Zhivkovska: Në Maqedoninë e Veriut vlerësohet puna në industrinë e IT-së, por kërkohen edhe kamarierë, kuzhinierë dhe menaxherë

Maqedonia e Veriut edhe këtë vit shënon trend të uljes së papunësisë, por ende ekziston një numër i madh sektorësh ku mungojnë punëtorë të kualifikuar. Kërkesa më e madhe është në industrinë e teknologjisë së informacionit (IT), por kërkohen gjithashtu edhe kamarierë, kuzhinierë dhe menaxherë, ka deklaruar për Kosovo online Bilana Zhivkovska nga Agjencia për Punësim e Maqedonisë së Veriut.

“Trendi i uljes së papunësisë në Maqedoni vazhdon edhe këtë vit. Në tremujorin e parë, shkalla e papunësisë ishte 11.7 për qind, që është një ulje prej 1.2 pikë përqindjeje në krahasim me tremujorin e parë të vitit 2024. Nga ana tjetër, vërejmë një rritje të shkallës së punësimit, e cila në tremujorin e parë të vitit 2025 ishte 46.3 për qind, që është 0.9 për qind më shumë krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar”, tha Zhivkovska.

Në raportin e fundit të Komisionit Evropian për Ballkanin Perëndimor dhe Turqinë thuhet se rajoni po shënon “niveli historikisht të ulët” të papunësisë.

Sipas të dhënave të Agjencisë për Punësim, deri në qershor, në Maqedoninë e Veriut janë regjistruar 97.157 persona të papunë.

Zhivkovska shpjegon se karakteristika kryesore e tregut të punës në këtë vend është “mospërputhja mes ofertës dhe kërkesës” për fuqi punëtore.

“Ende ka një numër të madh sektorësh ku nuk mund të gjenden punëtorë të kualifikuar për vendet e lira të punës, sepse kandidatët potencialë nuk kanë kualifikimet dhe aftësitë e nevojshme për ato pozita,” thekson ajo.

Nga ana tjetër, kërkesa më e madhe është për personel në fushën e industrisë së IT-së.

“Kjo është veçanërisht tërheqëse për të rinjtë që kërkojnë punë në ndonjë nga segmentet e industrisë së IT-së. Nuk është rastësi që është kështu. Kushtet e punës që ofrojnë kompanitë e IT-së janë shumë më të favorshme. Mundësitë për avancim në karrierë janë gjithashtu të mëdha, pagat janë atraktive, dhe këto kompani investojnë edhe në trajnime shtesë dhe certifikime për të punësuarit, gjë që e rrit më tej konkurrueshmërinë e tyre në tregun e punës”, thotë Zhivkovska.

Ndër profesionet më të kërkuara në Maqedoninë e Veriut janë edhe punët në industrinë elektroteknike dhe mekanike: inxhinierët dhe inxhinierët mekanikë.

“Jo më pak është edhe kërkesa në ndërtimtari dhe për arkitektë. Gjithashtu, janë shumë të kërkuara profesionet në sektorin e mikpritjes dhe turizmit. Kërkohen kamarierë, kuzhinierë, menaxherë…”, zbulon shefja e Departamentit për Marrëdhënie me Publikun, Komunikime dhe Bashkëpunim Ndërkombëtar në Agjencinë për Punësim të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Sipas të dhënave të kësaj Agjencie, në Maqedoninë e Veriut kryesisht nuk arrijnë të gjejnë punë punëtorët që kanë vetëm shkollë fillore ose as atë.

“60 përqind e të regjistruarve si të papunë janë persona që nuk arrijnë të gjejnë punë. Vetë fakti që këta njerëz nuk kanë arsim, nënkupton që zakonisht nuk posedojnë asnjë kualifikim. Janë persona pa profesion dhe për këtë arsye është e vështirë t’i vendosësh në tregun e punës. Është shumë e vështirë për ta të punësohen”, përfundon Zhivkovska.

Kjo kategori përfshin edhe punëtorët që janë mbi 55 vjeç, pavarësisht faktit që ata posedojnë njohuri dhe aftësi praktike pune.

Në të njëjtën kohë, të rinjtë me arsim të lartë kanë gjithashtu një problem në punësim, dhe ky është një problem që kjo Agjenci po përpiqet ta kapërcejë.

"Të rinjtë me arsim të lartë e kanë më të vështirë të gjejnë rrugën e tyre në tregun e punës në segmente të caktuara sepse punëdhënësit po kërkojnë gjithnjë e më shumë njohuri dhe aftësi praktike përveç një diplome që njerëzit që sapo kanë mbaruar universitetin nuk e kanë", vëren ky ekspert.

Punëtorët në Maqedoninë e Veriut janë gjithnjë e më të vetëdijshëm se rikualifikimi është mënyra më e mirë për punësim të ri.

Zhivkovska thekson se kjo është më e dukshme tek të rinjtë.

"Një nga trendet pozitive është ndërgjegjësimi në rritje i njerëzve se ata kanë nevojë për përmirësim, mbi të gjitha në fushën e aftësive të IT-së dhe aftësive dixhitale. Shumë të rinj, por jo vetëm ata, tregojnë interes për rikualifikim në fushën e IT-së, marketingut dixhital, dizajnit grafik e të ngjashme, dhe ka iniciativa të shumta për këtë, si private ashtu edhe shtetërore", thotë Zhivkovska.

Ajo shton se një numër i madh punëtorësh janë të vetëdijshëm se profesionet tradicionale po zëvendësohen nga automatizimi dhe teknologjitë e reja, kështu që ata përpiqen të ndjekin këtë trend.

Megjithatë, pengesat më të mëdha janë motivimi i ulët midis të papunëve sepse disa kurse, veçanërisht për sektorin e IT-së, janë të shtrenjta, të shkaktuara nga çmimi i lartë i kurseve, si dhe nga fakti se kjo nënkupton një ndryshim të mjedisit.

Gjithashtu e sheh problemin kryesor në faktin se pas rikualifikimit nuk ka garanci se personi do të gjejë një punë të re.

Në Maqedoninë e Veriut, profesionet më të kërkuara vitet e fundit lidhen me teknologjitë e IT-së. Kërkohen zhvillues, inxhinierë softuerësh, inxhinierë të të dhënave, inxhinierë të sigurisë kibernetike, ekspertë të inteligjencës artificiale e të ngjashëm.

Por nuk ka më pak kërkesë për mjekë, farmacistë, infermierë, teknikë laboratori, inxhinierë civilë, arkitektë...

"Ka mungesë të personelit teknik si teknikë elektrikë, teknikë mekanikë e të ngjashëm. Në fushën e arsimit, ka mungesë mësuesish, veçanërisht mësues të fizikës, matematikës, gjuhëve dhe shkencave kompjuterike. Kërkesa për personel në sektorin e energjisë së rinovueshme dhe ekologjisë është gjithashtu në rritje. Po bëhen përpjekje për t'i bërë këto profesione më tërheqëse", thekson Zhivkovska.

Nga ana tjetër, ka më pak kërkesë për ekonomistë dhe juristë.

"Ende ka kërkesë për ta, por për shkak të konkurrencës së lartë, punëdhënësit kërkojnë që ata të kenë disa aftësi shtesë, jo vetëm një diplomë në drejtësi ose ekonomi, por edhe disa aftësi shtesë për punën", shpjegon Zhivkovska.

Maqedonia e Veriut nuk është imune ndaj "migrimit sezonal" dhe punëtorët shkojnë më shpesh në Kroaci gjatë verës.

"Ajo për të cilën nuk shqetësohemi më është migrimi i vazhdueshëm i personelit me arsim të lartë, i cili shkon kryesisht në Itali, Gjermani dhe Austri. Dhe sigurisht, ne ndërmarrim iniciativa, të paktën për ata studentë tanë që studiojnë jashtë vendit, për të krijuar kushte që ata të transferojnë njohuritë e tyre dhe t'i zbatojnë ato praktikisht në vendin tonë", përfundon Zhivkovska.