Gjeopolitika, nacionalizmi dhe ndikimi në veri – pse është e rëndësishme për Kurtin fitorja në Mitrovicën e Jugut?

Paneli për ankesa dhe parashtresa të enjten zyrtarisht vuri pikën mbi arenën kryesore të garës mes partive shqiptare në zgjedhjet lokale të sapopërfunduara në Kosovë. Lëvizja Vetëvendosje erdhi në pushtet në Mitrovicën e Jugut, dhe analistët nuk kanë asnjë dilemë se suksesi i Albin Kurtit është pasojë e drejtpërdrejtë e veprimeve të tij në veri. Në një bisedë për Kosovo online ata theksojnë se kjo fitore ishte e rëndësishme sepse bëhet fjalë për një “vatër gjeopolitike” nga e cila jo vetëm që gjenerohet nacionalizmi shqiptar, por edhe kontrollohet pjesa tjetër e Kosovës.

Shkruan: Petar Rosiq

Në Mitrovicën e Jugut u zhvillua një nga garat më të pasigurta për kryetar komune. Faton Peci nga Vetëvendosje fitoi në raundin e parë vetëm 28 vota më shumë se Arian Tahiri i PDK-së.
Në raundin e dytë, Kurti intensifikoi fushatën dhe e vizitoi dy herë Mitrovicën e Jugut për t’i dhënë mbështetje Pecit, ndërsa nuk e la pa hapur parkun në Mitrovicën e Veriut, prej nga tha se Kushtetuta dhe ligjet e Kosovës do të vlejnë për të gjithë, pavarësisht kryetarëve që “vijnë dhe shkojnë”.

Pas mbylljes së vendvotimeve, kur tashmë dukej fitorja e Vetëvendosjes, PDK akuzoi Kurtin se shfrytëzoi çdo potencial të mundshëm për të fabrikuar rezultatin në Mitrovicën e Jugut, pasi u gjetën fletëvotime me numra serikë të pasaktë. Dyshimet për manipulime, sipas analistëve, u shtuan edhe nga fakti se vetëm në këtë komunë u regjistrua pjesëmarrje më e madhe në krahasim me raundin e parë.
Megjithatë, Peci e shpalli fitoren, ndërsa PDK paraqiti ankesë në Panelin Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa, e cila u hodh poshtë. Pikën përfundimtare për këtë rast të enjten e vuri Gjykata Supreme, e cila konstatoi se nuk ekziston bazë juridike që do të provonte se ka pasur shkelje të natyrës thelbësore që mund të ndikonin në integritetin e procesit zgjedhor ose në rezultatin përfundimtar.

Rrethanat e çuditshme

Drejtori programor i OJQ-së Qendra për Avokim të Kulturës Demokratike nga Mitrovica e Veriut, Aleksandar Rapajiq, vlerësoi se pikërisht raundi i dytë i zgjedhjeve tregon sa shumë Vetëvendosjes i ka interesuar që të marrë pushtetin në Mitrovicën e Jugut.

“Në raundin e dytë të zgjedhjeve në pjesën jugore kanë ndodhur, të themi butë, disa gjëra shumë të çuditshme. Është komuna e vetme ku pjesëmarrja ka qenë më e lartë në raundin e dytë sesa në të parin dhe gjithë ai rritje e pjesëmarrjes ka shkuar në favor të Vetëvendosjes. Kjo është pak e çuditshme, duke pasur parasysh se do të thotë rritje prej më shumë se 10 për qind të votuesve për Vetëvendosjen. Nuk dua të them ndonjë fjalë të rëndë, por mendoj se kjo është mjaft e pazakontë për një proces zgjedhor, sepse shohim se kudo në botë në raundin e dytë numri i votuesve bie, e jo rritet”, thekson ai për Kosovo online.

Duke komentuar ngjarjet paszgjedhore dhe fletëvotimet që u vunë në pikëpyetje për shkak të numrave të pasaktë serikë, Rapajiq vlerëson se, duke e parë nga jashtë, i gjithë ai raund i dytë i zgjedhjeve është mjaft i diskutueshëm.

“Sa i përket fletëvotimeve, është e mundur të jetë vetëm gabim teknik, ashtu siç po thonë. Nuk kam argumente, por rezultati është aq i pazakontë sa që nënkupton se nuk ka qenë vetëm vullnet i pastër i njerëzve që të dalin më shumë në raundin e dytë”, thotë bashkëbiseduesi jonë.

Nga ana tjetër, siç shton ai, Albin Kurti ka pritur që mbështetja për Vetëvendosjen të rritet në Mitrovicën e Jugut pas aksioneve që zhvilloi në komunën e Mitrovicës së Veriut dhe që shqiptarët që jetojnë aty ta shohin atë si dikë që “hapi Mitrovicën e Veriut dhe bashkoi qytetin”.

“Për këtë arsye, për të ka qenë shumë e rëndësishme të fitojë në Mitrovicën e Jugut dhe mendoj se për këtë po ndodhin këto gjëra me zgjedhjet në atë komunë”, vlerëson Rapajiq.

Ai vlerëson se fitorja e Vetëvendosjes, përkatësisht zgjedhja e Faton Pecit për kryetar të Mitrovicës së Jugut, do të ndikojë në mënyrë të pashmangshme te serbët që jetojnë në Mitrovicën e Veriut.

“Pas fitores së Listës Serbe, mendoj se bashkëpunimi ndërmjet Mitrovicës së Veriut dhe të Jugut do të jetë shumë më i vështirë, sepse Vetëvendosja është treguar si dikush që nuk dëshiron asnjë kontakt me Listën Serbe. Kështu që edhe organizimi i komunës së Mitrovicës së Veriut dhe të gjitha ato gjëra që duhet të koordinohen ndërmjet Jugut dhe Veriut do të jenë shumë më të ndërlikuara. Situata në Mitrovicën e Veriut, e cila tashmë është mjaft e komplikuar për shkak të punësimeve të njerëzve, për shkak të institucioneve që janë marrë… të gjitha këto do të jenë shumë më të vështira për t’u zgjidhur me Vetëvendosjen në pjesën jugore”, thotë ai.

Presionet do të vazhdojnë

Ai beson se presionet mbi komunitetin serb në veri do të vazhdojnë, por se ato do të varen shumë më tepër nga qeveria e ardhshme.

"Mendoj se varet më shumë nga ajo që do të ndodhë në zgjedhjet parlamentare, çfarë do të ndodhë në Prishtinë, kush do ta formojë qeverinë. Nëse Vetëvendosja formon përsëri qeverinë, është e pashmangshme që presioni mbi komunitetin serb të vazhdojë dhe se do të vazhdojë me, do të thoja, edhe aktivitete anti-serbe në territorin e Kosovës. Nëse ndonjë grup tjetër formon qeverinë, mund të jetë pak më e lehtë, megjithëse edhe atëherë nuk jam shumë optimist", përfundon Rapajiq.

Nga ana tjetër, analisti politik Nexhmedin Spahiu beson se fitorja e Vetëvendosjes në Mitrovicën e Jugut nuk do të ketë në vetvete ndikim në veri, ku serbët janë popullsia shumicë.

"Marrëdhëniet midis kryetarëve të komunave të Mitrovicës Veriore dhe Jugore ishin normale vetëm në kohën kur kryetar i Mitrovicës Jugore ishte Agim Bahtiri nga partia e Pacolit dhe Goran Rakić nga ana veriore. Gjatë PDK-së, kur kryetar ishte Bedri Hamza, nuk kishte kontakt midis komunave jugore dhe veriore. Shpresoj që kryetari i ri do të jetë më i zgjuar dhe do të krijojë marrëdhënie me komunën veriore, sepse është në interes të të dy komunave që kryetarët të bashkëpunojnë", ka deklaruar Spahiu për Kosovo online.

Megjithatë, ai thekson rëndësinë e Kosovska Mitrovica në kuptimin gjeostrategjik dhe gjeopolitik, duke vlerësuar se "ai që kontrollon këtë qytet - kontrollon të gjithë Kosovën".

"Mitrovica është kryeqyteti natyror i Kosovës. Dy lumenjtë më të mëdhenj – Ibri dhe Sitnica, bashkohen pikërisisht në Mitrovicë, dhe aty janë edhe dy lumenj të tjerë, gjithsej katër. Për këtë arsye, ky qytet është gjeopolitikisht dhe gjeostrategjikisht më i rëndësishmi në Kosovë. Prandaj, ai që kontrollon Mitrovicën, e kontrollon gjithë Kosovën", thotë Spahiu.

Më e rëndësishme se Prishtina

Ai deklaron se fitorja në zgjedhjet lokale në Mitrovicën e Jugut nuk është e rëndësishme vetëm për Albin Kurtin dhe deklaron se është më e rëndësishme të kesh pushtet mbi Mitrovicën e Kosovës sesa mbi Prishtina.

"Kjo nuk është e rëndësishme vetëm për Albin Kurtin; e njëjta gjë ka qenë edhe kur kryeministër ishte Hashim Thaçi, i cili me çdo kusht dëshironte të siguronte kontrollin mbi Mitrovicën. Pra, është krejtësisht e qartë pse ky qytet është kaq i rëndësishëm. Më e rëndësishme është të kesh pushtetin mbi Mitrovicën sesa mbi Prishtinën", thekson bashkëbiseduesi ynë.

Hulumtuesi i studimeve të sigurisë, Nikolla Vujinoviq, vlerëson gjithashtu se për Kurtin ka qenë jashtëzakonisht e rëndësishme të fitojë në zgjedhjet lokale në Mitrovicën e Jugut. Megjithatë, ai konsideron se Kurti e ka dëshiruar këtë fitore sepse me të do të konfirmonte që e gjithë politika ndaj veriut të Kosovës, duke filluar nga Mitrovica e Veriut, ka qenë e justifikuar.

“Pra, me dhunën e tij politike ndaj komunitetit serb në veri të Kosovës dhe Metohisë, ai u përpoq të fitonte Mitrovicën e Jugut, dhe me fitoren e ka justifikuar atë sjellje të tij”, thekson Vujinović për Kosovo online.

Ky hulumtues shton se Mitrovica e Jugut është pika kyçe nga e cila gjenerohet nacionalizmi shqiptar në Kosovë.

“Qytetarët e Prishtinës përcaktohen para së gjithash sipas çështjeve ekonomike, sepse kryetari i tyre, Rama, një teknokrat nga Evropa Perëndimore, dëshiron të mirën për qytetin e tij, nuk merret me çështje kombëtare, ndërsa Mitrovica e Jugut është ai front nga ku gjenerohet nacionalizmi, i cili e furnizon Vetëvendosjen me fuqi politike dhe mbështetje në të gjithë Kosovën dhe Metohinë”, shpjegon Vujinoviq.
Së fundmi, ai pret presione të reja në veri të Kosovës, veçanërisht para zgjedhjeve të jashtëzakonshme që do të vijnë.

"Pres që tensionet në fushatë të rriten, veçanërisht sepse qeveritë lokale në Kosovë dhe Metohi nuk janë mjaftueshëm të pavarura", thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ai sqaron se pa qeverinë qendrore, asgjë nuk mund të zbatohet dhe se qeveria mund të anulojë të gjitha vendimet e Mitrovicës së Veriut.

"Në atë rast, Mitrovica e Jugut do të jetë një 'dëshmitar' i shkëlqyer për të thënë: 'Po, kjo nuk duhet bërë, ne jemi në jug të lumit Ibër, nuk kemi nevojë për të'. Në këtë mënyrë tensioni do të mbetet, siç ka qenë në dekadat e fundit në të gjithë Kosovën dhe Metohinë, dhe do të mbetet i tillë për sa kohë që shteti i pavarur i Kosovës është në terren", përfundon Vujinoviq.