Mandati i dytë i gruas më të fuqishme në botë - a është dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës në radarin e saj?

"Ne duam që Ballkani Perëndimor të anëtarësohet në BE", "Plani i rritjes për Ballkanin Perëndimor është një mesazh shumë i qartë për procesin e zgjerimit", “I bëjmë thirrje Kosovës që të fillojë procedurën për pranimin e Bashkësisë së Komunave Serbe, ndërsa Serbia de facto ta njohë Kosovën”. Këto janë disa nga mesazhet e Ursula von der Lejen nga viti i fundit i mandatit të saj në krye të Komisionit Evropian. Në pritje të zyrtarizimit të propozimit për të menaxhuar timonin e KE-së për pesë vitet e ardhshme, edhe rajoni është në pritje se çfarë nga fjalët e saj do të bëhet realitet në atë periudhë.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Që të dy proceset, integrimi i Ballkanit Perëndimor në BE dhe dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, nuk zgjasin disa herë më shumë se mandati i parë i von der Lejen,adje mund të thuhet se këto pyetje janë lehtësisht të zgjidhshme për politikanin që dy vite me radhë (2022 dhe 2023) e shpalli gruan më të fuqishme në botë nga revista amerikane “Forbes”.

Mozaiku i Komisionit të ri Evropian ende nuk është kompletuar, dhe nga këndvështrimi i Beogradit dhe Prishtinës, ajo që interpretohet si avantazh në atë se Von der Lejen do të mbetet në krye të tij është se ajo është e njohur me dialogun e Brukselit, dhe se është aleate e politikës së zgjerimit të BE-së.

Presidenti serb Aleksandar Vuçiq tha se është lajm i mirë për Serbinë nëse Von der Lejen merr një mandat të dytë.

“Kemi punuar mirë me të, besoj se mund të bëjmë edhe më mirë dhe më shumë”, tha Vuçiq javën e kaluar.

Politologu Ognjen Gogiq thotë për Kosovo online se në mandatin e parë të von der Lejen, çështja e dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës nuk ishte në krye të agjendës së saj dhe se ajo kishte prioritete të tjera, por që ajo është marrë edhe me atë çështje, ndër të tjera, sepse ka të bëjë me politikën e zgjerimit të BE-së, për të cilën ishte shumë e interesuar.

Duke komentuar faktin se Von der Lejen i bëri thirrje Serbisë që de fakto ta njohë Kosovën vjeshtën e kaluar, Gogiq thotë se këtë e bëri vetëm pasi vendet anëtare të BE-së përcaktuan planin evropian për Serbinë dhe Kosovën në rrugën e normalizimit. Ai gjithashtu thekson se qasja e Bashkimit Evropian ndaj dialogut nuk përcaktohet nga Komisioni Evropian dhe Komisionerët, as Presidenti i Komisionit, as Përfaqësuesja e Lartë, por se ata janë zbatues të vendimeve të shteteve anëtare.

“Ai plan fillimisht u përcaktua nga Sholz dhe Makron dhe më pas iu bashkua kryeministri i Italisë, Gjorgja Meloni. Të tre së pari, në një letër në tetor të vitit të kaluar, i bënë thirrje Serbisë dhe Kosovës që të zbatojnë obligimet nga ajo marrëveshje, që, siç e kanë sqaruar vetë, për Serbinë në fakt do të thotë njohje de facto e Kosovës. Pra, ajo nuk paraqiti një ide, koncept apo kërkesë të re, por e përsëriti atë që e përcaktuan vetë krerët e shteteve dhe qeverive”, thotë Gogiq.

Ai tregon se nga ajo nuk do të varet se cila do të jetë qasja e mëtejshme e Bashkimit Evropian dhe kërkesat, por do të zbatojë atë që do të jetë politika e shteteve më të fuqishme anëtare.

"Siç janë gjërat tani, kështu tha edhe Borel, njerëzit ndryshojnë personalisht, por politika mbetet e njëjtë. Pra, deri në njoftimin e dytë, politika e Bashkimit Evropian ndaj dialogut në fakt nënkupton zbatimin e mëtejshëm të detyrimeve nga Brukseli dhe Ohri, që në fakt do të thotë sipas interpretimit të tyre, njohja de facto e Kosovës. Roli i Von der Lejen dhe Kaja Kalas do të jetë zbatimi i asaj politike, derisa të ndryshohet, por duhet pasur parasysh se ajo marrëveshje ka dështuar, është kolapsi i asaj politike dhe se ndoshta, kur të zgjidhet Komisioni i ri Evropian, BE-së do t'i duhet disi të ripërcaktojë të gjithë qasjen, sepse kjo ka hyrë në një qorrsokak dhe nuk pritet të ketë ndonjë përparim të ri mund të bëhet në zbatimin e atyre obligimeve”, beson Gogiq

Duke komentuar deklaratën e presidentit serb Aleksandar Vuçiq se është lajm i mirë për Serbinë nëse Ursula von der Lejen merr një mandat të dytë në krye të Komisionit Evropian, Gogiq thotë se ndër të tjera presidenti Vuçiq e ka mirëpritur riemërimin e saj pasi që ajo bëri hapa të rëndësishëm drejt zgjerimit të BE-së gjatë mandatit të saj.

“Gjatë mandatit të saj janë nisur dy iniciativa shumë të rëndësishme për këtë fushë tonën, njëra është formimi i një tregu të përbashkët rajonal dhe tjetra është Plani i Rritjes për Ballkanin Perëndimor i nisur së fundmi. Këto janë të gjitha rezultatet e saj. Puna dhe ajo, si Presidente e Komisionit Evropian, do të vazhdojë të mbështesë integrimin e Ballkanit Perëndimor në BE. Ajo që lidh Von der Lejen dhe presidentin Vuçiq është përkatësia politike, sepse presidenti Vuçiq vjen nga Partia Progresive Serbe si pjesë e familjes së Partisë Popullore Evropiane, e cila përfshin edhe Unionin Kristian Demokrat të Ursula von der Lejen, ka marrëdhënie shumë më të mira me kristiandemokratët dhe konservatorët nga Evropa se sa me socialdemokratët. Pra mes tyre ka një lloj afërsie politike”, thotë Gogiq.

Analisti politik Arton Demhasaj thotë për Kosovo online se Von der Lejen e njeh procesin e dialogut ndërmjet Serbisë dhe Kosovës dhe se në mandatin e tij të dytë mund të arrijë përfundimin e dialogut.

“Kjo do të thotë për Kosovën që nuk ka më nevojë të harxhojë energji në dialogun me Serbinë, por të merret me problemet e brendshme që ka, që kanë të bëjnë me arsimin, shëndetin dhe të ngjashme. Besoj se ky do të jetë shansi i fundit për BE-ja të tregojë se dialogu ndërmjet Kosovës dhe Serbisë duhet të përfundojë sa më shpejt që të dy vendet të shkojnë drejt BE-së”, thotë Demhasaj.

Sipas mendimit të tij, dialogu duhet të përfundojë me njohje reciproke, dhe për t'u anëtarësuar në Union, Serbia dhe Kosova, shton ai, duhet t'i përmbushin kushtet e përcaktuara me marrëveshjet që kanë me BE-në.

“Nëse Kosova dhe Serbia nuk janë në BE, as Ballkani dhe as BE-ja nuk do të jenë paqësore. BE-ja aktualisht është në një fazë ku refuzon të zgjerohet për shkak të krizës së brendshme dhe mendoj se mandatarët e rinj në Komisionin Europian duhet të jenë të qartë ndaj Ballkanit Perëndimor sa i përket politikës së jashtme ndaj tij, në kuptimin që ai duhet të bëhet pjesë e BE-së, por së pari duhet të përmbushë kushtet e vendosura nga BE-ja për anëtarësim”, thotë Demhasaj.

Se Von der Lejen në mandatin e saj të dytë me shumë gjasa do të insistojë në zbatimin e marrëveshjes nga dialogu i vitit të kaluar, është i mendimit Nemanja Todoroviq Shtipllija, drejtori i Qendrës për Politikë Bashkëkohore dhe redaktori i portalit European Western Balkans.

“Nuk besoj se emërimi i saj do të ndryshojë disa gjëra, politikat e saj dhe si ka punuar në periudhën e tranzicionit do të mbeten të njëjta. Për sa na përket neve, është e rëndësishme që ajo me shumë gjasa do të insistojë në zbatimin e Marrëveshjeve të Brukselit dhe Ohrit ose, siç tha ajo, në njohjen de facto të Kosovës, mendoj se nuk do të heqë dorë nga kjo dhe as Komisioni i ardhshëm Evropian. Sa i përket marrëdhënies së Vuçiqit me Von der Lejen disa herë gjatë qëndrimit të saj në Beograd, ajo u përpoq disi të minimizojë problemet e demokracisë dhe gjendjen e sundimit të ljigjit në vendin tone, gjë që i përshtatej atij në nivel të brendshëm dhe besoj se politika e von der Lejen fatkeqësisht do të vazhdojë”, thotë Sgtipllija Todoroviq.

Rizgjedhja e Von der Lejen, sipas Aleksandra Kollakoviq, bashkëpunëtore e lartë kërkimore në Institutin për Studime Politike, do të thotë vazhdimësi me mandatin e pare, dhe kur është fjala për dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, siç thotë ai, është gjithmonë më mirë të ketë vazhdimësi.

“Në kuptimin – nëse keni filluar të komunikoni me njerëz të caktuar, atëherë vazhdoni atë komunikim në fazën tjetër. Nëse do të kishte disa ndryshime të mëdha, atëherë gjithmonë kërkon hapësirë ​​që të gjithë ata njerëz të njihen më mirë me situatën në terren. Këtu është e qartë se tashmë ka një proces që po zhvillohet, edhe pse me, do të thosha, më shumë ulje dhe me pak ngritje”, thotë Kollakoviq për portalin tonë.

Duke folur për zgjerimin e BE-së në Ballkanin Perëndimor, ajo thotë se ekziston një kornizë e një Evrope të rrumbullakosur, homogjene, shtete evropiane që janë të gjitha në një hapësirë ​​gjeopolitike.

“Ne shohim se flitet për faktin se vendet që aspirojnë një ditë të bëhen anëtarë të plotë nga Ballkani Perëndimor do të marrin disa ndihma financiare, d.m.th fonde dhe se do të hyjnë në hapësirën ku mund të ndjejnë të gjitha përfitimet e BE-së dhe arsyja pse duhet të bëhen anëtarë të BE-së. Në këtë mënyrë ndodh një lloj integrimi, përpara vetë integrimit përfundimtar. Ne e kemi pritur këtu për një kohë të gjatë, vitet po ndryshojnë vazhdimisht dhe ka një farë lodhjeje dhe rritjeje të euroskepticizmit. Ajo po rritet edhe me rritjen e partive të djathta dhe është një fushë që vështirëson procesin e integrimit nga të dyja palët, por është diçka për të cilën sigurisht do të punohet, siç mund ta shohim në kontekstin hungarez. presidencën e Këshillit të BE-së, e cila sapo ka filluar”, thotë Kollakoviq.

Lidershipi i ardhshëm i BE-së, beson ai, do të punojë për homogjenizimin e vetë Evropës dhe se vendimet që do të merren do të jenë të barazuara.

"Kjo tani është një Evropë e forcuar ekonomikisht dhe një Evropë e teknologjive dhe inovacioneve të reja, dhe nga ana tjetër, ekziston një Evropë që qëndron me vendosmëri në pozicionin se Ukraina duhet të mbrohet dhe se çështja e sigurisë evropiane është në fakt çështja e Ukrainës”, thotë Kollakoviq.

Javën e kaluar, udhëheqësit e BE-së propozuan Ursula von der Lejen si kandidate për një mandat të ri në krye të Komisionit Evropian, dhe ai propozim duhet të konfirmohet nga Parlamenti Evropian.