Përralla për modelet për BKS është e panevojshme, Marrëveshja e Brukselit përcaktoi çdo gjë

Asnjë nga modelet evropiane për formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe, për të cilat Miroslav Lajçak foli në Prishtinë gjatë vizitës së tij të fundit, nuk ka nevojë apo bazë që të kopjohet për komunitetin serb në Kosovë, kanë theksuar në bisedën për Kosovo online njohësit e kësaj teme, analistët Millovan Bozhinoviq dhe Sllobodan Zeçeviq.

BKS duhet të jetë specifike, unike dhe në përputhje me atë që është rënë dakord dhe nënshkruar në dialogun e Brukselit, thonë bashkëbiseduesit e Kosovo online. Në fund të fundit, këtë e ka konfirmuar së fundmi edhe vetë Lajçak, i cili pas dy ditësh bisedimesh me presidentin serb Aleksandar Vuçiq në Beograd, tha se 15 modele ekzistuese evropiane janë propozuar “si frymëzim dhe jo alternativë”, vetëm në rast se dy marrëveshjet e vitit 2013 dhe 2015 mund të mos japin përgjigje për të gjitha pyetjet.

Në transmetimin e tij në RTS, Lajçak deklaroi pa mëdyshje se "BKS duhet të krijohet në bazë të modelit të rënë dakord", para së gjithash me Marrëveshjen e Brukselit një dekadë më parë.
dhe më pas bazuar në 23 Parimet për Formimin e Bashkësisë, të nënshkruara tetë vjet më parë.

Ai deklaroi se shqiptarët kanë frikë nga BKS dhe se historia për modele është një mënyrë për t'u bërë të qartë se kjo është praktikë evropiane.

Kurti, megjithatë, ka një interpretim disi të ndryshëm për “pakon” e zgjidhjeve të ndryshme për vetëqeverisje dhe mbrojtjen e komuniteteve pakicë në vendet e BE-së që i ka paraqitur Lajçak. Kurti e porositi se nga modelet e propozuara mund të merren disa elemente, pra të analizohen nga këshilltarët e tij dhe disa nga ministrat, për të përcaktuar se cila është më e favorshme”.

Në mediat shqiptare u shfaqën informacione, duke cituar burime diplomatike evropiane, se mes morisë së modeleve dhe formave të ndryshme të vetëqeverisjes për pakicat kombëtare që aplikohen në territorin e BE-së, zgjidhja për BKS-në më së shumti kërkohet në katërkëndëshin Itali-Francë-Gjermani-Belgjikë.

Prandaj dhe interpretimet se hyrja e Italisë në rrethin e vendeve që duan të përcaktojnë por edhe të kontrollojnë hapat e mëtejshëm në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës është, ndër të tjera, rezultat dhe ide e qarqeve politike perëndimore, se modeli i Tirolit të Jugut duhet të jetë një nga bazat për BKS.

“Në lojë” janë edhe zgjidhjet e zbatuara në Francë dhe Gjermani, kush qëndron pas propozimit evropian për Kosovë dhe Metohi-dhe këto janë modeli i Alzasit franceze, ku jeton shumica e popullsisë gjermane, dhe Shlesvigut gjerman, vetëqeverisja e komunitetit danez atje, e cila ka të drejtë të rregullojë sistemet arsimore dhe të tjera të rëndësishme për popullsinë vendase. Vetëqeverisja që ekziston në Belgjikën lindore përmendet prej vitesh si një model i mundshëm i respektueshëm për BKS-në dhe jo më pak shanse i jepet zgjidhjes së zbatuar në ishujt finlandez Oland.

Ish-ambasadori i Serbisë në Gjermani, Millovan Bozhinoviq, thotë për Kosovo online se ka shumë modele evropiane, se asnjëra prej tyre nuk duhet të refuzohet, por se ato mund të shërbejnë vetëm si shembull, sepse BKS tashmë ka kompetencat dhe strukturën e saj, të përcaktuara me Marrëveshjen e Brukselit.

“Deklarata e Kurtit për 15 modele për BKS tingëllon paksa si truk propagandistik për të treguar se ka komunikim të mirë me BE-në, kështu, si në pjatë, ata duhet të zgjedhin atë që duan, dhe pala serbe është ajo që pengon të gjithë procesin. Bllofe të tilla nuk janë të pazakonta për Prishtinën. Personalisht dyshoj se Kurtit i ka thënë dikush se do të zgjedhë sipas dëshirës së tij. Ne duhet të tregojmë fleksibilitet, të mos refuzojmë asgjë paraprakisht, por Serbia nuk mundet dhe shpresoj se nuk do të heqë dorë nga ajo që u ra dakord në Bruksel dhjetë vjet më parë. Ne nuk kemi vend që dikush të na bindë se kjo është shumë për komunitetin serb. Në rastin e BKS-së, ai duhet të jetë një model që tashmë është rënë dakord dhe duhet t'i përshtatet situatës reale. Epo, rasti i Kosovës është, siç thonë vetë perëndimorët, sui generis, nuk është as Tiroli, as Ishujt Oland”, thotë Bozhinoviq.

Me rastin e takimit të ardhshëm në Ohër, më 18 mars, ku duhet të vazhdojnë bisedimet mes Vuçiqit dhe Kurtit në praninë e përfaqësuesit të lartë të BE-së, Gjuzepe Borel dhe Lajçak, Bozhinoviq beson se nuk do të jetë “dita D” dhe se pritshmëritë se diçka e tyerjes do të ndodhë atje janë shumë optimiste.

“U habita kur Lajçak tha në Prishtinë se BKS nuk ishte temë diskutimi me Kurtin dhe pastaj në Beograd tha se nëse nuk ka Komunitet, nuk ka marrëveshje. Kjo vë në dyshim faktin se kudo që arrin, ai rregullon retorikën e tij ndaj mikpritësve. Është e sigurt se do të ushtrohet presion ndaj Serbisë për të përshpejtuar të gjithë procesin lidhur me planin evropian. Nuk ka dyshim se presioni në këtë përfundim do të jetë më i fortë dhe, kam frikë, edhe më i ashpër. Një gjë është e sigurt, asnjë model autonomie nuk mund të funksionojë, nëse komunikimi ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve vazhdon përmes nishanit.

Dhe Sllobodan Zeçeviq nga Instituti për Studime Evropiane pyet veten se nga çfarë saktësisht duhet të zgjedhë Kurti tani, siç pretendon ai, kur BKS nuk është vetëm një rast i veçantë, por është planifikuar deri në detajet më të vogla, ku përcaktohen të gjitha organet, kornizat, juridiksionet.

“Kjo tani më kujton një fjalë e urtë serbe “po s’pate punë, luaj derën”. BKS ka një kuvend, një kryetar, nënkryetarë, një këshill, që është një lloj qeverisje, ka kompetenca në fushën e ekonomisë, arsimit, edukimit. BKs ka gjithçka të planifikuar saktësisht, dihet si duhet të duket dhe funksionojë. Në fund të fundit, Bashkësia i përcaktuar në këtë mënyrë ishte baza e koncesionit të Serbisë për të integruar policinë dhe gjyqësorin në veri në sistemin e Kosovës. Tani, nëse BKS zbret në një nivel më të ulët, nëse i hiqen kompetencat, lind pyetja pse janë bërë ato lëshime? Ky është i gjithë problemi dhe kam përshtypjen se të gjithë po shtiren si të pakualifikuar tani. Nuk e di nëse dhe çfarë po i ofrojnë Kurtit, por çfarëdo që të ofrojnë duhet të jetë në përputhje me Marrëveshjen e Brukselit”, ka përfunduar Zeçeviq.