Petriç: Banjska është një paralajmërim i madh, Nagorno-Karabaku duhet të parandalohet të përsëritet në Ballkanin Perëndimor

Ish-i dërguari i Bashkimit Evropian për Kosovën,Volfgang Petriç, thotë në një intervistë për Kosovo online se Banjska duhet të jetë një paralajmërim i madh për të gjithë, sepse çdo konflikt në të cilin ka të vdekur e përkeqëson situatën, prandaj, shton ai, situata e sigurisë tani duhet të jetë prioritet dhe KFOR-i duhet të forcohet.

Petriç paralajmëron gjithashtu se ajo që ndodhi në Nagorno-Karabak, që padyshim është spastrim etnik, duhet të parandalohet me çdo kusht në Ballkanin Perëndimor.

Si e vlerësoni situatën aktuale në Kosovë pas ngjarjeve në Banjskë?

Situata aktuale, pas ngjarjeve në Banjskë, është më dramatike që nga viti 2004 apo që nga viti 2008, kur Kosova shpalli në mënyrë të njëanshme pavarësinë. Arsyeja është se dialogu me ndërmjetësimin e BE-së ka ngecur për një kohë të gjatë. Duhet të kihet parasysh se procesi i dialogut ka 10 vjet që vazhdon. Në fillim ka pasur progres, i cili ka kontribuar në përmirësimin e jetës së njerëzve në veri të Kosovës dhe në zonat e tjera ku jetojnë serbët. Që atëherë, situata e sigurisë është përmirësuar. Kishte shpresë se dialogu do të çonte në normalizimin e marrëdhënieve, por kjo nuk ndodhi. Kjo është arsyeja pse ne tani duhet të përpiqemi të analizojmë shkaqet dhe të veprojmë shpejt. Tani ky është thelbi, ajo që është më e rëndësishmja.

A mendoni se janë të justifikuara akuzat ndaj Beogradit, të cilat këto ditë po vijnë nga autoritetet e Kosovës, por edhe nga qarqe të caktuara rajonale dhe perëndimore?

Nuk jam i madh për të hedhur fajin. Mendoj se kemi një situatë kaq të ndërthurur, saqë shpesh herë është e vështirë të përcaktohet se kush e ka nisur diçka, sepse konflikti zgjat shumë dhe një provokim pason tjetrin. Në politikë, padyshim që nuk ka vullnet për të takuar njërën palë me tjetrën. Gjatë negociatave në Rambuje, negociatori rus Boris Majurski tha se "duhen dy për Tango". Kështu është edhe në negociata. Duhet të flasim, por kam frikë se në muajt e ardhshëm kushtet nuk do të jenë ideale dhe kjo sepse së shpejti do të ketë zgjedhje, në dhjetor në Serbi, vitin e ardhshëm në Kosovë, pastaj në BE dhe në SHBA. Kjo, në përvojën time, do të thotë që të gjitha bisedat thelbësore, madje edhe përparimi, ndalojnë në kohën e fushatës zgjedhore. Pas zgjedhjeve, ata do të duhet të vendosen në një mënyrë të re në BE. Ndoshta kjo është një kohë reflektimi për të dyja palët, për të kuptuar se është e nevojshme të tregohet më shumë fleksibilitet, para së gjithash, në lidhje me jetën e njerëzve në terren.

Pas largimit të serbëve nga policia dhe administrata në Kosovë, ne kemi një zonë pa sundim të ligjit. Gjithashtu, as zgjedhja e kryetarit nuk ishte një sinjal demokratik. Duhet bërë diçka edhe për këtë çështje dhe kjo duhet të zgjidhet, me ndërmjetësimin e BE-së, në javët dhe muajt e ardhshëm. Kjo do të kontribuonte në rritjen e besimit ose rindërtimin e besimit në dialog. Por kjo mund të jetë vetëm një zgjidhje e ndërmjetme. Në thelb, tani duhet të shqyrtojmë se sa serioze është situata në terren. Ka pasur rritje të emigrimit, sepse të rinjtë serbë nuk duan të jetojnë në një situatë ku nuk shohin të ardhme për veten e tyre. Situata ekonomike në tregun e punës nuk është e tillë që mund të ofrojë një jetë të mirë. Dhe krijimi i një jete të mirë është, në fakt, normalizim. Njerëzit normalë duan të bëjnë një jetë normale, një jetë të sigurt.

Duke qenë se nuk mund të llogaritet se do të ketë më shumë progres në negociata, në drejtim të normalizimit, besoj se situata e sigurisë tani duhet të jetë prioritet. Duhet bërë përpjekje për të forcuar KFOR-in. Në të njëjtën kohë, është e nevojshme të forcohet situata e sigurisë në BeH. EUFOR-i e kishte bërë tashmë këtë dhe dyfishoi trupat. Nga jashtë është e rëndësishme të shihet se ka probleme, por edhe zgjidhje në trekëndëshin Beograd-Prishtinë-Sarajevë. Këtu Beogradi ka detyrën më të rëndësishme, si shteti më i madh në rajon, prandaj duhet të veprojë me shumë përgjegjësi. Kjo do të pritet. Muajt ​​e fundit ka pasur më shumë mirëkuptim për qëndrimet serbe, mbi të gjitha në SHBA, se sa ishte më parë. Një qasje konstruktive do të sjellë diçka. Sa më gjatë të zgjasë ngecja, nuk është një ngecje, por një zonë pa sundimin e ligjit në të cilën elementët kriminalë forcohen dhe jeta e qytetarëve bëhet edhe më e vështirë.

A ka ende kuptim dialogu, pasi ju deklaruat një ditë më parë se kur ndërmjetësimi zgjat shumë, humbet kuptimin e tij? Si duhet të veprojë tani BE dhe a ka aftësinë për të gjetur zgjidhje?

Ekipi aktual negociator, Miroslav Lajçak dhe Zhozep Borel, supozoj se do të zëvendësohet pas zgjedhjeve të BE-së. Pas zgjedhjeve do të ketë një shpërndarje të re pushteti, një përbërje të re të Komisionit Evropian. Unë supozoj se do të ketë edhe një ekip të ri dialogu. Dialogu është i rëndësishëm, por mënyra se si është zhvilluar në dy vitet e fundit - tregon se nuk funksionon. Tani duhet të mendojmë se si është e mundur të përmirësohemi, çfarë funksionoi, ku ka pasur gabime, ku duhet të përmirësohemi më tej. Është e nevojshme të zvogëlohen emocionet, të largohen kërcënimet dhe të thuhet - duam të gjejmë një zgjidhje për njerëzit. Gjithmonë harrohet se, edhe pse bëhet fjalë për sigurinë kolektive të shteteve, ana etnike nuk është e parëndësishme, por është më e rëndësishme të kontribuohet në një situatë të normalizuar, që njerëzit të kenë një jetë më të mirë ekonomikisht, shoqërore dhe arsimore.

Çfarë efekti mund të kenë kërcënimet me sanksione ndaj Serbisë, të cilat do të diskutohen në takimet e BE-së? Mendoni se politika e kushtëzimit dhe e presioneve mund të çojë në një drejtim pozitiv?

Është gjithmonë e vështirë, sepse në situata të tilla, kur asgjë nuk përparon në tryezën e bisedimeve, diplomacia mendon se çfarë mund të bëhet tjetër. Dhe atje, sanksionet janë gjithmonë një opsion. Por ne shohim nga historia, dhe tani edhe në rastin e Rusisë, se sanksionet kanë një efekt afatgjatë, por edhe pengojnë bisedimet. Falë Zotit, në Kosovë nuk ka luftë si në Ukrainë, por në të njëjtën kohë, për këtë arsye, duhet t'i qasemi në një mënyrë që t'i japim një shans diplomacisë, të mendojmë se çfarë është bërë mirë dhe çfarë jo. Përgjegjësia e elitave politike në Beograd dhe Prishtinë është e madhe. Situata dramatike që pamë tani nuk do të thotë asgjë të mirë për të ardhmen e rajonit.

Së fundi, bëhet fjalë edhe për pranimin e Serbisë në Bashkimin Evropian. Mendoj se Serbia, dhe Vuçiq e përsërit këtë vazhdimisht, e sheh të ardhmen në BE. Por, për të bërë të mundur atë të ardhme, është e nevojshme të zgjidhen problemet. Këtu Beogradi luan një rol kyç. Nëse ai rol do të luhej në mënyrë konstruktive dhe pozitive, Serbia në BE ka një të ardhme pozitive, sepse Brukseli gjithmonë do të shihte që rajonet individuale t'i zgjidhin problemet në mënyrë të pavarur, dhe jo të gjitha përmes BE-së, siç është rasti tani përmes dialogut.

Sa kontribuan përfaqësuesit e BE-së dhe SHBA-së në zhvillimin e situatës në veri të Kosovës, nëse dihet se me muaj të tërë nuk kanë mundur t'i bindin autoritetet në Prishtinë që të fillojnë qetësimin e tensioneve?

Kemi të bëjmë me personalitete të forta. Vuçiq dhe Kurti janë figura të forta politike. Kimia mes Vuçiqit dhe Thaçit ishte më e mirë se me Kurtin. Ata si politikanë profesionistë duhet të kenë parasysh që duhet biseduar me ata që zgjidhen. Kjo vlen sidomos për Kurtin, sepse mund të vërehet se me qëndrimin e tij parimor - situata në dialog nuk u përmirësua. Kjo duhet të ndryshojë.

Cila është, sipas jush, rruga për të dalë nga kriza aktuale e vështirë në marrëdhëniet mes Beogradit dhe Prishtinës, e cila arriti kulmin pas ngjarjeve tragjike në Banjskë?

Banjska duhet të jetë një paralajmërim i madh. Çdo konflikt në të cilin ka njerëz të vdekur e përkeqëson situatën dhe merr një dimension të ri negativ. Kjo duhet të merret parasysh. Me vrasjen e një polici dhe tre serbëve, me sa duket nga Policia e Kosovës që vrau sulmuesit, duhet thënë se situata është përkeqësuar edhe më shumë emocionalisht. Politikisht është shumë e vështirë të zgjidhet. Është e nevojshme të lini mënjanë emocionet. Duhet të bëhet një hetim. Është mirë që Beogradi këmbëngul se është e nevojshme të sigurohet siguria juridike dhe t'i lihet gjyqësorit të përcaktojë shkaqet, si dhe të arrestojë ata që morën pjesë në të. Mendoj se ky hetimi është shumë i rëndësishëm për të rivendosur një minimum besimi.

Është një parakusht për biseda të suksesshme në përgjithësi. Besimi nuk ka qenë kurrë në një nivel të lartë. Duhet të krijohet një minimum besimi dhe të kthehet në tryezën e bisedimeve. Të dyja palët duhet të kuptojnë se bëhet fjalë për BE-në, është një çështje evropiane. Në luftën midis Rusisë dhe Ukrainës, nuk mund të themi - është një rajon i vogël, asgjë nuk po ndodh. Por Ballkani Perëndimor duhet të afrohet shpejt me BE-në. Ukraina dhe Moldavia nuk mund të jenë të parët në radhë. Por negociatat zgjatën shumë dhe nevojitet përparim.

Në të njëjtën kohë, Beogradi, Sarajeva dhe Prishtina duhet të kontribuojnë. Nuk mund të shkohet përpara në militarizimin e konfliktit. Prandaj e konsideroj shumë të rëndësishme që tani, dhe kështu do të jetë edhe për një vit e gjysmë të ardhshëm, duhet të forcohet gjendja e sigurisë. Dhe për këtë janë të nevojshme forcat ushtarake evropiane dhe amerikane dhe janë të vetmet që mund ta sigurojnë këtë. Të dyja palët duhet ta pranojnë këtë.

A mund të ketë ndikim negativ në Kosovë rasti i Nagorno-Karabakut, në të cilin bashkësia ndërkombëtare nuk reagoi shumë?

Tragjedia e Nagorno-Karabakut tregon se në cilin drejtim mund të lëvizë situata nëse problemi mbetet i pazgjidhur për një kohë të gjatë. Me sa duket, Azerbajxhani përfitoi nga situata dhe vendosi t'i japë fund çështjes. Me sa duket u krye spastrimi etnik - 100,000 njerëz u larguan. Më kujton fatin tragjik të serbëve në Kroaci dhe mendoj se përsëritja e asaj që ndodhi në Nagorno-Karabak duhet të parandalohet me çdo kusht në Ballkanin Perëndimor. Ne duhet të lëmë pas nesh vitet 1990 dhe të kujdesemi që ta trajtojmë njëri-tjetrin në mënyrë paqësore.

E di që këto janë fjalë të mëdha, ndoshta edhe naive në situatën aktuale, por duhet vendosur siguria, duhet forcuar KFOR-i dhe EUFOR-i duhet të jetë proaktiv në BeH, në mënyrë që të krijohen kushtet për të ecur drejt normalizimit të marrëdhënieve. Nuk duhet të harrojmë asnjëherë faktin se vizioni i BE-së është përfshirja e të gjitha vendeve të Ballkanit Perëndimor.