Propozimi europian përshpejton hyrjen e Kosovës në Ballkanin e Hapur

Propozimi evropian për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës parasheh intensifikimin e bashkëpunimit në ekonomi dhe njohës të situatës politike dhe ekonomike në rajon besojnë se ky plan do ta afrojë Kosovën me nismën e Ballkanit të Hapur, të cilën elita politike në Prishtinë e refuzoi me vendosmëri në periudhën e kaluar.

Presidenti serb Aleksandar Vuçiq dhe kryeministri i Kosovës Albin Kurti diskutuan propozimin evropian të hënën në Bruksel, pas së cilës përmbajtja e asaj marrëveshjeje prej 11 pikash është publikuar në faqen e Shërbimit të Jashtëm Evropian, për të cilën të dyja palët duhet të vazhdojnë diskutimet.

Në pikën 6 të propozimit evropian thuhet se, megjithëse kjo marrëveshje paraqet një hap të rëndësishëm normalizimi, të dyja palët do të vazhdojnë me një vrull të ri procesin e dialogut të udhëhequr nga BE.

“Palët bien dakord të rrisin bashkëpunimin në të ardhmen në fushat e ekonomisë, shkencës dhe teknologjisë, transportit dhe komunikimit, marrëdhënieve gjyqësore dhe policore, postës dhe telekomunikacionit, shëndetësisë, kulturës, fesë, sportit, mbrojtjes së mjedisit, personave të zhdukur dhe të zhvendosur dhe fusha të tjera të ngjashme përmes lidhjes së marrëveshjeve të veçanta”, thuhet në propozimin europian.

Detajet do të bien dakord në marrëveshje shtesë të mundësuara nga dialogu i udhëhequr nga BE.

Nisma e Ballkanit të Hapur u lançua nga liderët e Serbisë, Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut me qëllim që të sigurohet qarkullimi i lirë i njerëzve, mallrave dhe shërbimeve ndërmjet vendeve anëtare në mënyrë që të forcohet bashkëpunimi rajonal dhe marrëdhëniet ekonomike. Mali i Zi dhe Bosnja e Hercegovina po shfaqin interes për t'u bashkuar, por Prishtina nuk e ka dëshiruar deri më tani, pavarësisht se Edi Rama ua ka sugjeruar disa herë.

Raundi i ri i dialogut ndërmjet Serbisë dhe Kosovës dhe propozimi i ofruar nga Bashkimi Evropian hap mundësinë e bashkëpunimit ekonomik mes dy palëve përmes iniciativës rajonale Ballkani I Hapur. Me këtë mendim pajtohet edhe Idro Seferi, gazetar dhe analist nga Kosova i cili thekson se si marrëveshja evropiane ashtu edhe nisma e Ballkanit të Hapur ofrojnë marrëdhënie të mira fqinjësore dhe bashkëpunim rajonal. “Sigurisht, nëse marrëveshja pranohet, nuk shoh më arsye për të kundërshtuar Ballkanin e Hapur, duke pasur parasysh se marrëdhëniet dypalëshe do të ishin shumë më të mira, prandaj edhe mundësitë për të zhvilluar projekte të tilla do të jenë shumë më të mëdha”, vlerëson Seferi.

Beson se një ftesë e përsëritur Prishtinës për t'iu bashkuar Ballkanit të Hapur do të ishte shenjë e realizimit të marrëveshjes mes dy palëve.

“Mendoj se pas disa muajsh ftesa e Prishtinës për anëtarësim në Ballkanin e Hapur do të ishte shenjë e realizimit të marrëveshjes dhe se është në rregull të shkosh drejt saj. Mendoj se do të duhet të presim disa muaj megjithatë, kur do të kemi shpjegime se si do të ndodhë realizimi i të gjitha atyre gjërave të pritshme, dhe vetëm pastaj bashkëpunim rajonal”, tha Seferi për Kosovo online.

Seferi thekson se çështja e situatës aktuale ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, nëse shkon në frymën e zvogëlimit të problemit, do të ketë ndikim vendimtar në krijimin e një tregu të përbashkët rajonal dhe bashkimin e Kosovës në Ballkanin e Hapur. 

“Një pjesë e publikut në Prishtinë beson se asgjë nuk humbet me këtë projekt, por hapen mundësi të reja, sepse iniciativa mbështetet nga bashkësia ndërkombëtare dhe SHBA, dhe se është mirë për Kosovën sepse do të mundësonte eksportin e mallrave dhe produkteve vendore në vendet fqinje pa kufizime, si dhe që njerëzit të lëvizin më lehtë”, tha Seferi.

Mirëpo, Seferi thekson se në Kosovë ka shumë kundërshtarë sepse ajo Iniciativë u pa në fillim “si ide serbe”.

"Ata janë refuzuar nga ai projekt sepse Kosova, Mali i Zi dhe Bosnja e Hercegovina nuk ishin në fillim të gjithë kësaj. Ata nuk donin t'i jepnin një shans projektit sepse atëherë do të dukej se marrëdhëniet bilaterale nuk janë të rëndësishme", tha Seferi.

Sa i përket Shqipërisë, nisma është, thotë Seferi, i pranuar thuajse plotësisht nga fakti se kryeministri Edi Rama është një nga firmëtarët dhe nxitësit e asaj ideje si një mundësi zhvillimi dhe progresi, si për vendin ashtu edhe për të gjithë rajonin.

“Sigurisht që ide të tilla nuk janë të reja në Evropë dhe mund të jenë funksionale edhe në rajon, por shtrohet pyetja se sa vende e duan dhe e kanë atë agjendë, pra bashkëpunimin rajonal si prioritet”, përfundon Seferi.

Kryetari i Klubit Libertarian Libek dhe redaktori i portalit Talas, Millosh Nikolliq, shprehu shpresën se plani evropian do t'i afrojë vendimmarrësit në Prishtinë me integrimin ekonomik rajonal, përmes nismës Ballkani i Hapur.

“Ky propozim si në shkronjën ashtu edhe në frymën e tij i referohet normalizimit përmes thellimit të bashkëpunimit rajonal. Nuk ka normalizim më të shpejtë se normalizimi ekonomik i marrëdhënieve mes njerëzve dhe ekonomisë. Siç thonë, kapitali është frikacak më i madh, sepse është i pari që ikën nga destabiliteti, kështu shpeshherë kapitali i pastron rrugët e bashkëpunimit që i rëndon politika e lartë”, thotë Nikolliq.

Normalizimi i marrëdhënieve përmes integrimit ekonomik, shpjegon Nikolliq, do të thotë gjithashtu se njerëzit në rajon mund të lëvizin lirshëm, të punësohen dhe të studiojnë, të mbrojtur nga rregullat e dakorduara që zbatohen me përgjegjësi.

“Kjo mund të jetë gjithashtu forma më e qëndrueshme strukturore e normalizimit, sepse çon në krijimin e stimujve të shëndetshëm për rritje, përparim dhe zhvillim, për të cilat i gjithë rajoni ynë ka shumë nevojë”, thekson Nikolliq.

Ai thekson se Kosova mund të përfitojë vetëm nga bashkimi në nismën e Ballkanit të Hapur.

“Unë nuk shoh ndonjë arsye të arsyeshme ekonomike pse dikush sot do të kishte problem me krijimin e një tregu të përbashkët rajonal përmes integrimit më të shpejtë. Kushdo që ka probleme me këtë, në fakt ka probleme me integrimin evropian, si dhe me vetë konceptin e Bashkimit Evropian, i cili bazohet në katër liritë e lëvizjes së njerëzve, mallrave, shërbimeve dhe kapitalit”, thekson ai.

Një treg rajonal i përbërë nga të gjitha ekonomitë tona do të bëhej një destinacion më tërheqës për investimet e huaja direkte, përfundon Nikolliq. 

Sipas fjalëve të tij, tregu i përbashkët mund të jetë potencialisht një urë drejt një integrimi më të shpejtë me tregun unik evropian të të gjithë rajonit tonë.

“Kundërshtimet që kemi dëgjuar deri më tani nga Prishtina kanë qenë kryesisht të natyrës politike dhe pak kanë të bëjnë me logjikën ekonomike. Besoj se këtë vit të gjithë do të marrim pjesë në integrimin e ekonomive të mbetura të Ballkanit Perëndimor në nismën e Ballkanit të Hapur, sepse sot nuk ka dyshim se kjo iniciativë është e mirë për të gjithë”, është i bindur Nikolliq.

Kur bëhet fjalë për iniciativat rajonale, Drejtori i Qendrës Shqiptare të Kërkimeve Ekonomike, Zef Preci, i jep përparësi procesit të Berlinit, i cili, thotë ai, ka mundësinë të inicojë mekanizma që do të afronin vendet e rajonit, gjë që, sipas tij, nuk është rasti me Ballkanin e Hapur.

“Ai ishte më i aftë të dokumentonte problemet sesa të jepte zgjidhjen e tyre siç mundet procesi i Berlinit, i cili në të njëjtën kohë ka fonde, ka structure, ka mundësi të inicojë procese thelbi i të cilave është afrimi i vendeve, me njëri-tjetrin dhe në të njëjtën kohë me Bashkimin Evropian”, vlerëson Preçi.

Ai as nuk beson se Ballkani i Hapur do të realizohet në formën në të cilën e kanë parashikuar nënshkruesit, presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq dhe kryeministrat e Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut, Edi Rama dhe Zoran Zaev, por që diskutimet në Bruksel dhe propozimi franko-gjerman për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës do të kontribuojnë në riaktualizimin e iniciativës.

“Mendoj se Marrëveshja për stabilizimin e marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, e njohur si plani franko-gjerman, e cila gëzon mbështetjen e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, do të ofrojë një mundësi që ky instrument të tërheqë vëmendjen, por pa pritshmëritë u ndërtua në fillim”, tha Preçi.

“Ballkanit të Hapur do t'i kushtohet sërish vëmendje, do t'i shërbejë lidhjeve politike për të vazhduar me një sërë takimesh”, tha Preçi.