Në pritje të akktvendimeve të ish-udhëheqësve të UÇK: Drejtësi përfundimtare për viktimat, përçarje të reja në Ballkan apo një fiasko totale drejtësie

Gjykimi i ish-udhëheqësve të UÇK-së para Dhomave të Specializuara të Kosovës në Hagë ka arritur fjalën e fundit, dhe vendimin përfundimtar nëse Hashim Thaçi dhe të tjerët janë fajtorë për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit do ta dimë brenda tre deri në pesë muajve më së voni. Gjatë gjyqit, askush nuk e mohoi se krimet - vrasjet, torturat dhe rrëmbimet - ndodhën, por debati kryesor ishte nëse Thaçi, Selimi, Veseli dhe Krasniqi kanë mundr dha kanë mbajtur nën kontroll UÇK-së apo jo.

Shkruan: Veljko Nestoroviq

Mbrojtja ia hodhi fajin komandantëve vendas të UÇK-së dhe hakmarrjes, dhe nëse Gjykata i shpall Thaçin dhe ish-udhëheqësit e tjerë të UÇK-së të pafajshëm, do të mbahet mend se askush nuk u mbajt përgjegjës për krimet e lartpërmendura kundër civilëve të pafajshëm, por edhe për vrasjet politike, veçanërisht pas hyrjes së trupave të NATO-s në Kosovë në vitin 1999, kur u kryen një numër i madh vrasjesh, grabitjesh dhe shkatërrimesh të pronës.

Prokuroria kërkoi 45 vjet burg për katër të akuzuarit për të gjitha 10 akuzat e aktakuzës për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, ndërkohë pati reagime nga Shqipëria, Kosova, partitë shqiptare dhe Maqedonia e Veriut...

Hashim Thaçi është në paraburgim që nga nëntori i vitit 2020, dhe pothuajse gjashtë vjet më vonë do të marrim një vendim të shkallës së parë.

Avokati dhe ish-prokurori ushtarak Dragan Pashiq tha për Kosovo online se Prokuroria Speciale ka vërtetuar akuzat në aktakuzë dhe se publiku ekspert pret që të akuzuarit në rastin e Hashim Thaçit dhe të tjerëve të shpallen fajtorë.

"Sipas mendimit tim, prokuroria e specializuar e Kosovës, në një mënyrë të qartë, eksplicite dhe të padiskutueshme, ka kryer një analizë ligjore faktike që forcon themelet e aktakuzës. Ndërmarrja e përbashkët kriminale, një doktrinë ligjore e miratuar në praktikën gjyqësore të së drejtës penale ndërkombëtare, ishte fokusi kryesor i prokurorisë në analizën e të gjitha ngjarjeve që ndodhën gjatë viteve 1998 dhe 1999 në territorin e Kosovës dhe Metohisë dhe në Shqipërinë Veriore", thotë Pashiq.

Lidhur me atë se sa politika mund të ndikojë në vendimin në çështjen kundër Thaçit dhe të tjerëve në Hagë, bashkëbiseduesi ynë thotë se kudo në botë, politika ndikon në vendimet ligjore.

"Unë besoj se grupe të ndryshme të interesit politik dhe udhëheqës të ndryshëm politikë në nivel ndërkombëtar do të kenë ndikim. Megjithatë, kjo ka të bëjë edhe me integritetin e këtyre institucioneve gjyqësore sepse, sipas mendimit tim, është e pamundur që politika të ketë një ndikim parësor në lidhje me faktet që janë të padiskutueshme, dhe bëhet fjalë për krime që u kryen në mënyrën më brutale nga udhëheqësit më të lartë të të ashtuquajturës Ushtri Çlirimtare të Kosovës. Ata kishin edhe ndikim politik, jo vetëm ushtarak, dhe dëshmitarët e mbrojtjes donin të përqendroheshin vetëm në ndikimin e tyre politik, se ata, siç thonë ata, nuk kishin ndikim në të ashtuquajturën UÇK, e cila nuk kishte një strukturë të fortë të centralizuar. Megjithatë, provat e paraqitura e hedhin poshtë një pretendim të tillë të mbrojtjes”, përfundon Pashiq.

Avokati Amer Alia nga Fondi për të Drejtën Humanitare beson se dëshmitarët e mbrojtjes në procedurat kundër Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit ishin të besueshëm dhe se ata dëshmuan se UÇK-ja nuk ishte një ushtri ideale me hierarki dhe kontroll mbi ushtarët.
 

Ai deklaron se dëshmitarët e mbrojtjes ishin të besueshëm dhe se ata dëshmuan se UÇK-ja nuk ishte një ushtri ideale me hierarki dhe kontroll mbi ushtarët.

"Tani do të shohim se çfarë do të vendosë Trupi Gjykues, sepse ne si publik kishim qasje të kufizuar në deklaratat e prokurorisë. Rreth 50 përqind e dëshmitarëve të prokurorisë ishin anonimë dhe ne nuk kishim qasje në ato deklarata. Gjithashtu, publiku, media dhe vëzhguesit gjithashtu nuk kishin qasje në 80 përqind të provave materiale", thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ai kujton se në tre deri në pesë muajt e ardhshëm, Gjykata do të nxjerrë një vendim të shkallës së parë në procedurat kundër Thaçit dhe të tjerëve.

Zhelko Shajn shkroi në tekstin e autorial për Kosovo online se gjykata në Hagë që zhvillon procedura kundër ish-udhëheqësve të UÇK-së shpesh i paraqitet publikut si një akt i vonuar i drejtësisë ndërkombëtare.

"Megjithatë, një analizë më e afërt e origjinës, mandatit dhe mjedisit të saj politik tregon se është një fenomen shumë më kompleks. Gjykatat e specializuara të Kosovës nuk janë produkt i një konsensusi universal ligjor, por rezultat i një akti afatgjatë balancues politik midis nevojës për llogaridhënie dhe interesave të fuqive të mëdha për të mos vënë në pikëpyetje rendin e vendosur pas vitit 1999", shkruan Shajn.

Çfarë mund dhe nuk mund të ndryshojë një dënim

"Një dënim kundër kreut të UÇK-së do të kishte një efekt të rëndësishëm simbolik dhe politik. Do të konfirmonte në gjykatë se krimet kundër serbëve dhe jo-shqiptarëve të tjerë ekzistonin dhe se ato nuk ishin incidente të izoluara pa përgjegjësi komanduese. Kjo do ta dëmtonte seriozisht mitin e "anës së pastër" të konfliktit. Megjithatë, një gjykim i tillë nuk do të kishte një efekt ligjor në ligjshmërinë e ndërhyrjes së NATO-s, as nuk do të hapte çështjen e përgjegjësisë së shteteve perëndimore. Mandati i gjykatës është i kufizuar me kujdes pikërisht për të parandaluar implikime të tilla. Në këtë kuptim, gjykata funksionon si një valvul: një pjesë e së vërtetës pranohet, por parandalohet përhapja e saj përtej kornizës së lejuar", beson Shajn.