Pritshmëritë e Prishtinës kundrejt pritjeve të Brukselit: Çfarë mesazhesh sjell Marta Kos?

Nga njëra anë janë pritshmëritë e Prishtinës që Kosova të marrë statusin e kandidatit për anëtarësim në Bashkimin Evropian, ndërsa nga ana tjetër pritjet e Brukselit që Prishtina të formojë shpejt qeverinë pas zgjedhjeve të qershorit, të zgjedhë presidentin, të vazhdojë reformat dhe zbatimin e marrëveshjeve nga dialogu me Beogradin. Në këtë ekuacion ka pak të panjohura, ndërsa udhëzimet për zgjidhjen e tij mund t’i sjellë në Prishtinë komisionerja evropiane për zgjerim Marta Kos, vizita e së cilës pritet gjatë kësaj jave. Edhe pse në mesazhet e Brukselit ka edhe paqartësi, siç vëren një nga bashkëbiseduesit e Kosovo online, analistët pajtohen se BE-ja nuk mund të jetë e kënaqur me atë që ka ndodhur në Kosovë gjatë më shumë se një viti të fundit.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Në Bruksel, ku para dy ditësh u mbajt takimi joformal i ministrave të jashtëm të vendeve anëtare të BE-së me kolegët nga Ballkani Perëndimor, ministri i jashtëm i Kosovës në mandat teknik Glauk Konjufca deklaroi se Kosova duhet të marrë statusin e kandidatit dhe të nisë negociatat për anëtarësim në BE.

Të njëjtin mesazh e përcolli edhe negociatori kryesor i Kosovës me BE-në, Jeton Zulfaj, në takimin joformal të ministrave për çështje evropiane në Nikozia.

Fjalët e komisioneres evropiane për zgjerim Marta Kos – se në BE ka vend për të gjithë nga Ballkani Perëndimor – Prishtina mund t’i interpretojë si sinjal pozitiv, ndërsa cilat janë detyrat konkrete për Kosovën që të arrijë deri te ai vend, komisionerja me gjasë do t’i bëjë të ditura kur të vijë në Prishtinë.

Diçka tashmë është bërë plotësisht e qartë.

Ushtruesja e detyrës së shefes së Zyrës së BE-së në Kosovë, Eva Palatova, duke iu drejtuar Albin Kurtit, kryeministrit në mandat teknik, tha javën e kaluar se Kosova duhet të vazhdojë të dëshmojë standarde demokratike dhe stabilitet institucional, si dhe se Brukseli nuk mund ta japë thjesht statusin e kandidatit, por Kosova duhet të bindë të gjitha 27 shtetet anëtare të BE-së.

Bashkimi Evropian, theksoi Palatova, pret formim të shpejtë të institucioneve pas zgjedhjeve dhe vazhdim të reformave, ndërsa shtetet anëtare të BE-së njëkohësisht po ndjekin mënyrën se si Kosova i trajton komunitetet joshumicë dhe zbatimin e marrëveshjeve nga dialogu me Beogradin.

A është BE-ja e zemëruar me Albin Kurtin, duke pasur parasysh disa deklarata të ashpra të përfaqësuesve të saj, apo po i jep mbështetje, duke pasur parasysh se vizita e Marta Kos, nëse realizohet gjatë kësaj jave, do të ndodhë në kohën kur Kosova po përgatitet për zgjedhje të reja?

Docenti në Universitetin e Agderit, Abit Hoxha, thotë se nuk bëhet fjalë për shqetësimin e BE-së për Kurtin, por për proceset që në sytë e BE-së nuk kanë përparuar aq sa pritej.

“Në dialog dhe në çështjen e Asociacionit të Komunave, si dhe në çështje të tjera, Kosova në thelb nuk ka përparuar sa pret BE-ja”, deklaroi Hoxha për Kosovo online.

Sipas pritjeve të tij, vizita e paralajmëruar e Marta Kos nuk do të sjellë ndryshime në qasjen e BE-së ndaj Prishtinës, por gjatë saj do të përsëriten qëndrimet e njohura të Brukselit.

“Nuk pres që gjërat të ndryshojnë, por të përsëriten qëndrimet politike të BE-së për Kosovën, që Kosova duhet të arrijë diçka që politikanët kosovarë e quajnë kushte, por në fakt nuk janë kushte, por përparim që Kosova duhet ta arrijë për vete dhe jo për BE-në”, tha ai.

Brukseli, siç vëren ai njëkohësisht, po i dërgon Kosovës mesazhe që nuk janë gjithmonë plotësisht të qarta.

“Gjithmonë ka pak paqartësi nga Brukseli, por mendoj se politikanët kosovarë në këtë skenar duhet të kuptojnë se interpretimi më i mirë i Brukselit është gjithmonë përparimi drejt asaj që Brukseli pret që institucionet të bëjnë”, theksoi bashkëbiseduesi ynë.

“BE-ja nuk mund të presë më”

Redaktori i rubrikës së politikës së jashtme në Programin e Parë të Radio Beogradit, Nikolla Dençiq, vlerësoi për Kosovo online se Brukseli nuk mund të jetë i kënaqur me atë që ka ndodhur në Kosovë gjatë më shumë se një viti të fundit, gjatë të cilit kryeministri Albin Kurti nuk ka vepruar sipas marrëveshjeve, si në dialogun Beograd-Prishtinë, ashtu edhe në kontaktet e drejtpërdrejta të Prishtinës me Brukselin.

Dençiq thotë se vizita e parë në Kosovë e komisioneres evropiane për zgjerim Marta Kos, nëse realizohet, vetvetiu do të jetë mesazh se Bashkimi Evropian nuk mund të presë më atë që pritej nga Prishtina – formimin e institucioneve stabile dhe vazhdimin e një niveli dialogu me Brukselin dhe shtetet anëtare të BE-së.

“Prishtina aktualisht nuk është as kandidate për anëtarësim në BE, edhe pse kjo pritet dhe promovohet nga disa qarqe. Për momentin nuk ekzistojnë kushtet për këtë dhe është e sigurt se vizita e komisioneres do të synojë edhe nisjen e atij procesi, që ndoshta në të ardhmen Prishtina të afrohet së paku me statusin e kandidatit”, është i mendimit Dençiq.

Siç shton ai, është e vështirë të parashikohet se sa do t’u përshtaten mesazhe të tilla strukturave politike në Prishtinë që po përgatiten për zgjedhje të reja.

“Sigurisht që Brukseli nuk mund të jetë i kënaqur me atë që ka ndodhur gjatë më shumë se një viti të fundit. Është e sigurt gjithashtu se kryeministri i institucioneve të përkohshme, Albin Kurti, tani në mandat teknik, nuk ka vepruar sipas asaj që ishte rënë dakord, si në dialogun mes Beogradit dhe Prishtinës, ashtu edhe sa i përket kontaktit të drejtpërdrejtë të Prishtinës me Brukselin, dhe ndoshta edhe atij do t’i drejtohet një lloj kritike. Nga ana tjetër, e dimë se as para qeverisjes së tij nuk ka pasur shumë sukses në atë që pret Bashkimi Evropian”, tha bashkëbiseduesi ynë.

Ajo që ndoshta do të jetë mesazhi më i madh i vizitës së Marta Kos është që mund të mos ketë fare mesazhe konkrete.

“Ka ndodhur që zyrtarë të Bashkimit Evropian të vijnë, qoftë në Beograd apo në Prishtinë, dhe përveç disa mesazheve themelore diplomatike, të mos dëgjohet pothuajse asgjë. Prandaj, kur ta shohim reagimin e Marta Kos, do ta dimë edhe cili ishte qëllimi i vizitës. Ajo që mund të supozojmë është se Brukseli pret nga Prishtina që të nisin procese të caktuara si në rrugën drejt Bashkimit Evropian, e cila natyrisht ende nuk ka filluar as formalisht, ashtu edhe sa i përket dialogut mes Beogradit dhe Prishtinës”, përfundoi Dençiq.