Iniciativa e kongresmenëve të SHBA-së për Kosovën në NATO: Konsensusi i anëtareve pengesa kryesore

Kongresmenët amerikanë Keith Self dhe Michael Lollar paraqitën javën e kaluar në Dhomën e Përfaqësuesve të Kongresit të SHBA-së një rezolutë në të cilën shprehet mbështetje për anëtarësimin e Kosovës në NATO. Ndërsa në Prishtinë presin që ajo të japë rezultate, bashkëbiseduesit e Kosovo online thonë se një iniciativë e tillë nuk ka peshë të madhe politike, se katër vendet që nuk e njohin Kosovën janë pengesa kryesore për integrimin e saj në NATO, si dhe se aktualisht ka pak hapësirë për zgjerimin e Aleancës, për shkak të së cilës Kosova duhet të fokusohet në çështjet e brendshme dhe rajonale, si dhe në përmirësimin e bashkëpunimit me SHBA-në. Nga Aleanca theksohet se çdo hap i mëtejshëm në bashkëpunim me Kosovën kërkon konsensusin e vendeve anëtare të NATO-s.

Shkruan: Jellena Novakov

Në propozimin e rezolutës së Self dhe Lollar thuhet se integrimi i Kosovës në NATO do të shërbente si kundërpeshë ndaj “forcave armiqësore që destabilizojnë rajonin”, por se katër anëtaret e NATO-s që nuk e njohin pavarësinë e Kosovës – Spanja, Sllovakia, Greqia dhe Rumania – janë pengesë për këtë qëllim, duke rikujtuar se pranimi i anëtareve të reja është i pamundur pa konsensusin e atyre ekzistuese.

Përveç kësaj, rezoluta u bën thirrje këtyre katër vendeve që të rishqyrtojnë qëndrimin e tyre, duke theksuar se anëtarësimi i Kosovës në NATO është i nevojshëm për të mbyllur boshllëkun strategjik në Evropën Juglindore, të cilin “kundërshtarët përpiqen ta shfrytëzojnë”.

Siç pritej, propozimi i rezolutës u mirëprit në Prishtinë. Politikanët kosovarë e përshëndetën atë, ndërsa ministri i jashtëm në detyrë teknik Glauk Konjufca tha se Kosova është e gatshme të kontribuojë në sigurinë e rajonit dhe të komunitetit transatlantik.

Nga ana tjetër, presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq deklaroi se Serbia do të luftojë kundër kësaj iniciative, duke theksuar pikërisht mbështetjen e katër vendeve që nuk e njohin Kosovën.

Konsensusi i vendeve anëtare të NATO-s

Duke komentuar rezolutën, një zyrtar i NATO-s theksoi se çdo hap i mëtejshëm në marrëdhëniet midis Aleancës dhe institucioneve në Kosovë kërkon konsensusin e të gjitha vendeve anëtare të aleancës ushtarake.

Nga Aleanca u bë thirrje institucioneve në Kosovë që të tregojnë fleksibilitet dhe të arrijnë përparim në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës.

“Ne i inkurajojmë institucionet në Kosovë të forcojnë qeverisjen e mirë në dobi të të gjithë qytetarëve që jetojnë në Kosovë dhe të tregojnë fleksibilitet dhe të arrijnë përparim në dialogun për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, me ndërmjetësimin e BE-së. Aty duhet të jetë fokusi. Kjo do të kontribuojë në forcimin e aspiratave euroatlantike të Kosovës dhe në konsolidimin e sigurisë në rajonin e Ballkanit Perëndimor”, thuhet në përgjigjen me shkrim të një zyrtari të NATO-s për Kosovo online.

Shkronjë e vdekur

Studiuesi i studimeve të sigurisë Nikolla Vujinoviq deklaroi për Kosovo online se propozimi i rezolutës së dy kongresmenëve amerikanë ka fuqi minimale dhe praktikisht është “shkronjë e vdekur”, sepse Kongresi i SHBA-së nuk vendos se kush do të jetë anëtar i NATO-s, ndërsa për Kosovën, në çështjen e anëtarësimit në Aleancë, pengesë mbeten katër vendet që nuk e njohin.

Ai theksoi se rezoluta i është drejtuar administratës amerikane dhe se edhe nëse Kongresi e miraton, ajo nuk e detyron qeverinë në Uashington të ndërmarrë ndonjë veprim në këtë drejtim.

Madje, edhe nëse Uashingtoni do të dëshironte të angazhohej lidhur me rezolutën, Vujinoviq theksoi se NATO është një aleancë ku bëjnë pjesë katër vende që nuk e njohin Kosovën.

“Meqenëse një anëtare e re pranohet me konsensus, mendoj se kjo është një pengesë që nuk mund të kapërcehet”, tha Vujinoviq.

Ai thotë se do të jetë më interesante, nëse rezoluta miratohet, të shihet se kush e ka mbështetur atë brenda Kongresit të SHBA-së.

“Sa republikanë, sa demokratë, sa nga ata që janë më afër serbëve apo shqiptarëve. Kjo është më interesante sesa rruga formale, sepse në thelb Kongresi i SHBA-së nuk vendos se kush do të jetë anëtar i NATO-s”, theksoi Vujinoviq.

Duke folur për anëtarët e NATO-s që nuk e njohin Kosovën, Vujinoviq tha se Spanja ka një qëndrim të fortë për këtë çështje, ndërsa ka mendime të ndryshme në Greqi.

"Ne e dimë që Spanja dhe Sllovakia janë rreptësisht kundër Kosovës. Rumania, falë marrëdhënieve të saj gjithnjë e më specifike me SHBA-në në lidhje me bazat ushtarake dhe vendin e saj në konfliktin ukrainas, ka një qëndrim pak më të butë, por është ende jashtëzakonisht kundër pavarësisë së Kosovës. Greqia është më problematikja, sepse shohim se ka pasur llogaritje të caktuara, se po merret në konsideratë njohja e pavarësisë së Kosovës. Greqia, për shembull, në federatat sportive, u jep mbështetje të plotë federatave të Kosovës për t'u anëtarësuar. Nga ana tjetër, ato ende nuk e kanë njohur zyrtarisht atë, sepse padyshim ka disa fërkime në marrëdhëniet midis Shqipërisë, Edi Ramës dhe qeverisë greke në lidhje me problemet e tyre të ndërsjella", tha Vujinoviq.

Vujinoviq theksoi gjithashtu se anëtarësimi i mundshëm i Kosovës në NATO do të ishte katastrofik për sigurinë e rajonit dhe të Serbisë.

"Nëse kjo ndodh, Serbia do të jetë e kufizuar në veprimet e saj ndaj Kosovës si pjesë e territorit të saj, dhe ky do të ishte fundi përfundimtar i marrëdhënieve tona me Perëndimin kolektiv, me SHBA-në, sepse nuk mund të pranojmë që një pjesë e territorit tonë është e pushtuar. Në këtë moment, kur nuk është as në qiell as në tokë, ne mund ta 'tretim' atë disi. Nëse do të ishte një gjë e bërë zyrtarisht, nëse Kosova do të ulej në takimet e NATO-s dhe Neni 5 i Marrëveshjes së Uashingtonit do të zbatohej për to, kjo do të ishte jashtëzakonisht katastrofike për sigurinë e rajonit dhe të Serbisë, sepse toleranca që unë i atribuoj Serbisë dhe popullit serb në këtë moment në rajon do të bëhej e pakuptimtë dhe pastaj do të hynim në llogaritje që nuk na duhen", tha Vujinoviq.

Bashkëpunimi me SHBA-në dhe vendet që nuk e njohin Kosovën

Këshilltari i Lartë i Fondacionit Heritage dhe eksperti amerikan i sigurisë, James Carafano, tha për Kosovo online se aktualisht nuk ka shumë hapësirë ​​për zgjerimin e NATO-s, i cili, vëren ai, nuk është thelbësor për përparimin e Kosovës.

"Si dikush që e ka mbështetur prej kohësh zgjerimin e NATO-s, nuk mendoj se ka shumë oreks për zgjerim sot. Për të qenë plotësisht i sinqertë, nuk mendoj se zgjerimi i NATO-s është thelbësor për sigurinë dhe rritjen e ardhshme të Kosovës", tha Carafano.

Kjo është arsyeja pse ai beson se Kosova duhet të përqendrohet në çështjet e njohjes rajonale dhe përmirësimin e marrëdhënieve me SHBA-në, duke kujtuar se qeveria e Albin Kurtit nuk kishte bashkëpunim të mirë me Uashingtonin.

"Nuk mendoj se qeveria (e Kosovës) bashkëpunon mirë me SHBA-në, por nëse ky bashkëpunim do të ishte më i fortë, SHBA-të mund të ishin një avokate më e mirë dhe do të kishin një ndikim më të fortë, veçanërisht në Greqi, Qipro dhe Rumani, të cilat janë aleatë të fortë amerikanë. SHBA-të kanë shumë ndikim dhe mendoj se këto janë vendet që mund të sillen në tryezën e negociatave kur bëhet fjalë për njohjen e Kosovës", vlerësoi Carafano.

Ai vëren se Prishtina duhet të jetë një partnere më e mirë e SHBA-së, pasi kjo është në interes të qytetarëve të Kosovës.

“Unë mendoj se pyetja nuk duhet të jetë ‘si të hyjmë në NATO’ apo ‘si të hyjmë në BE’, por ‘si të përmirësojmë sigurinë, stabilitetin dhe ekonominë’. Duhet të fokusohemi në këto gjëra dhe të mos shqetësohemi për të tjerat. Këto çështje të tjera janë të ndërthurura me zhvillime gjeopolitike, të cilat ndoshta nuk do të përputhen kurrë me interesat e vendeve të rajonit. Si dikush që ka mbështetur për një kohë të gjatë zgjerimin e NATO-s, mendoj se sot nuk ka shumë gatishmëri për zgjerim. Të jem plotësisht i sinqertë, nuk mendoj se zgjerimi i NATO-s është thelbësor për sigurinë dhe zhvillimin e ardhshëm të Kosovës”, tha Carafano.

Sinjal nga Uashingtoni, pa peshë politike

Drejtori për siguri kombëtare dhe politikë ndërkombëtare në Qendrën për Progres Amerikan në Uashington, Robert Benson, tha për Kosovo online se rezoluta është një sinjal nga Kongresi i SHBA-së për rëndësinë e integrimit të Ballkanit Perëndimor, veçanërisht të Kosovës, në kornizën transatlantike, por se nuk ka peshë të madhe.

Benson shpjegoi se në këtë mënyrë Kongresi, duke pasur parasysh se administrata amerikane nuk është veçanërisht e prirur ndaj integrimeve euroatlantike, përpiqet të tregojë forcë dhe të ofrojë rezistencë, por kjo realisht nuk ka peshë të madhe.

“Kur bëhet fjalë për realitetin politik, kjo nuk ka shumë peshë. Aktualisht nuk çon askund. Mund t’i shpjegoj edhe arsyet për këtë. Duket se Ballkani Perëndimor është para së gjithash një çështje politike, që do të thotë se disa vende në NATO, përveç Shteteve të Bashkuara, ende nuk e njohin Kosovën si shtet të pavarur. Vende si Spanja dhe Sllovakia. Kjo duhet të zgjidhet brenda Brukselit para se të mund të ketë ndonjë përparim në integrimin thelbësor në BE. Ndërsa kur bëhet fjalë për NATO-n, të dyja këto vende janë gjithashtu anëtare të Aleancës, gjë që përbën një pengesë shtesë për anëtarësimin e Kosovës në NATO”, tha Benson.

Ai verën se nuk duhet pritur përparim në një të ardhme të afërt, pasi administrata në Uashington nuk e ka Ballkanin Perëndimor në fokus kur mendon për marrëdhëniet me Bashkimin Evropian apo me NATO-n.

“Mosmarrja seriozisht e nevojës që Ballkani Perëndimor të bëhet pjesë e familjes evropiane, pjesë e komunitetit të sigurisë transatlantike, e ekspozon rajonin ndaj llojeve të ndryshme të ndikimeve negative nga Rusia, Kina, madje edhe kapitali nga vendet e Gjirit. Kjo duhet të merret shumë seriozisht. Në mungesë të angazhimit amerikan në Ballkanin Perëndimor, mund të krijohet një vakum sigurie. Prandaj është e rëndësishme që partnerët tanë evropianë ta trajtojnë seriozisht integrimin e Ballkanit Perëndimor. Ka shumë hapësirë për përparim. Prej vitesh janë arritur vetëm përparime minimale. Uashingtoni duhet ta bëjë të qartë se kjo është e papranueshme. Por problemi është se administrata nuk e ka Ballkanin Perëndimor në fokus kur mendon për marrëdhëniet me Bashkimin Evropian apo NATO-n. Për këtë arsye nuk duhet pritur përparim në një të ardhme të afërt”, vlerësoi Benson.

Ndikimi i Kongresit

Analisti politik ushtarak Fadil Kajtazi beson se propozimi i rezolutës së kongresmenëve amerikanë për mbështetjen e anëtarësimit të Kosovës në NATO do të japë fryte, sepse çdo qëllim i Shteteve të Bashkuara të Amerikës në lidhje me Ballkanin, duke filluar nga viti 1989, buroi nga iniciativat e Kongresit të atij vendi.

"Iniciativa e kongresmenëve amerikanë për çështjet që kanë të bëjnë me politikën e jashtme të SHBA-së zakonisht nënkupton një procedurë përmes së cilës Departamenti i Shtetit dëshiron të arrijë një qëllim në politikën e jashtme. Nëse marrim parasysh periudhën nga viti 1989 deri në vitin 1999, kohën kur ish-Jugosllavia filloi të shpërbëhej, gjithçka që amerikanët donin të arrinin në këtë fushë filloi në formën e rezolutave në Kongres", tha Kajtazi për Kosovo online.

Kjo është arsyeja pse ai beson se rezoluta për mbështetjen e integrimit të Kosovës në NATO është pjesë e procedurës që mund të çojë në atë qëllim.

"Shembulli më i mirë i përfundimit të armiqësive është shembulli i ekuilibrit ushtarak midis Kroacisë dhe Serbisë, ku politika e Serbisë ndaloi së qeni agresive ndaj palës më të fortë dhe u kthye drejt palës më të dobët - Kosovës. Për shkak të kësaj logjike, dhe për shkak të ndryshimeve të mëdha në nivelin e politikës globale, mendoj se iniciativa e kongresmenëve amerikanë do të japë fryte", përfundoi Kajtazi.

SHBA, KONGRESI, KOSOVA, NATO, SERBIA