq tregojnë se ky problem duhet të zgjidhet sa më shpejt, dhe bëjnë thirrje që negociatat ndërmjet Beogradit dhe Brukselit të intensifikohen.

Që nga viti 2009, kur Serbisë iu dha një regjim pa viza me BE-në, dhënia e pasaportave për serbët, si dhe për të tjerët që banojnë në Kosovë, është marrë përsipër nga Drejtoria Koordinuese e MPB-së në Beograd, dhe për të udhëtuar me ta për në BE kërkon vizë. Kjo ishte rezultat i marrëveshjes ndërmjet Serbisë dhe BE-së, që pas vendimit për heqjen e vizave për qytetarët e Serbisë, pasaportat e atyre që banojnë në Kosovë të përjashtohen nga regjimi pa viza, për shkak të frikës nga migrimi i paligjshëm.

Pas vendimit për regjimin pa viza për Kosovën, është e paqartë nëse pasaportat e lëshuara nga Drejtoria Koordinuese për qytetarët që banojnë në Kosovë do të hyjnë në procesin e liberalizimit të vizave të miratuara nga BE-ja. Nga Prishtina, atyre banorëve të Kosovës që kanë pasaportë serbe po u thonë se nëse duan të udhëtojnë pa vizë nga viti i ri, të marrin një të Kosovës, dhe nga Brukseli nuk bëjnë reklamë për atë çështje.

Ish-koordinatorja e Konventës Kombëtare për BE-në, Natasha Dragojlloviq, tregon se aktorët qeveritarë dhe joqeveritar në Serbi kanë mbështetur liberalizimin e vizave për Kosovën me shpresën se të gjithë qytetarët në Kosovë do të mund të udhëtojnë pa viza në BE, si dhe shtetas të vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor, Gjeorgjisë, Moldavisë, Ukrainës...

 “Qytetarët e kombësisë serbe nga Kosova janë të diskriminuar edhe më tej me këtë vendim. Përveç faktit që ata nuk mund të lëvizin lirshëm nëpër Kosovë, se ka një problem të pazgjidhur me targa që u krijon probleme shtesë në vendkalimet administrative me Serbinë qendrore, kjo është edhe një masë diskriminuese që cenon të drejtat elementare të njeriut”, thotë Dragojlloviq. .

Ajo beson se për të njëjtën arsye, që është qëndrimi specifik i serbëve të Kosovës, do të ishte mirë që Kosova të ishte tashmë anëtare e Këshillit të Evropës.

“Kjo do t'u mundësonte pjesëtarëve të komunitetit serb në Kosovë që të padisën institucionet e Kosovës në Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut”, thekson bashkëbiseduese ynë.

Hapësira e ndërmjetme në të cilën janë banorët e Kosovës, pasaportat e të cilëve janë lëshuar nga Drejtoria Koordinuese në Beograd që nga viti 2009, Dragojlloviq e sheh gjithashtu si një formë presioni për të pranuar dokumentet e udhëtimit të Kosovës.

“Zgjidhja duhej kërkuar gjatë negociatave dhe garancive se liberalizimi i vizave për Kosovën do të vlejë për të gjithë. Pse nuk rezultoi në një vendim të tillë, nuk e di. Kishte kohë të mjaftueshme dhe vendimi për regjimin pa viza me Kosovën u njoftua nga BE-ja më shumë se një vit më parë. Tani çelësi i zgjidhjes është në duart e Brukselit, me një rikujtim, që duket të jetë e nevojshme, që është se Unioni qëndron në bazën e katër lirive të lëvizjes – mallrave, njerëzve, shërbimeve dhe kapitalit”, thotë Dragojlloviq dhe vëren se “të gjitha këto qëndrime ajo i ka shprehur në takimin publik të Konventës me Presidenti i Republikës, Aleksandar Vuçiq, pesë vjet më parë”.

Për këtë problem ka folur edhe presidenti Aleksandar Vuçiq disa ditë para vendimit të BE-së për miratimin e regjimit pa viza për Kosovën. Ai përmendi faktin se Bashkimi Evropian ka përmendur rrezikun e migrimit ilegal dhe pamundësinë që Serbia të garantojë saktësinë e të dhënave në to si shpjegim për përjashtimin e pasaportave të serbëve që banojnë në Kosovë nga regjimi pa viza, dhe presidenti Vuçiq thekson se ka një arsye të tretë.

“Kjo ishte një pyetje që ne e bëmë që në fillim dhe nuk na e dhanë asnjëherë pikërisht për shkak të dëshirës së tyre për të treguar se Kosova është shtet sovran, shtet i pavarur dhe prandaj e refuzuan, por tani, në kuadër të dialogut, e kemi përmendur pikërisht atë çështje në seancën e parë, kur filluan të flasin për liberalizimin e vizave, dhe mendoj se është pothuajse e pamundur që ata të përjashtojnë serbët nga Kosova dhe Metohia, dhe që nuk duan të jenë qytetarë të dikujt tjetër, ndaj do të kërkojmë një lloj zgjidhjeje dhe besoj se do t'ia dalim ta gjejmë. Nuk po them se do të ndodhë nesër, por shpresoj se deri në fund të vitit do të arrijmë të gjejmë një lloj zgjidhjeje”, tha Vuçiq.

Dragisha Mijaçiq, koordinator i Konventës Kombëtare të BE-së për kapitullin 35, tha për Kosovo online se është inkurajuar nga ajo që tha Vuçiq, se problemi po shqyrtohet dhe po kërkohet zgjidhje.

 "Shumë që jetojnë në Kosovë nuk kanë letërnjoftime të Kosovës dhe nuk kanë mundësi t'i marrin as dokumentet e tjera. Dhe jo vetëm ata. Për shembull, nëse dikush nga Kosova, për shembull, ka shkuar të jetojë në Gjermani para 30 vjetësh, para luftës, ai nuk ka mundësi të marrë ndonjë pasaportë tjetër serbe, por atë të lëshuar nga Drejtoria Koordinuese. U njoha me një djalë i cili kishte lindur në Gjilan dhe si fëmijë shkoi në Gjermani me prindërit e tij. Për të marrë një pasaportë të re, ai ka kaluar në një procedurë të pabesueshme të grumbullimit të dokumenteve në disa adresa për të marrë pasaportën nga Drejtoria Koordinuese, dhe përsëri me të ai nuk mund të ushtrojë disa nga të drejtat e tij”, thotë Mijaçiq.

Ai tregon se ky grup njerëzish ka qenë i diskriminuar edhe para liberalizimit të vizave për Kosovën, ndërsa tani pas heqjes së vizave është edhe më shumë.

“Për ata persona që kanë pasaportën e Drejtorisë Koordinuese tani nuk ka ndodhur asgjë, as pozitive e as negative. Por duke pasur parasysh se kjo është një lëvizje e madhe për poseduesit e pasaportës së Kosovës, do të ishte turp nëse nuk zgjidhet çështja e pasaportave serbe që jetojnë në Kosovë”, thotë Mijaçiq.

Ai tregon se çelësi për zgjidhjen e këtij problemi qëndron në bisedimet ndërmjet Beogradit dhe Brukselit.

“Dhe ato bisedime duhet të intensifikohen. Serbia deri më tani nuk është marrë shumë me këtë problem, e ka mbajtur mënjanë këtë çështje, por tani që ata me dokumente të Kosovës mund të udhëtojnë, duhet të bjerë alarmi që këtij problemi t'i kushtohet vëmendje e veçantë. Meqë ra fjala, vendimi i marrë në vitin 2009 që pasaportat të lëshohen nga Drejtoria Koordinuese për ata që banojnë në Kosovë dhe që ato pasaporta të mos bien në regjimin pa viza është gjithashtu jokushtetues, sepse Kushtetuta garanton të drejta të barabarta për të gjithë qytetarët e Serbisë. Argumenti në atë kohë ishte se Komisioni Evropian po e kërkonte për të na anuluar vizat, por kjo nuk shfajëson faktin se është shkelur Kushtetuta. Në disa takime të Grupit të Punës të Konventës për kapitullin 35 me përfaqësues të autoriteteve shtetërore, ne kemi insistuar për këto çështje dhe kemi kërkuar zgjidhjen e tyre. Fatkeqësisht, nuk ka pasur vullnet politik, por tani realisht presim që të ketë përparim serioz në këtë çështje. Mendoj se është në interesin më të mirë të Serbisë që ta zgjidhë këtë çështje”, beson Mijaçiq.

Ai shton se nuk pret që serbët nga Kosova të fillojnë të marrin më masivisht pasaportat e Kosovës, duke theksuar se ata që tashmë kanë letërnjoftim të Kosovës, ndoshta kanë edhe dokument udhëtimi ose do ta marrin tani.

“Njerëzit nga veriu në përgjithësi nuk kanë dokumente personale të Kosovës dhe mendoj se shumica do të presin se si do të zgjidhet kjo çështje”, beson Mijaçiq, që tregon se heqja e vizave për Kosovën është një vendim pozitiv dhe se nuk duhet të vendoset në kontekstin e çështjeve të pazgjidhura mes Beogradit dhe Prishtinës, serbëve dhe shqiptarëve.