Hamilton: NATO respekton neutralitetin ushtarak të Serbisë, aktualisht nuk ka konsensus për anëtarësimin e Kosovës

Zëvendësndihmësi i sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Kevin Hamilton, deklaroi se Aleanca respekton neutralitetin ushtarak të Serbisë dhe se mbi këtë bazë do të bashkëpunojë me Serbinë. Ai theksoi gjithashtu se Kosova nuk mund të bëhet anëtare e NATO-s pa konsensusin e të gjitha vendeve anëtare të Aleancës, transmeton RTS.

Stërvitja e parë e përbashkët ushtarake e Ushtrisë së Serbisë dhe NATO-s po mbahet në bazën “Jug” dhe në poligonin “Borovac” pranë Bujanocit, me ftesë të Beogradit zyrtar.

Hamilton në një intervistë për RTS falënderoi Serbinë për ftesën.

Si e sheh Aleanca rëndësinë e kësaj stërvitjeje dhe çfarë përfaqëson ajo në kuptimin praktik për marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe NATO-s?

“Jemi mirënjohës për ftesën e Qeverisë së Serbisë dhe ushtrisë serbe për mbajtjen e kësaj stërvitjeje në Serbi. Kjo është stërvitja e parë e tillë e përbashkët ndërmjet forcave të NATO-s dhe Serbisë dhe mendoj se ajo përfaqëson një nivel të ri mirëkuptimi, dialogu dhe ndërveprueshmërie ndërmjet forcave të NATO-s dhe ushtrisë serbe. Kjo stërvitje konkrete që po zhvillohet në Borovac, në jug të Serbisë, është e fokusuar në trajnimin për operacione paqeruajtëse dhe është një mundësi që ushtria serbe dhe forcat e NATO-s të mësojnë nga njëra-tjetra se si realizohen operacionet paqeruajtëse, gjë që besoj se do ta ndihmojë ushtrinë serbe kur të zhvillojë operacione të tilla nën ombrellën e Kombeve të Bashkuara nëpër botë.”

Serbia këmbëngul në neutralitetin ushtarak, por NATO flet për forcimin e bashkëpunimit dhe ndërveprueshmërisë, që është një nga qëllimet e kësaj stërvitjeje ushtarake. Kur flitet për ndërveprueshmërinë e ushtrisë serbe me forcat e NATO-s, sa afër standardeve të NATO-s është sot Serbia dhe ku është kufiri ndërmjet neutralitetit ushtarak dhe integrimit praktik në sistemin e NATO-s?

“Kjo është një pyetje e shkëlqyer dhe do të përgjigjem duke thënë se nuk ka asgjë që përjashton njëra-tjetrën ndërmjet ndërveprueshmërisë dhe bashkëpunimit me NATO-n nga njëra anë dhe neutralitetit ushtarak nga ana tjetër. NATO e respekton plotësisht politikën serbe të neutralitetit ushtarak. Kështu kemi vepruar përmes Partneritetit për Paqe gjatë viteve të kaluara dhe, për më tepër, NATO ka marrëdhënie të avancuara me vende të tjera neutrale si Zvicra dhe Austria, për shembull. Kemi marrëdhënie të thella dhe të avancuara me këto vende, të cilat gjithashtu janë neutrale dhe marrin vendime sovrane sa i përket politikave të tyre të jashtme dhe të sigurisë, dhe e njëjta gjë vlen edhe për Serbinë.”

Muajt e fundit kemi parë kontakte intensive të zyrtarëve më të lartë të Serbisë dhe NATO-s, përveç stërvitjes së përbashkët, takime me udhëheqjen e Aleancës dhe mesazhe për avancimin e bashkëpunimit. Ambasadori amerikan në NATO foli për “një epokë të re” të marrëdhënieve me Serbinë. Çfarë do të thotë konkretisht kjo epokë e re, sidomos nëse merret parasysh edhe mesazhi i tij se bashkëpunimi mbrojtës dhe i sigurisë me partnerë jo të besueshëm krijon varësi strategjike afatgjata nga të cilat është vështirë të lirohesh?

“Mendoj se NATO në tërësi është gjithnjë e më e interesuar të investojë në partneritetet tona. Qëndrimi im si zëvendësndihmës i sekretarit të përgjithshëm për partneritetet, që është një pozitë e re në NATO, është që të kemi dialog më të rregullt me partnerët tanë kyç, siç është Serbia. Prania ime këtu në Beograd është pjesë e kësaj dhe shpresoj se do të kem mundësi ta vizitoj Beogradin dhe pjesë të tjera të Serbisë edhe më shpesh. Megjithatë, ajo që presim nga të gjithë partnerët tanë është që të investojnë në sigurinë e tyre dhe kjo të shihet në rajonet e tyre, pra të investojnë në siguri dhe stabilitet. Në rastin e Serbisë, ajo është qartazi vendi më i madh në Ballkanin Perëndimor, ekonomikisht dhe ushtarakisht më i fuqishmi. Serbia ka ndikim të madh në këtë pjesë të Evropës dhe ne varemi nga partneriteti ynë me Serbinë që ky rajon të jetë stabil dhe i sigurt për njerëzit që jetojnë këtu, e rrjedhimisht edhe për të gjithë zonën euroatlantike.”

Kur NATO thotë se respekton neutralitetin ushtarak të Serbisë, a do të thotë kjo respektim i përhershëm i këtij pozicioni apo pritje që ai një ditë të ndryshojë?

“Aleanca jonë, kur bëhet fjalë për partneritetin, udhëhiqet nga kërkesat dhe nevojat. Prandaj, nuk do të doja të parashikoja kursin e ardhshëm të Serbisë sa i përket neutralitetit ushtarak apo politikave të tjera, por për sa kohë që Serbia i përmbahet kësaj politike, NATO do ta respektojë atë vendim dhe mbi këtë bazë do të bashkëpunojë me Serbinë.”

Në Kosovë situata politike vazhdon të jetë e paqëndrueshme, ndërsa serbët shpesh gjatë krizave politike dhe fushatave zgjedhore kanë qenë cak i aksioneve të Policisë së Kosovës. Në pothuajse çdo bisedë të zyrtarëve serbë me NATO-n, tema qendrore është siguria në Kosovë. A e ndan NATO shqetësimin e Beogradit për sigurinë e serbëve dhe si e vlerëson situatën e sigurisë në Kosovë?

“Mendoj se aktualisht situatën në Kosovë e vlerësojmë si relativisht stabile dhe të qetë, por edhe të brishtë, dhe për këtë arsye KFOR-i nën mandatin e Kombeve të Bashkuara mban praninë e tij në Kosovë. Ata kanë mandat dhe përgjegjësi për të mbrojtur të gjitha komunitetet në Kosovë, përfshirë edhe komunitetin serb. Kemi marrëdhënie të mira me Serbinë lidhur me këtë çështje dhe zhvillohet vazhdimisht dialog ndërmjet komandantit të KFOR-it dhe komandantit të forcave të armatosura serbe. Ajo që nevojitet tani, paralelisht me punën e KFOR-it për garantimin e sigurisë në Kosovë, është forcimi i procesit politik – vazhdimi i dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës nën ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian, gjë që NATO e mbështet. Ndërsa ne ofrojmë ndihmë për sigurinë dhe stabilitetin për të gjithë në Kosovë, shpresojmë që edhe procesi politik të ecë përpara.”

Në Kongresin Amerikan është paraqitur një iniciativë që mbështet anëtarësimin e Kosovës në NATO. A mund të bëhet Kosova anëtare e Aleancës pa pajtimin e Beogradit dhe pa konsensusin e të gjitha vendeve anëtare të NATO-s, duke pasur parasysh se katër vende anëtare ende nuk e njohin pavarësinë e Kosovës?

“Keni të drejtë kur thoni se NATO funksionon mbi parimin e konsensusit dhe kështu ka qenë gjithmonë. Nuk mund të komentoj atë për të cilën flitet në Kongresin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, por mund të them se NATO prej dekadash kultivon marrëdhënie me Kosovën dhe se kjo është një marrëdhënie pozitive, e harmonizuar me marrëdhëniet tona me Beogradin, dhe ky është qëndrimi që do të vazhdojmë ta mbështesim.”

Pra, nuk ka vend për Kosovën në NATO?

“Kjo do të kërkonte një konsensus që aktualisht nuk ekziston.”