Dronët nga Turqia – dhuratë për Kurtin para zgjedhjeve apo përfundimi i krijimit të Ushtrisë së Kosovës

Bashkëpunimi ndërmjet Turqisë dhe Kosovës në fushën e pajisjeve ushtarake, trajnimit dhe logjistikës nuk është diçka e re, por dërgimi i dronëve specialë vetëvrasës disa muaj përpara afatit të planifikuar dhe pak para zgjedhjeve lokale në Kosovë, ka ngritur sërish tensionet në Ballkan dhe ka shkaktuar reagime si në Beograd, ashtu edhe në Prishtinë.

Shkruan: Velko Nestoroviq

Nuk ka dyshim se bashkëpunimi ushtarak midis Turqisë dhe Kosovës do të vazhdojë, ndoshta edhe do të intensifikohet në periudhën e ardhshme, dhe Ankara ka treguar më shumë se qartë se sa shumë i intereson ndikimi në këtë pjesë të Evropës dhe në Ballkanin Perëndimor.

Duhet kujtuar se, sipas planit që ka miratuar qeveria e Kosovës, transformimi i FSK-së në Ushtrinë e Kosovës do të përfundojë në vitin 2028.

Presidenti Aleksandar Vuçiq theksoi se Serbia, lidhur me dërgesat e dronëve kamikazë për Kosovën, kërkon dhe lutet që OKB të reagojë dhe të respektohen rezolutat ekzistuese si edhe Karta e Kombeve të Bashkuara, ndërsa nga Turqia, si partnere dhe mike, kërkon respektimin e normave themelore të së drejtës ndërkombëtare publike.

“Kërkojmë dhe e lusim OKB-në që të reagojë dhe të respektohen rezolutat që janë miratuar dhe Karta e OKB-së. Ne nuk kemi nevojë për përshkallëzim të mëtejshëm. Lusim partnerët tanë turq që edhe një herë të bisedojnë me ne dhe të marrin parasysh interesat tona. Sjellja e Turqisë është me rëndësi të madhe për stabilitetin e këtij rajoni. Prandaj, i lus partnerët tanë turq dhe presidentin Rexhep Tajip Erdogan që të marrin parasysh interesat jo vetëm të tyre, por të gjithë rajonit, si edhe të Serbisë si vend partner e mik. Kërkojmë respektimin e normave të së drejtës ndërkombëtare, Kartës së OKB-së dhe rezolutave të saj. Ne duam marrëdhënie sa më të afërta dhe më të mira me Turqinë, por kërkojmë respektim të normave themelore të së drejtës ndërkombëtare dhe të interesave të Serbisë dhe popullit serb,” theksoi Vuçiq.

Ai shtoi se gjithmonë do të jetë mikpritës i mirë për presidentin turk Erdogan, të cilin e quajti lider të madh dhe përfaqësues të një vendi të madh. Vuçiq kujtoi gjithashtu se më shumë se një vit më parë, në Misionin e Turqisë pranë OKB-së, kishte një takim bilateral me Erdoganin, ku ishte i pranishëm edhe ministri i jashtëm Hakan Fidan, dhe se atëherë i kishte kërkuar Turqisë të ndërpriste armatosjen e Prishtinës.

“E kam lutur dhe i kam treguar për Rezolutën 1244. I kam përmendur edhe aktet e tjera, nga Rezoluta 1160 deri te marrëveshja e vitit 2013. E kam kërkuar që kjo të mos ndodhë më. Këtë ia kemi kërkuar edhe amerikanëve, të cilët kanë shpjeguar se megjithatë kishin marrë vendim për çështjen e raketave ‘Javelin’,” tha ai.

Analisti politik Blerim Burjani deklaroi për Kosovo online se lidhur me blerjen e dronëve “Skydagger 15” nga Turqia, Kosova po punon për forcimin e kapaciteteve ushtarake, dhe se kjo nuk ka ndonjë mesazh politik për askënd, veçanërisht jo për shtetet e rajonit.

“Kosova ka një ushtri të re që do të rrisë kapacitetet e mbrojtjes së shtetit. Këto janë vetëm disa hapa të vegjël drejt rritjes së kapaciteteve për mbrojtjen e së ardhmes së shtetit,” tha Burjani.

Ai theksoi se kjo nuk është diçka e re dhe nuk mbart asnjë mesazh të veçantë.

“Ndërkohë që Serbia po blen avionë nga Franca, Shqipëria po i rrit kapacitetet e saj sepse është anëtare e NATO-s. Kjo blerje e dronëve nuk dërgon ndonjë mesazh as për vendet e rajonit, pasi ato kanë investuar qindra herë më shumë në kapacitetet e tyre ushtarake. Mund të thuhet se Kosova është ende në fillim,” ka thënë Burjani.

Analisti Predrag Rajiq konsideron se Turqia është sponsori kryesor i Kosovës, se Ankara e sheh këtë pjesë të Evropës si zonë të interesit të saj dhe se është në ofensivë në territoret që dikur i përkisnin Perandorisë Osmane.

“Po ju kujtoj, në vitin 2008, kur e ashtuquajtura Kosovë shpalli pavarësinë, Erdogan deklaroi se atë ditë ‘lindi vëllai i vogël turk’. Pra, kjo nuk është diçka e re, por vetëm një fazë e re, një kalim në një nivel më të lartë. Në bashkëpunimin midis Prishtinës dhe Ankarasë, Turqia tani po paraqitet si mbrojtësi thelbësor dhe kryesor i të ashtuquajturës Kosovë, ndryshe nga Gjermania dhe SHBA-ja, të cilat madje kanë ndërmarrë disa hapa diplomatikë. Këtu pamë që Uashingtoni e pezulloi dialogun strategjik, gjegjësisht përgatitjet për të njëjtin me Prishtinën, pra disa vendime diplomatike ku kritikojnë Kurtin për sjelljen e tij, dhe të paktën ai merr atë lloj dënimi politik. Dënime që nuk janë të konsiderueshme, por me natyrë verbale, dhe ai nuk merr asgjë nga Turqia", thotë Rajiq.

Lidhur me dërgimin e dronëve, Rajiq u kujton Bajraktarëve.

“Vitin e kaluar ata tashmë i kanë dorëzuar dronët ‘Bayraktar’, tani po shohim se po i dërgojnë edhe dronët vetëvrasës, dhe do të prodhojnë bashkërisht edhe të tjerë. Dhe jo vetëm kaq, ata kanë dërguar edhe armë të lehta, armë antitanke, mina antipersonale e të tjera. Pra, kjo nuk është diçka e re, ata po merren me këtë prej një kohe të gjatë. Kjo është ndoshta lëvizja më e madhe deri tani, por Turqia nuk po e ndryshon qëndrimin e saj strategjik për të qenë aleati kryesor i shqiptarëve në Ballkan, në veçanti i shqiptarëve në Kosovë dhe Metohi. Ata madje kanë shprehur gatishmëri të mbushin boshllëkun që do të mbetej nëse amerikanët dhe gjermanët do të tërhiqeshin. Turqia po dërgon mesazhin se, nëse amerikanët, sidomos nën administratën e presidentit Trump, do të tërhiqeshin plotësisht, atëherë turqit do të ishin ata që do ta zëvendësonin atë rol,” shpjegoi Rajiq.

Analisti ushtarak i qeverisë, Vllade Raduloviq, thekson se Turqia punon me KBS jo vetëm në furnizimin me armë, por edhe në trajnime, logjistikë, stërvitje... dhe nënvizon se në dorëzimin e djeshëm të dronëve “Skydagger 15” kanë ndikuar kryesisht dy gjëra.

“Kjo është para së gjithash një mesazh për paradën ushtarake që u mbajt në Beograd dhe për atë çka u paraqit aty. Dhe, së dyti, është e qartë që janë dorëzuar para zgjedhjeve sepse Kurti gjithmonë përdor në mënyrë të zgjuar çështjen e asaj që quajnë ushtria, pra KBS-in, dhe thekson rrezikun e pretenduar nga Beogradi dhe luftën hibride”.

Hulumtuesi i studimeve të sigurisë, Nikola Vujinoviq, vlerësoi se dronët “Skydagger 15” që mbërritën në Kosovë përfaqësojnë vazhdim të politikës së Turqisë për armatosjen e shqiptarëve të Kosovës dhe se presidenti Rexhep Tajip Erdogan mbështet qartë Albin Kurtin si forcë politike në Kosovë. Megjithatë, ai thekson se nuk e sheh këtë si kërcënim sigurie për Serbinë.

Vujinoviq kujtoi se Turqia po armatos Prishtinën prej vitesh dhe se, përveç aleatëve të tjerë të NATO-s, ajo është më operacionale në këtë drejtim. Ai gjithashtu përmendi dronët “Bayraktar” që gjithashtu kanë ardhur nga Turqia, si dhe paralajmërimin për hapjen e një fabrike municioni dhe automjetesh të blinduara.