Paralelja e pamundur të Kurtit mes BKS-së dhe shoqatës së komunave minoritare në Serbi

Në kërkesat për vendosjen e reciprocitetit në të drejtat e pakicave ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, i cili ka kohë që po përpiqet që në tryezën e bisedimeve të Brukselit – e njëjta tryeza në të cilën është pajtuar Bashkësia e Komunave Serbe - të sjellë çështjen e pozitës së shqiptarëve në tri komunat në jug të Serbisë qendrore, tani shkoi një hap më tej.

Ai shtroi pyetjen se pse Serbia nuk i lejon hungarezët, boshnjakët, bullgarët... të formojnë shoqata jokombëtare të komunave. Një krahasim i tillë, sipas të intervistuarve të Kosovo Online, është i papërshtatshëm për disa arsye.

Kurti ka bërë edhe një tabelë që tregon se sa komuna në Serbi udhëhiqen nga kryetarë komunash joserbë. Ai thotë në 11.

“Pse Serbia nuk ua mundëson formimin e shoqatave jokombëtare të komunave, e në Kosovë po kërkon diçka të tillë?”, pyeti Kurti.

Drejtori i Qendrës për Rajonalizëm, Alleksandar Popov, thotë për Kosovo Online se krahasimi i bërë nga Albin Kurti është i pavend.

“Sipas të njëjtit sistem, Kurti mund të thotë se pse Franca nuk krijon një komunitet të komunave myslimane ku jetojnë myslimanët si shumicë ose t'ia referojë çështjen Gjermanisë. Këtu bëhet fjalë për Kosovën, jo për Serbinë. Kosova ende nuk është themeluar si shtet sepse nuk është e njohur ndërkombëtarisht dhe ka obligime që i ka marrë në përputhje me këtë dhe që ua ka imponuar bashkësia ndërkombëtare. BKS është obligim që është marrë me Marrëveshjen e Brukselit, në dy raste në vitin 2013 dhe 2015”, thotë Popov.

Ai shton se çështja nuk është riorganizimi i Serbisë si shtet.

“Serbia ka Kushtetutën e saj dhe sistemin e saj dhe Kosova sipas planit të Ahtisaarit ka përpunuar Kushtetutën dhe aty janë krijuar komunat me shumicë serbe. Madje, plani i Ahtisarit nuk i referohej Serbisë por Kosovës. Mbi atë bazë janë krijuar komunat me shumicë serbe dhe është bërë përjashtim”, shpjegon bashkëbiseduesi ynë.

Sa i përket Serbisë, Popov thotë se nga natyra e gjërave janë dy komuna ku shqiptarët janë shumicë – Bujanoci dhe Presheva, ndërsa në Medvegjë janë shumicë vetëm në letër, sepse shumë prej tyre janë larguar dhe kanë ardhur vetëm për të votuar.

“Ato komuna funksionojnë sipas të njëjtit sistem si në veri, ku hungarezët janë shumicë në Senta apo Kanjizhë dhe boshnjakët në Sanxhak, funksionojnë në përputhje me Ligjin për Vetëqeverisje Lokale dhe ligjet tjera. Pra, ato i nënshtrohen njëlloj ligjeve në fuqi. Është e pamundur të bëhen krahasime mes Kosovës dhe Serbisë”, përfundon Popov.

Ballint Pastor, Shefi i grupit parlamentar të Aleancës së Hungarezëve të Vojvodinës në Parlamentin e Serbisë, beson se pozita e serbëve në Kosovë e Metohi nuk mund të futet në asnjë raport me pjesëtarët e pakicave kombëtare në zonat e tjera të Republikës së Serbisë. Ai vëren se kur thotë se nuk ka vend për krahasim, nuk e ka fjalën vetëm për hungarezët, por për të gjitha pakicat kombëtare në Serbi në përgjithësi.

“Ne si AHV kemi përfaqësues politikë legjitimë në Serbi, jemi në parlament që nga viti 1990 dhe nuk kemi nevojë që Kurti apo dikush tjetër të na shpjegojë se çfarë duhet të kërkojmë. Kemi pasur kërkesa, është bërë shumë dhe në këtë mënyrë brenda institucioneve po mundohemi të luftojmë për pozitën e pakicave kombëtare, përfshirë edhe atë hungareze. Mendoj se është bërë shumë në vitet e kaluara”, tha Pastor për Kosovo Online.

Edhe ai kujton se Bashkësia e Komunave Serbe në Kosovë është obligim i përcaktuar me Marrëveshjen e Brukselit dhe se ekziston prej dhjetë vitesh.

“Nuk ka absolutisht asnjë arsye për të bërë ndonjë krahasim, por ajo që është nënshkruar dhe pranuar dhjetë vjet më parë duhet thjesht të zbatohet. Ky është sigurisht hapi i parë në mënyrë që bisedimet ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës të çojnë në ndonjë rezultat dhe të përparojnë. Është obligim i Albin Kurtit që duhet ta përmbushë”, thotë Pastor.

Mirosllav Gaçeviq, Ndihmësministër për Integrime Evropiane në Qeverinë e Serbisë, theksoi arsyen ndoshta kryesore pse BKS nuk është e krahasueshme me mënyrën se si janë organizuar pakicat në Serbi. Ai theksoi se ideja e krijimit të Bashkësisë së Komunave Serbe ishte rezultat i kërcënimeve dhe sulmeve të vazhdueshme ndaj serbëve dhe pronës së tyre.

“Sigurisht që nuk ka shoqata të tilla, thjesht sepse të gjitha pakicat tona nuk janë realisht të kërcënuara dhe të drejtat e tyre mbrohen plotësisht në kornizën ligjore ekzistuese”, tha Gaçeviq.

I pyetur për të komentuar deklaratën e Kurtit se janë 11 kryetarë komunash në Serbi që nuk janë të kombësisë serbe dhe nuk kanë komunitete të veçanta, Presidenti serb Alleksandar Vuçiq e quajti atë marrëzi dhe pafytyrësi.

"Ai do të donte të identifikonte statusin shtetëror-juridik të Serbisë dhe të asaj që ai e quan Republika e Kosovës. Por ne jemi duke biseduar pikërisht pasi nuk është e njëjta gjë. Ti nuk ke çfarë të diskutosh për Serbinë qendrore. Ne kemi një temë dhe kjo është e vetmja temë në tavolinë. Por çfarë duhet të bëni kur dikush mendon se ka të drejtë të bëhet arrogant, sepse mendon se ka mbrojtës të mëdhenj”, ka theksuar Vuçiq.