Në çfarë mënyre zgjedhjet e jashtëzakonshme në Serbi do të ndikonin në vazhdimin e dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës?

Nëse zgjedhjet parlamentare në Serbi shpallen për 17 dhjetor, siç është paralajmëruar, dhe nëse fushata fillon në fillim të nëntorit, atmosfera parazgjedhore dhe periudha pas mbylljes së qendrave të votimit, në të cilën do të formohet qeveria, sipas për bashkëbiseduesit e Kosovo online, patjetër do të ndikojë në çështjen e normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, edhe pse në realitet dialogu nuk funksionon për një kohë të gjatë për arsye krejtësisht të ndryshme. Në rast të shpalljes së zgjedhjeve, sigurisht që do të kishte edhe më pak shanse për bisedimet e Brukselit për Kosovën.

Mundësia që zgjedhjet parlamentare, provinciale dhe të Beogradit, si dhe zgjedhjet në disa komuna të tjera, të mbahen tashmë më 17 dhjetor, njoftoi së fundmi presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq.

Zgjedhjet e mundshme në Serbi nuk janë sigurisht i vetmi faktor që mund të ngadalësojë procesin e dialogut. Tashmë negociatat janë disi të ngrira, duke pasur parasysh se pala prishtinase si kusht për ta thekson vendosjen e sanksioneve ndaj Serbisë për shkak të konfliktit në Banjskë më 24 shtator. Mesazhe të tilla dëgjohen nga Lëvizja Vetëvendosje në pushtet, por edhe nga presidentja Vjosa Osmani.

Drejtori ekzekutiv i CESID-it, Bojan Kllaçar, ka vlerësuar për Kosovo online se shpallja e zgjedhjeve parlamentare në Serbi me siguri do të ndikojë në negociatat ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës.

“Zgjedhjet me siguri do të ndikojnë në negociatat ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës sepse dinamika e brendshme në Serbi do të ndryshojë, do të ketë prioritete të ndryshme, në fund të fundit, lidershipi shtetëror do të merret edhe me tema të tjera. Megjithatë, nuk pres që dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës të rrezikohet në asnjë mënyrë”, thotë Kllaçar.

Ai shton se ka dy arsye për këtë.

“Së pari, është një temë e rëndësishme gjeostrategjike dhe e madhe për arsye të brendshme politike, shumë e rëndësishme për Serbinë dhe askush nga Serbia nuk do të dëshirojë ta zgjasë atë dhe së dyti, është një hapësirë ​​më e ngushtë manovrimi për shtetin e Serbisë pas ngjarjeve të fundit në Kosovë. Nuk jam i sigurt se lidershipi ynë shtetëror në njëfarë mënyre do të luajë kumar, që në një mjedis pak më ndryshe, në fakt më keq për Serbinë, në çfarëdo mënyre të rrezikojnë atë proces”, beson Kllaçar.

Ai thekson se Kosova do të jetë një nga tri temat kryesore në fushatën zgjedhore.

“Dialogu ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, d.m.th., Kosova, do të jetë një nga temat më të rëndësishme në fushatë. Sigurisht që do të jetë në tre të parat për dy arsye: arsyeja e parë është e një natyre kontekstuale - dialogu është i gjallë, është në vazhdim dhe është një temë e rëndësishme për interesat politike serbe dhe kombëtare dhe të jashtme, dhe që nga fillimi i këtij viti, Kosova ka qenë një nga tri prioritetet kryesore të popullit, krahas ekonomisë, inflacionit, gjegjësisht rritjes së çmimeve”, shpjegon Kllaçar.

Ai thekson se politikanët në fushatë merren me ato tema që i interesojnë elektoratit dhe njëra prej tyre është edhe Kosova.

“Sapo diçka është prioritet për popullin, d.m.th votuesit, edhe politikanët duhet ta mbajnë të hapur temën. Nuk jam i sigurt se në rrethana të ndryshme do të ishte zgjedhja e parë për politikanët. Politikanët në Serbi, po aq sa për të cilën flitet, përgjithësisht nuk janë aq të prirur të hapin një temë kaq të ndjeshme, të madhe, emocionale, por thjesht në këtë kontekst, ajo temë nuk do të shmanget në hapësirën publike”, përfundon Kllaçar.

Politologu Ognjen Gogiq ka vlerësuar për Kosovo online se shpallja e zgjedhjeve në Serbi, të cilat presidenti Aleksandar Vuçiq e shpalli të mundshme më 17 dhjetor, do të çonte në ndërprerjen e dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës dhe sipas tij, ky vendim është më optimali për Serbinë në këtë moment.

“Sa herë që janë duke u zhvilluar zgjedhjet, qoftë në Kosovë, qoftë në Serbi, dialogu ndërpritet. Prandaj nëse do të shpalleshin zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare, sigurisht që dialogu nuk do të bëhej. Dhe jo vetëm që nuk do të zhvillohej gjatë periudhës së fushatës zgjedhore, por derisa të krijohen autoritetet e reja në Serbi”, thotë Gogiq.

Ai shton se zgjedhjet do të nënkuptojnë shtyrjen e dialogut deri në një njoftim të dytë.

"Zgjedhjet duken të sigurta nëse do të mbahen në dhjetor apo në pranverë, siç edhe spekulohet. Është pak a shumë e sigurt që zgjedhjet do të shpallen dhe do të ndalen të gjitha proceset që kanë të bëjnë me dialogun dhe zbatimin e marrëveshjeve." thotë Gogiq.

Ai vlerëson se kjo është “një nga arsyet e shpalljes së zgjedhjeve të parakohshme”.

“Unë besoj se kjo është një nga arsyet e shpalljes së zgjedhjeve të parakohshme, sepse në këtë moment Serbia nuk do të fitonte asgjë as në dialogun e ri dhe as me zbatimin e këtyre marrëveshjeve ekzistuese. Serbia rrezikon që dialogu të çojë në njohjen e Kosovës nga vendet e tjera të BE-së. Besoj se zgjedhjet e reja janë më optimale për Serbinë në këtë moment dhe çfarë i udhëzon vendimmarrësit që të shtyjnë të gjitha proceset që kanë të bëjnë me dialogun me Prishtinën në këtë moment”, thekson Gogiq.

Pavarësisht nëse procesi zgjedhor në Serbi do të ngadalësojë dinamikën e raundeve të dialogut në Bruksel deri në fund të vitit 2023, duhet pasur parasysh se vitin e ardhshëm zgjedhjet për Parlamentin Evropian, të cilat do të mbahen në periudhën 6-9 qershor 2024, si dhe zgjedhjet presidenciale në SHBA, do të ndikojnë në këtë proces.

Përfaqësuesi i BE-së për dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, Miroslav Lajçak, ka theksuar vazhdimisht se “çështja e Kosovës duhet të zgjidhet deri në fund të vitit 2023, sepse në vitin 2024 Kosova nuk do të jetë në qendër të vëmendjes”, pasi zgjedhjet në SHBA dhe Europa do të pasojnë.