Arratisja e Ramadanit nga arresti shtëpiak: Skandali apo si të shpëtoni në mënyrë elegante nga “patatja e nxehtë”

Juridik, diplomatik, madje edhe rajonal, papritmas u bë një problem i brendshëm politik i Maqedonisë së Veriut. Kërkohen dorëheqje dhe ka përleshje se kush e ka fajin. Për bashkëbiseduesit e Kosovo online arratisja nga arresti shtëpiak i ish-pjesëtarit të UÇK-së Blerim Ramadani ishte një “patate e nxehtë” që nga fillimi, dhe rezultati - një zgjidhje ideale që Shkupi të mos prishë marrëdhëniet politike as me Beogradin dhe as me Prishtinën.

Shkruan: Arsenije Vuçkoviq

Ramadani u arrestua më 17 korrik në Maqedoninë e Veriut në bazë të një urdhërarresti të Interpolit për krime lufte kundër serbëve në vitin 1999.

Ai ishte pjesëtar i Zonës Operative të UÇK-së Nerodimles, e cila njihet për persekutimin e qindra serbëve nga pjesa urbane e Ferizajt dhe nga fshatrat Nerodimle, Kraishtë, Hallaçi i Madh dhe i Vogël, Sllatinë, Golesh, Pomozatin, si dhe e njohur për djegien e shtëpive serbe dhe rrënimin e kishave, rrëmbimin dhe vrasjen e dhjetëra serbëve dhe persekutimin e popullatës serbe nga komunat e mbuluara nga ajo zonë operative.

Më 1 gusht, Gjykata Themelore në Tetovë vendosi që aktgjykimin përfundimtar të Gjykatës Supreme ta presë në arrest shtëpiak e jo në burg.

Ai u arratis nga burgu të mërkurën, vetëm dy ditë para dënimit.

Në këtë, sipas mediave maqedonase, i kanë ndihmuar anëtarët e gjykatës dhe policisë.

“Autoriteti gjyqësor kompetent ka dorëzuar në Ministrinë e Punëve të Brendshme dokumentacionin për lëshimin e urdhrit qendror për B.R., pasi ai aktualisht nuk është në dispozicion të organeve të rendit. Ministria e Punëve të Brendshme po ndërmerr masa për gjetjen e personit”, njoftoi dje MPB-ja e Maqedonisë.

Kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski, i është përgjigjur pyetjes së gazetarit se si arratisja dhe rasti i Blerim Ramadanit do të ndikojë në marrëdhëniet mes Maqedonisë dhe Serbisë, tha se si shtet dhe Qeveri dëshirojnë të ndërtojnë marrëdhënie të mira fqinjësore me të gjithë fqinjët.

Për deklaratën nga ministri i Shëndetësisë Arben Taravarit më 2 gusht se Ramadani është liruar, Mickoski tha se nuk e ka lexuar.

“Nuk i kam dëgjuar të mburreshin për lirimin e tij. Por, për shembull, kemi një person që është akuzuar në rastin ‘Monstra’ dhe është në burg në Kosovë ku po vuan dënimin prej 24 vitesh. Kur pyesim fqinjët, thonë se nuk mund ta ekstradojnë se po vuan dënimin me 24 vjet burg, sepse aty ka bërë një krim, ka vrarë një njeri dhe është dënuar. Nuk do të komentoja vendimet e gjykatave, të presim të deklarohen prokuroria dhe gjykatat dhe pastaj të komentojmë”, tha Mickoski.

Ministri i Punëve të Brendshme të Maqedonisë së Veriut, Pançe Toshkovski, thotë se policia nuk është fajtore për arratisjen e Ramadanit nga arresti shtëpiak.

“Në rastin e arratisjes së Blerim Ramadanit, pyetja e vërtetë duhet të jetë se pse gjykata vendosi ta vendosë atë person në arrest shtëpiak në vend të paraburgimit efektiv”, tha Mickoski.

Dhe pastaj në gjithë këtë rast u përfshinë partitë, si në pushtet ashtu edhe në opozitë, maqedonase dhe shqiptare...

LSDM akuzoi Toskovskin se policia “ka mbyllur sytë” ndaj arratisjes së Ramadanit, dhe deri vonë BDI-ja në pushtet shkoi një hap më tej dhe partitë në pushtet i quajti vasalë.

“Humbësit e zgjedhjeve, vasalët që puthin duart e pushtetit monoetnik, të cilët nuk kanë legjitimitetin e votuesve shqiptarë, por të preferuar nga VMRO-ja, mburreshin se e liruan Blerim Ramadanin, duke mashtruar popullin se janë ndryshuar masat e sigurisë, ndërsa dje policia ka vendosur sërish ndalimin e tij dhe dërgimin e tij në mbajtje aktive”, thuhet në njoftim.

Efekti "win-win"

Analisti nga Shkup, Petar Arsovski, në një intervistë për Kosovo online thotë se arratisja e Blerim Ramadanit u shkon për shtat të gjithëve në Maqedoninë e Veriut, por edhe në rajon.

“Mendoj se të gjithë ishin disi të kënaqur me këtë rezultat, sepse me kërkesën për ekstradim u shfaq antagonizëm apo tension mes Maqedonisë dhe Serbisë. Kërkesa të tilla deri më tani janë refuzuar. Gjithashtu, duhet të kemi parasysh se bëhet fjalë për një person që ka një shkallë të lartë të ndjeshmërisë tek popullata shqiptare në Maqedoni dhe se ekstradimi mund të kishte shkaktuar tensione politike. Pra, mendoj se ky rezultat politikisht i ka përshtatur të gjithëve, edhe pse administrativisht dhe institucionalisht e vështirëson punën”, beson Arsovski.

Ai vlerëson se Ramadani që në fillim ishte një “gështenjë e nxehtë” për Maqedoninë e Veriut.

“Ishte një gështenjë e nxehtë për qeverinë sepse Maqedonia u gjend në mes të Kosovës dhe Serbisë dhe nuk kishte zgjidhje të mirë, përveç ndoshta kësaj. “Shtyrja nën qilim” apo ikja nga i dyshuari është një mënyrë për të mbuluar rastin, gjegjësisht për të mos qenë nën aq presion në atë trekëndësh”, vlerëson Arsovski.

Megjithatë, ai thekson se në fakt asgjë nuk ka ndryshuar në kuptimin juridik.

“Asgjë nuk ndryshon, kërkesa mbetet e vlefshme. Mendoj se Maqedonia tashmë ka vendosur të mos e ekstradojë dhe kjo tashmë është një procedurë e pavarur ligjore. Nuk e di nëse do të forcojë kërkesën për ekstradim, por të paktën do të ndryshojë vendimin nga arrest shtëpie në masën e paraburgimit efektiv. Mendoj se është procedurë e pavarur për sigurimin e të akuzuarit, gjegjësisht atij që është në paraburgim ekstradues, brenda Maqedonisë”, sqaron ky analist.

Ai përfundon se vendimi i ekstradimit padyshim do të ketë pasoja politike.

“Tashmë po i shohim këto pasoja politike, sepse bëhet fjalë për persona që shkaktojnë ndjeshmëri të lartë te shqiptarët në Maqedoni, përfshirë edhe disa nga partitë politike. Prandaj ka ndikim politik, prandaj edhe në të kaluarën, në shumicën e atyre rasteve, nuk ka pasur ekstradim, sepse kjo do ta përfshinte Maqedoninë në një debat dhe luftë mes Beogradit dhe Prishtinës, në të cilën ne në thelb nuk duam të futemi”, beson Arsovski.

Ai shprehet gjithashtu se zyrtarisht Shkupi nuk do të ndryshojë politikën e jashtme, të paktën kur bëhet fjalë për këto tema rajonale.

“Pavarësisht nga pasojat e brendshme, të paktën në planin e jashtëm, mendoj se ky qëndrim neutral do të mbahet, në nivel të politikës zyrtare të Shkupit”, përfundon Arsovski.

Drejtësi dhe politika

Avokati dhe ish-prokurori ushtarak Dragan Pashiq thotë se mosekstradimi i Blerim Ramadanit me shumë gjasa do të prodhojë pasoja politike dhe juridike në marrëdhëniet mes Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë.

"Me shumë gjasa do të ketë pasoja politike. Ju kujtoj se Republika e Maqedonisë së Veriut nuk ka ekstraduar Garuf Dugolin dhe (Tomor) Morinën. Ka qenë para disa vitesh dhe nuk pres që të ekstradojë as Bjerim Ramadanin. Kur them pasoja juridike, atëherë vlen parimi i reciprocitetit. Kjo do të thotë se nëse Maqedonia e Veriut do të kishte kërkesa të tilla ndaj vendit tonë, lind pyetja nëse vendi ynë do t'i përmbushte këto kërkesa. Sigurisht që ka edhe pasoja politike. Bëhet fjalë për besimin mes vendeve tona dhe për bashkëpunimin e mëtejshëm politik”, thekson Pashiq për Kosovo online.

Sipas fjalëve të tij të gjitha procedurat për ekstradimin e personave për të cilët janë lëshuar fletarrest ndërkombëtar përfaqësojnë gjithmonë çështje politike dhe juridike.

“Ekstradimi është çështje politike dhe juridike. Me Konventën Evropiane për Ekstradimin e vitit 1957, nënshkruesit e asaj marrëveshjeje shumëpalëshe janë zotuar të ekstradojnë reciprokisht qytetarët që kanë kryer vepra penale, të cilat janë të njohura nga të gjitha shtetet nënshkruese të asaj konvente”, thotë Pashiq.

Ai shton se ka edhe përjashtime nga ekstradimi, dhe si shembull, ai përmend rastin e fillimit të vitit 2017, kur Ramush Haradnaj, kryetari i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, u arrestua me të mbërritur në aeroportin "Basel-Miluse" në lindje të Francës me bazë me urdhërarresti të Interpolit.

“Nga ana tjetër, ka përjashtime nga ekstradimi. Kjo është veçanërisht karakteristike për Francën, e cila e ka përdorur këtë të drejtë deri më tani. Po ju kujtoj rastin e Ramush Haradinajt, kur konstatoi se janë plotësuar bazat ligjore për ekstradim, por që nuk justifikohet ekstradimi i tij në vendin tonë, sepse ai nuk do të merrte trajtim që sipas tyre është i pabarabartë, pra jo i barabartë në raport me qytetarët e tjerë të vendit tonë. Pra, është edhe çështje juridike edhe politike, edhe pse duhet të bazohet në ligj”, shpjegon Pashiq.

Ai kujton se Kontrata për Ekstradimin ndërmjet Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut është lidhur më 29 nëntor 2011.

“Sipas asaj kontrate, Republika e Maqedonisë së Veriut merr përsipër të ekstradojë qytetarët që kanë kryer vepra penale në territorin tonë me kërkesë të vendit tonë”, shpjegon Pashiq.

Vendimet e diskutueshme

Duke komentuar arratisjen e Blerim Ramadanit, avokati nga Shkupi, Janaki Mitrovski thotë se që në fillim ishte e sigurt që ekstradimi i tij nuk do të ndodhte, por edhe se është tepër e diskutueshme përse ai është dënuar me arrest shtëpiak, i cili shqiptohet vetëm në raste të veçanta në rastet e ekstradimit dhe rrezikut të arratisjes.

“Mendoj se ishte më se e sigurt që nuk do të kishte ekstradim të Blerim Ramadanit. Është jashtëzakonisht joortodokse, të themi kështu, të mos caktohet masa e paraburgimit, sepse në procedurën e ekstradimit, ndryshe nga ajo e rregullta, ligji është vendosur në të kundërtën. Nëse në procedurën e rregullt paraburgimi është masa e fundit, në procedurën e ekstradimit masë më e dobët caktohet vetëm për shkaqe të veçanta, sepse në rastet e ekstradimit rreziku i arratisjes është gjithmonë theksi kryesor që vihet si argument për caktimin e masës së paraburgimit”, thotë Mitrovski.

Ai tregon se pavarësisht rrethanave të reja, fletarrest ndërkombëtar ndaj Ramadanit mbetet në fuqi dhe se ai mund të arrestohet sa herë që të largohet nga Kosova.

“Në rast mosekstradimi, urdhri i tij ndërkombëtar do të mbetet në fuqi sepse është lëshuar nga Serbia, që është parakushti bazë për të kërkuar ekstradim. Pra, po, zoti Ramadani nuk do të jetë njeri i lirë përtej Kosovës, dhe ai duhet të arrestohet në çdo vendkalim kufitar ose nëse gjendet në territorin e një shteti tjetër”, thekson Mitrovski.

"Patatet e nxehta"

Hulumtuesi i Qendrës për Stabilitet Social nga Novi Sadi, Alleksa Grubeshiq, nuk ka dyshim se rasti i Blerim Ramadanit për Maqedoninë e Veriut ishte një “patate e nxehtë” që në fillim, dhe se ky skenar i përshtatej elitave politike shqiptare si në Shkup ashtu edhe në Prishtinë.

"Kjo ishte padyshim një patate e nxehtë për autoritetet në Maqedoninë e Veriut. Ata kishin presion nga të dyja palët. Nga njëra anë, natyrisht, nga Beogradi për të ekstraduar Ramadanin, dhe nga ana tjetër nga shqiptarët se nuk duhet bërë. Dhe është shumë e diskutueshme se cili do të ishte vendimi i Gjykatës Supreme të Maqedonisë dhe kush do të vendoste në të vërtetë dhe në çfarë mënyre. Shqiptarët sigurisht që nuk donin, dhe Ramadani me ndihmësit e tij nuk kanë dashur të presin këtë lloj vendimi gjyqësor, por kanë vendosur të arratisnin nga arresti shtëpiak dhe kështu ta bëjnë këtë epilog të kësaj procedure gjyqësore”,deklaroi Grubeshiq për Kosovo online.

Ai vlerëson se ky lloj epilogu i procedurës së ekstradimit u ka përshtatur politikanëve shqiptarë si në Maqedoninë e Veriut ashtu edhe në Kosovë për të shmangur gjykimin e një personi të dyshuar për krime lufte kundër serbëve.

“Sigurisht që arratisja e Ramadanit nga arresti shtëpiak i përshtatet strukturave politike shqiptare, si në Maqedoninë e Veriut ashtu edhe në Kosovë, sepse nuk duan që Serbia, Beogradi zyrtar, të gjykojë terroristët e UÇK-së. Vetëm për t'ju kujtuar, Ramadani ishte pjesëtar i Zonës Operative të Nerodimes i cili kreu krime lufte kundër civilëve serbë në Nerodime dhe në pjesën urbane të Ferizajt dhe fshatrave përreth në të gjithë rajonin. Ai akuzohet për dëbimin e serbëve, vrasjen e civilëve serbë, por edhe djegien e shtëpive dhe kishave serbe. Dhe nuk ka dyshim se ky është një kriminel lufte dhe terrorist që duhet të sanksionohet”, beson Grubeshiq.

Ai rikujton se Ramadani është pjesëtari i tretë i ish-UÇK-së, i cili u arrestua në Maqedoninë e Veriut në bazë të një urdhërarresti të Interpolit të lëshuar nga Serbia, por që në të dyja rastet e mëparshme gjykata e Maqedonisë së Veriut vendosi të mos i dorëzojë ato.