Pse Shqipëria po përpiqet të rrëzojë rezolutën e Këshillit të Evropës për trafikimin e organeve pas 12 vitesh?

Përpjekja e Shqipërisë për të rrëzuar rezolutën e Këshillit të Evropës dhe raportin e Dik Martit për trafikimin e organeve njerëzore në Kosovë, 12 vjet pasi ky dokument u votua në Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës, sipas të bashkëbiseduesve të Kosovo Online, lidhet me zgjedhjet e ardhshme lokale në Shqipëri, të cilat mund të vendosin për fatin politik të Edi Ramës, por edhe me frikën se ajo që mohon Tirana do të gjejë mënyrën për të “dalë nga shishja”.

Në ditën kur nisi gjykimi i ish-drejtuesve të UÇK-së para Gjykatës Speciale në Hagë, më 3 prill, kryeministri shqiptar Edi Rama njoftoi se Shqipëria kishte mbledhur nënshkrime në Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës (APKE) për një rezolutë të re që do të sfidonte rezolutën e Dik Martit të vitit 2011. Rama pretendon se në rezolutën e Martit, “pa asnjë fakt, ndaj UÇK-së janë ngritur akuza të tmerrshme për trafikim të organeve njerëzore”.

Ndonëse ekspertë të praktikës së APKE-së thonë se nuk ka ndodhur më parë që ky organ i KE-së të rishqyrtojë rezolutën e tij dhe se do të ishte një precedent nëse do të ndodhte, sigurisht që lind pyetja se përse Tirana nisi nismën pikërisht në këtë moment, pas më shumë se një dekadë.

Drejtori i Institutit Ndërkombëtar për Studimet e Lindjes së Mesme dhe Ballkanit IFIMES Zijad Beqiroviq beson se fakti që Edi Rama tani ka filluar të sfidojë raportin e Dik Martit ka të bëjë kryesisht me zgjedhjet lokale që do të mbahen në Shqipëri më 14 maj.

Siç thotë Beqiroviq për Kosovo Online, Rama është në një situatë mjaft të vështirë me “hipotekat e shumta”, dhe rivalët e tij janë veteranët politikë shqiptarë Sali Berisha dhe Ilir Meta.

"Rezultati i zgjedhjeve lokale do të përcaktojë të ardhmen e Ramës. Fitorja e opozitës në zgjedhjet lokale do të çonte në zgjedhje të parakohshme parlamentare dhe, sipas gjithçkaje, në largimin e Ramës nga pushteti", thotë Beqiroviq.

Ai thekson se Edi Rama do të dëshironte të ishte lider mbarëshqiptar dhe se Kosova është pjesë e këtij projekti. Duke kujtuar vizitën e fundit të Ramës në Prizren dhe deklaratat e bëra në atë kohë, Beqiroviq thotë se Kosova po bëhet platformë për Ramën për patriotizmin e tij, aq më tepër që Sali Berisha është shumë më i popullarizuar në Kosovë dhe në mesin e shqiptarëve jashtë Shqipërisë sesa vetë Rama.

I pyetur nëse përpjekjet e Shqipërisë për të kundërshtuar raportin e Martit mund të ndikojnë në gjykimin në Hagë, Beqiroviq thotë se Dhoma e Posaçme, pra gjykata dhe prokuroria po bëjnë punën e tyre.

“Pozita e liderëve të akuzuar të UÇK-së është më e vështirë se gjykimet e mëparshme në Hagë, sepse gjykata ka tridhjetë vjet praktikë të pasur juridike të Gjykatës Ndërkombëtare për Krime në ish-Jugosllavi dhe dokumentacion me prova të shumta dhe aktgjykime ligjërisht të detyrueshme. Prandaj ka kaq shumë shqetësim për rezultatin e atyre gjykimeve të liderëve të UÇK-së”, përfundon Beqiroviq.

Vlladisllav Jovanoviq, ish-diplomat dhe Ministër i Punëve të Jashtme të RFJ-së, nuk habitet që veprimi i Ramës përkoi me gjykatën e ish-drejtuesve të UÇK-së, sepse siç thotë ai, të gjithë shqiptarët janë si një familje. Ai shprehet se shqiptarët ndihmojnë njëri-tjetrin, sidomos në marrëdhëniet me faktorët e huaj, sepse të gjithë kanë të njëjtën ëndërr, që është krijimi i një Shqipërie të bashkuar.

“Në këtë kuptim, Rama është në pozicionin më të mirë për të vepruar jashtë vendit, sepse Shqipëria është integruar në organizatat drejtuese, ka një rëndësi të madhe strategjike në Mesdhe dhe mundet, nëpërmjet mohimeve për ekzistencën e ‘shtëpisë së verdhë’, të përforcojë përshtypjen se të tjerët krijojnë se Marti ka shkuar pak më larg dhe se gjërat nuk janë tamam ashtu. Këto janë argumentet që avokatët e liderëve të UÇK-së i përdorin shumë në gjykatë, dhe kjo përdoret edhe në Kosovë kur mohohet”, thotë Jovanoviq.

Ai thekson se problemi është se në masë të madhe janë zhdukur provat e rëndësishme për formimin e “shtëpisë së verdhë”, edhe kundër Shqipërisë dhe jo vetëm Kosovës dhe UÇK-së. Jovanoviq beson se gjykata në Hagë mban pjesën e saj të përgjegjësisë për zhdukjen e atyre provave, sepse ajo nuk siguroi ruajtjen e tyre.

“Mosmarrëveshja e Ramës ndaj raportit zbulon se ata kanë frikë se e vërteta që ata mohojnë dhe fshehin ka ende disa ‘krahë’ dhe se mund të fluturojë dhe të dalë nga ato pozicione të mbyllura politike që ata përpiqen të mbajnë”, thotë Jovanoviq, i cili, megjithatë beson se nuk është e sigurt që ndërhyrja e Ramës në favor të shqiptarëve dhe Shqipërisë do të jetë e suksesshme deri në fund.

Jovanoviq beson se, nëse do të "dilte nga shishja", atëherë edhe Shqipëria mund të ishte në mesin e të pandehurve dhe të mbante pasojat, prandaj përpjekja e bërë nga Rama është, siç thotë ai, pothuajse e detyruar, pothuajse e dëshpëruar.

“Rama ndoshta do të vazhdojë të veprojë në atë drejtim si kampionët e tjerë të palës shqiptare”, thotë Jovanoviq dhe shton se do ta bëjë këtë sepse është një krim që ata me asnjë çmim nuk duhet ta pranojnë si fakt dhe duhet ta luftojnë, edhe nëse e gjithë bota është e bindur se ka ndodhur.

“Ata nuk kanë rrugëdalje tjetër”, shton ai.

Në lidhje me ndikimin e mundshëm të veprimit të Tiranës në gjykatën në Hagë, Jovanoviq thotë se gjyqtarët në parim duhet të janë plotësisht të pavarur në vendimet e tyre, megjithatë, se "ata janë gjithashtu qenie njerëzore dhe se është gjithmonë e mundur të ndikohet tek ata në mënyrë të dukshme ose të padukshme".

“Në fund të fundit, të gjithë gjyqtarët janë nga bota perëndimore, bota perëndimore ka interesat e veta afatshkurtra dhe afatgjata në lidhje me shqiptarët, për ta është një mbështetje e re perspektive në Ballkan dhe ndoshta do të përpiqen për të mos humbur atë mbështetje, për ta ruajtur atë - qoftë në kurriz të së vërtetës apo drejtësisë apo ndonjë tjetër, nuk e di. Askush nuk mund të parashikojë paraprakisht se çfarë do të ndodhë sepse përveç shenjave publike të ekzistencës së atij krimi atje, ekzistojnë përpjekje të tjera të dukshme dhe të padukshme për ta fshehur ose mohuar dhe vënë në planin e dytë”, beson Jovanoviq.

Trafikimi i organeve, nënvizon bashkëbiseduesi ynë, është një krim që ende nuk është trajtuar në procedimet penale ndërkombëtare dhe një person apo grup që dyshohet dhe vërtetohet se e ka bërë do të shënohet përgjithmonë në historinë e krimit.

Në mënyrë që një iniciativë të shqyrtohet në APKE, është e nevojshme të mblidhen 20 nënshkrime për paraqitjen e një kërkese dhe që propozimi të mbështetet nga anëtarët e të paktën disa delegacioneve, dy grupeve politike dhe pesë vendeve. Një kërkesë e tillë i dërgohet Byrosë së APKE-së, ndërsa seanca e radhës e Byrosë është caktuar për 24 prill.

Kujtojmë, bazuar në raportin e Dik Martit, në janar të vitit 2011, APKE miratoi një rezolutë për trajtimin çnjerëzor të njerëzve dhe tregtinë ilegale të organeve njerëzore në Kosovë, për të cilën votuan 169 deputetë nga 47 vende, tetë deputetë ishin kundër, ndërsa 14 ishin i përmbajtur. Rezoluta i bën thirrje komunitetit ndërkombëtar dhe autoriteteve në Beograd, Prishtinë dhe Tiranë që të marrin masa për të hedhur dritë mbi trafikimin e organeve njerëzore dhe krime të tjera gjatë dhe pas konfliktit në Kosovë.

Marti më pas tha se gjatë hetimeve ka gjetur dëshmitarë të besueshëm, deklaratat e të cilëve janë bazë e pretendimeve të bëra në raport, por ka shtuar se ata kanë frikë dhe nuk besojnë në drejtësinë e Kosovës. Ai gjithashtu vuri në dukje se ish-prokurorja e Hagës Karlla dell Ponte mblodhi shumë prova, megjithëse hetuesit e saj u përballën me vështirësi të shumta.

Megjithatë, Kllint Villiamson, kreu i një ekipi special që hetonte akuzat për trafikim të organeve njerëzore në Kosovë dhe Shqipëri në vitin 1999, njoftoi në vitin 2014 se ekipi i tij kishte dështuar të provonte se kishte ndodhur trafikimi i organeve, por se kishte prova për krime të tjera kundër popullsisë joshqiptare. Në vitin 2015, kjo çoi në formimin e Dhomave të Specializuara në Hagë, para së cilës më 3 prill të këtij viti filloi gjykimi i ish-udhëheqësve të UÇK-së, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi. Aktakuza i akuzon ata për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, duke përfshirë ndalimin e paligjshëm, torturën, vrasjet dhe zhdukjet nga marsi 1998 deri në shtator 1999, por jo për trafikimin e organeve.