Pse apeli diplomatik i dy palëve për de-përshkallëzimin nuk jep rezultate?

Meqenëse kryetarët e sapozgjedhur shqiptarë, me ndihmën e policisë së Kosovës, hynë në ndërtesat e komunave serbe në veri të Kosovës dhe qytetarët e këtyre komunave dolën në rrugë për të shprehur në mënyrë paqësore pakënaqësinë e tyre, thirrjet e zyrtarëve ndërkombëtarë për "të dyja palët" për të qetësuar tensionet dhe për t'u kthyer në dialog dëgjohen çdo ditë. Mungon efekti i thirrjeve diplomatike, dhe analistët për Kosovo online thonë se nuk ka asnjë reagim ndaj paralajmërimeve perëndimore, sepse nuk ka masa konkrete për të ndëshkuar Prishtinën për represionin që ushtron ndaj serbëve.

Analistët paralajmërojnë se fjalët diplomatike, pa veprime konkrete, mund të çojnë në një përshkallëzim të plotë dhe konflikt të gjerë, por edhe se mungesa e masave konkrete tregon se ka një lloj mbështetjeje për Kurtin për të gjitha veprimet që ai bën.

Diplomati në pension Zoran Millivojeviq thekson se thirrjet për deeskalim dhe ulje të tensioneve nuk japin rezultat vetëm sepse gjithçka përfundon me paralajmërime verbale, pa zbatimin e masave që do ta detyronin Prishtinën të ndalonte provokimet dhe dhunën.

Ai po ashtu tha për Kosovo Online se me faktin se Perëndimi po u bën thirrje të dyja palëve për deeskalim, në fakt po dërgon një mesazh se i trajton Kosovën dhe Serbinë si dy shtete të pavarura.

“Thirrja e të dyja palëve për deeskalim nga Perëndimi do të thotë një konfirmim politik i pozicionit politik dhe strategjisë së Perëndimit kolektiv, i cili njohu Kosovën e Metohinë dhe i trajton të dyja palët në mënyrë të barabartë dhe se e trajton Kosovën si shtet të pavarur dhe se në këtë kuptim ka mirëkuptim për masat dhe veprimet e tyre që ata ndërmarrin në atë cilësi. Apeli diplomatik që po dëshmojmë pa masa konkrete nuk ka asnjë efekt dhe në të njëjtën kohë do të thotë se nuk ka vullnet politik për të ndërmarrë masa më konkrete ndaj autoriteteve të Prishtinës, në mënyrë që të parandalohen arsyet dhe të merren masa ndaj veprimeve që kanë çuar deri te përshkallëzimi”, shpjegon Millivojeviq.

Me faktorët që kontribuan në përshkallëzimin, bashkëbiseduesi ynë nënkupton: policinë në veri të Kosovës, represionin që bëjnë autoritetet e Prishtinës me atë polici, tentativën për të vendosur me forcë kryetarë komunash në katër komuna në veri të Kosovës në bazë zgjedhjeve të paligjshme dhe mungesa e reagimit nga KFOR-i.

KFOR-i, thekson Millivojeviq, paraqet bazën e veprimeve të NATO-s, duke theksuar se mungesa e reagimit të atij misioni ndaj sulmeve ndaj serbëve në fakt paraqet mungesë të vullnetit politik nga ana e Uashingtonit dhe e shumicës në Bruksel për të qetësuar situatën në Kosovë.

“Prandaj, është e qartë se përveç kërkesave diplomatike dhe politike, kërcënimeve, paralajmërimeve dhe çdo gjë tjetër, mungesa e masave konkrete nuk kontribuon në fakt në de-përshkallëzimin. Mosveprimi dhe mungesa e masave konkrete nxjerrin në një farë mënyre dy përfundime. E para është se ka një lloj mbështetjeje për Kurtin për të gjitha këto masa dhe veprime që ai zbaton, dhe së dyti, se kjo politikë dhe strategji e Prishtinës përshtatet në qëllimin përfundimtar të ndryshimit të qëndrimit të Beogradit dhe ndikimit që serbët në veri të heqin dorë nga rezistenca e tyre ndaj masave të ndërmarra nga Kurti”, tha Millivojeviq.

Qendrat perëndimore të pushtetit të udhëhequra nga Uashingtoni dhe shumica në Bruksel, vlerëson ai, i kanë të gjitha mekanizmat dhe instrumentet për të ushtruar presion të drejtpërdrejtë mbi autoritetet në Prishtinë dhe për t'i privuar nga mekanizmat e tyre të veprimit.

“Ministritë e forcës dhe drejtësisë janë kyçe dhe nëse i vënë nën kontroll dhe i heqin mekanizmat Kurtit dhe pushtetit ekzekutiv, atëherë nuk do ta kishim këtë situatë që kemi, dhe ata mund ta bëjnë sepse e kontrollojnë plotësisht situatën në Kosovë e Metohi dhe ata e kontrollojnë atë qeveri politikisht, në aspektin e sigurisë dhe financiare dhe në çdo aspekt tjetër. Pra mund të bëhet dhe nuk është problem, është çështje e vullnetit politik”, thotë ai.

Sipas Millivojeviqit, sjellja arrogante e Kurtit edhe ndaj zyrtarëve ndërkombëtarë tregon se ka një lloj marrëveshjeje dhe se nuk ka vullnet të qartë politik për të ndikuar tek Kurti.

"Në këto kushte, avokimi verbal dhe masat diplomatike janë të kota. Pa sanksione dhe masa të drejtpërdrejta që do t'i hiqnin mekanizmat e veprimit nga duart e tij, nuk ka ndryshim në politikë. Nuk ka dyshim për këtë, rejtingu i tij po rritet për shkak të një politike të tillë dhe nuk do ta prekin atë. Këtu Lajçaku është bërë i drejtpërdrejtë dhe flet për Kosovën si shtet, prandaj nuk duan ta vënë në dyshim sistemin politik dhe Kosovën si shtet. E kemi parë se çfarë thotë Stano, për të është qeveria që ka të drejtë të veprojë, Lajçak Kurtin e sheh si demokrat, prandaj gjithçka është thënë dhe gjithçka është e qartë”, përfundon Millivojeviq.

Predrag Rajiq nga Qendra për Stabilitet Social pajtohet me Millivojeviqin se thirrjet diplomatike për deeskalim nuk kanë efekt për shkak të mungesës së masave konkrete që do ta sanksiononin dhe ndalonin sjelljen e Prishtinës.

Qendrat perëndimore të fuqisë, thotë ai, ende nuk kanë vendosur të bëjnë përpjekje adekuate për ta bindur Kurtin që të përmbahet nga dhuna ndaj serbëve në Kosovë.

“Mendoj se në Uashington dhe Bruksel ende nuk është pjekur vullneti i fortë për të kaluar nga fjalët në veprime, pra për të kaluar nga dënimi i sjelljes së Kurtit në pasoja konkrete për veprime të tilla në formën e veprimeve të qarta kufizuese që do të ndëshkonin Kurtin për shkak të sjelljes së tij. Tani për tani shohim vetëm nota verbale, të cilat padyshim nuk janë të mjaftueshme sepse Kurti nuk i intereson, për më tepër, ai flet shumë hapur se si deklarata të tilla të zyrtarëve perëndimorë nuk u interesojnë dhe mundohet t'i disiplinojë dhe madje t'i poshtërojë”, tha Rajiq.

Ai beson se për komunitetin ndërkombëtar vështirë se është e qëndrueshme që “përballë tyre të jetë një Kurti që është një faktor fare i parëndësishëm për ta dhe i cili vazhdimisht i poshtëron dhe po radikalizon retorikën dhe veprimet e tij”, dhe mesa duket, siç shton ai, ai nuk ka ndërmend të ndalet me veprime të tilla.

Rajiq thotë se shpreson që bashkësia ndërkombëtare të jetë e vetëdijshme se ekziston rreziku i lartë i një përshkallëzimi total në Kosovë nëse paralajmërimet e tyre mbeten vetëm në thirrjet verbale nga të dyja palët për qetësimin e tensioneve.

“Unë do të doja të besoja se qendrat e fuqisë së bashkësisë ndërkombëtare mendojnë në të njëjtën mënyrë, se veprimet e tij çojnë në komplikim shtesë të situatës dhe konflikt të mundshëm. Me të vërtetë do të doja të shihja veprimin e tyre, i cili para së gjithash do ta pengonte atë nga

ai veprim, sepse në të kundërtën kam frikë se mund të kemi një përshkallëzim të konfliktit në Kosovë me pasoja të pallogaritshme për të gjithë rajonin”, ka paralajmëruar Rajiq.