Incident i izoluar apo terrorizëm, pikëpamje të ndryshme të bashkësisë ndërkombëtare për Banjskën dhe Kumanovën

Ngjarjet në Banjskë të 24 shtatorit kujtuan gjithë rajonin e majit 2015, kur një grup shqiptarësh nga Kosova hapën zjarr ndaj policëve maqedonase në Kumanovë dhe vranë tetë prej tyre.

Përveç që, siç kanë thënë bashkëbiseduesit e Kosovo online, ka qenë një “incident i izoluar”, fakt është se forcat maqedonase nuk i kanë vrarë sulmuesit e plagosur – 37 prej tyre janë plagosur dhe arrestuar. Gjithashtu, theksojnë ata, këndvështrimi i komunitetit ndërkombëtar për vetë ngjarjet dhe atë që pasoi ndryshe. Nuk kemi dëgjuar, përkujton ministri i Jashtëm serb, Ivica Daçiq, një dënim për glorifikimin e sulmuesve nga Kumanova.

Ngjarja në Kumanovë është kujtuar së fundi nga presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, duke përdorur atë shembull për të vënë në dukje hipokrizinë e Perëndimit, i cili flet për “vlerat evropiane”. Ai theksoi se në vitin 2015, pas një konflikti të madh në Kumanovë mes terroristëve shqiptarë që sulmuan Maqedoninë, anëtare e Kombeve të Bashkuara, në Prishtinë pasoi një funeral “shtetëror”, me uniforma të UÇK-së dhe se askush nga rajoni dhe as nga Evropa nuk “mbante fjalime”. Madje njërit prej shqiptarëve të vrarë Beg Rizajt i është ngritur një monument.

Ajo që është veçanërisht problematike në rastin e vrasjes së tre serbëve në Banjska është mënyra e likuidimit të tyre. Dyshim sidomos ngre heshtja e EULEX-it për pyetjet që kanë të bëjnë me autopsinë. Kështu ka thënë drejtori i Zyrës për Kosovë dhe Metohi, Petar Petkoviq, i cili ka theksuar se çështja e autopsisë është vendimtare, sidomos kur bëhet fjalë për dy serbët e vrarë, Bojan Mijailoviq dhe Igor Milenkoviq.

Kryetari i komunës së Kumanovës Maksim Dimitrievski kujton të gjitha ngjarjet e tetë viteve më parë. Ai beson se bashkësia ndërkombëtare atëherë veproi me shumë përgjegjësi, e dënoi sulmin, u përfshi, sipas njohurive të tij, drejtpërdrejt në ngjarje dhe në një pjesë të negociatave që u zhvilluan, sepse nëse nuk do të ishte përfshirë, ai beson se konflikti do të kishte zgjatur më shumë dhe do të kishte qenë më të mëdha dhe dëme materiale dhe humbje njerëzore.

“Dhe nëse përpiqeni të bëni një paralele me atë që ndodhi në Kosovë, mendoj se ka shumë ngjashmëri në të dyja rastet. Shteti duhet të reagojë në mënyrë të organizuar, por në anën tjetër, në Maqedoni në asnjë rast nuk janë vrarë persona që janë plagosur apo qëlluar, por janë kapur dhe janë dënuar ligjërisht dhe aktualisht janë duke vuajtur dënimin me burg të detyrueshëm”, tha Dimitrievski për Kosovo online.

Nuk ka dyshim, atëherë ka ndodhur një “akt klasik terrorist”, të cilit i ka paraprirë nderhyrja në dhomën e rojeve të Goshincës, ku kanë marrë sasi të mëdha armësh.

“Dy ditë luftë”. “Dita e Evropës” u festua më 9 maj, fitorja mbi fashizmin u festua në Moskë më 10 maj dhe një miniluftë dyditore u zhvillua në Kumanovë, e cila përfundoi tragjikisht me vrasjen e tetë policëve dhe më shumë se tridhjetë e shtatë të plagosur”, tha ai.

Kumanova, shton ai, edhe sot e kësaj dite është e traumatizuar nga kjo ngjarje dhe beson se është i gjithë vendi dhe i gjithë rajoni.

“Nuk kemi pasur përvojë me ngjarje të tilla, me sulme terroriste në qytet, por më parë është ndjerë se po përgatitet diçka, sepse vërehej një prani më e madhe e policëve dhe vendosja e tyre në vende të caktuara të qytetit, që do të thotë se shërbimet tona shtetërore kanë pasur njohuri por ne si qytetarë asnjëherë nuk kemi marrë përgjigje zyrtare se kush është skenaristi dhe kush është regjisori i asaj që ka ndodhur”, tha Dimitrievski.

Në emër të OSBE-së atë vit, kreu aktual i diplomacisë serbe, Ivica Daçiq, foli me autoritetet maqedonase, i cili kujton se në atë kohë, asnjë nga zyrtarët ndërkombëtarë, përfshirë BE-në, nuk e karakterizoi atë si një akt terrorist në të cilin tetë policë u vranë.

“Shqipëria dhe Kosova i bënë nderimet e tyre terroristëve në Kumanovë. Madje e përmenda, meqë Donika Gervala po flet për cenimin e tërësisë territoriale, se në Shtëpinë e Kulturës në Deçan, e cila mban emrin e Jusuf Gervalës, sipas babait të saj, është bërë homazhe për terroristin e vdekur në Kumanovë. Atij i është ngritur një monument. Secilës familje të viktimës apo të dënuarit i janë dhënë nga 10.000 euro nga autoritetet e Kosovës. Askush nuk foli për këtë”, tha Daçiq.

Korrespondenti i Politikës nga Shkupi, Željko Šajn thotë për Kosovo online se në vitin 2015, ngjarja në Kumanovë u karakterizua nga bashkësia ndërkombëtare si një fenomen i izoluar, edhe pse një grup personash të armatosur me uniforma të UÇK-së kaluan në territorin e huaj, ndërsa konflikti në Banjskë i karakterizuar si akt terrorist, edhe pse nënkupton luftën për liri të njerëzve që e kanë bërë me territorin e tyre.

“Në Kumanovë kemi pasur një ushtri të trajnuar, kanë veshur uniformat e UÇK-së dhe kanë pushtuar territorin e një shteti tjetër. Kosova, pra udhëheqja e atëhershme, i shpërbleu pjesëmarrësit, pra familjet e atyre që ishin pjesë e atij operacioni”.

Ai thekson se SHBA-të, BE-ja, NATO-ja dhe OSBE-ja kanë lëshuar një deklaratë të përbashkët në të cilën theksojnë se sulmi në Maqedoni ishte një fenomen i izoluar dhe se shpresojnë që ai të mos ndikojë në ngjarjet shoqërore brenda Maqedonisë, ndërsa sot pretendohet për Banjska se ishte një sulm terrorist, të cilin e paralajmërojnë të njëjtat shtete dhe organizata.

Kurse kryetari i Partisë Demokratike të Serbëve në Maqedoninë e Veriut, Ivan Stoilkoviq, beson se ngjarjet në Kumanovë në vitin 2015 dhe në Banjskë më 24 shtator tregojnë për standardet e dyfishta të bashkësisë ndërkombëtare, por edhe të politikanëve të caktuar në rajon, duke thënë se "Ngjarja në Maqedoni ishte më shumë se terrorizëm."

“Në Kumanovë kishim diçka më shumë se terrorizëm. Ishte një tentativë në një farë mënyre për të bërë një revolucion në vend. Dhe kishe një grup shumë të organizuar të terroristëve shqiptarë me mbështetjen e strukturave të ndryshme, si këtu në Maqedoni. dhe nga zona e Kosovës dhe Metohisë, dyshoj se nuk ka qenë me mbështetjen e një pjese të bashkësisë ndërkombëtare”, ka thënë Stoilkoviq.