Vuçiq për përvjetorin e Marrëveshjes së Brukselit: Trembëdhjetë vjet gënjeshtra, nuk duan ta formojnë AKS

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, deklaroi me rastin e 13-vjetorit të Marrëveshjes së Brukselit se 19 prilli i vitit 2013 nuk ishte një ditë e lehtë, por një ditë e mbushur me kompromise në kushte pothuajse të pamundura, duke theksuar se ai dokument ishte zgjidhja më pak e keqe që mund të arrihej në atë moment. Në një intervistë për Kosovo online, 13 vjet më vonë, ai thekson se edhe atëherë, si edhe sot, ishte i përqendruar tek e ardhmja, dëshironte marrëdhënie të mira me shqiptarët dhe besonte se qëllimi i tyre nuk ishte vetëm dëbimi i serbëve, por se ata dëshironin paqe dhe stabilitet. Megjithatë, sipas tij, ai gaboi, sepse as ata nuk e dëshironin këtë, e aq më pak ata që e detyronin Beogradin për gjithçka.

Ai thekson se ndjen turp që gjashtë nga dhjetë pikat e marrëveshjes, të cilat lidhen me themelimin e Asociacionit të Komunave Serbe, nuk janë zbatuar, edhe pse, sipas tij, turpi nuk është i tij, por i atyre që e garantuan këtë – Bashkimi Evropian, duke shtuar se kanë kaluar 13 vite gënjeshtrash.

Presidenti i Serbisë është i bindur se Prishtina nuk do ta themelojë Asociacionin e Komunave Serbe, duke shtuar se pret që tani disa “gjysmë-miq” ta ftojnë në takime të përbashkëta me propozimin që të mos jetë AKS, por diçka e ngjashme, sërish brenda sistemit të Kosovës.

“Kjo është ideja e tyre e radhës. Thelbi është se ata e kanë shteruar burimin dhe rezervuarin e tyre të gënjeshtrave dhe kjo nuk funksionon më askund. E vetmja mënyrë si mund të vazhdojnë bisedimet tani është- ‘duhet ta bëni këtë, përndryshe do të ketë sanksione të tilla’”, tha Vuçiq.

Ai porositi se, pavarësisht presioneve, Serbia nuk do ta pranojë dhe njohë pavarësinë e Kosovës dhe se nuk ka qeveri që mund ta bëjë këtë në të ardhmen.

Të dielën shënohet 13-vjetori i nënshkrimit të Marrëveshjes së Brukselit. Ju keni thënë se Serbia i përmbahet “si i dehuri pas gardhit” kësaj marrëveshjeje. A mbeteni edhe sot në të njëjtin qëndrim për rëndësinë e saj për serbët dhe për ruajtjen e paqes?

Ai 19 prill i vitit 2013 nuk ishte një ditë e lehtë për ne. Ishte një ditë e mbushur me kompromise në kushte pothuajse të pamundura. Është e lehtë të jesh gjeneral pas betejës, por ne arritëm diçka që garantonte të drejta elementare për popullin tonë në Kosovë dhe Metohi, mbijetesën e tyre atje, pa e njohur pavarësinë apo shtetësinë e Kosovës. Presionet ishin të mëdha nga të gjitha anët dhe dikush mund të thotë se presionet gjithmonë mund të përballohen. Nëse dikush i ka përballuar ato, atëherë kanë qenë delegacionet ku kam marrë pjesë edhe unë dhe kemi bërë përpjekje të mbrojmë interesat tona në mënyrën më të fortë të mundshme.

Por në atë kohë duhej menduar edhe për rimëkëmbjen ekonomike të Serbisë. Mos harroni, për të shmangur izolimin dhe sanksionet. Serbia që kishte humbur 500 mijë vende pune, një Serbi e varfër, pa fabrika, pa rrugë, pa shkolla e spitale, pa asgjë. Në këto rrethana arritëm një marrëveshje në të cilën pala tjetër priste edhe dy pika shtesë: njëra lidhej me njohjen në të ardhmen jo vetëm “de facto”, por edhe “de jure”, ndërsa tjetra me imponimin e komandantit rajonal të policisë për veriun – gjë që më vonë, sipas tij, u keqpërdor nga Albin Kurti dhe çoi në shpërbërjen e policisë, trazira në veri dhe pasoja të tjera.

Kur i thashë të gjitha këto, desha të jap një kontekst historik, por shumë më e rëndësishme se kaq është kjo – Marrëveshjen e Brukselit ne e kemi zbatuar me mirëbesim, ndërsa ata na kanë gënjyer për gjithçka. Si shqiptarët nga Kosova dhe Metohia dhe udhëheqjet e tyre, ashtu edhe, madje më shumë, nënshkruesi i tretë – Bashkimi Evropian.

Nuk e kam nënshkruar personalisht atë marrëveshje, por e dija se ishte më e pakta e keqe që mund të merrnim në atë moment. Dhe kur thoni se ne i përmbahemi asaj si i dehuri pas gardhit, njësoj siç i përmbahemi edhe Marrëveshjes së Dejtonit, të cilën shumë prej nesh e kanë kritikuar dikur kur u arrit. Pse? Sepse evropianët, kur vendosin rregulla të tilla, e edhe amerikanët, por sot madje më shumë evropianët se amerikanët, i vendosin ato për të na futur në një makinë, në një centrifugë, që të fillojmë të pranojmë gjithçka, ndërsa ata vetë natyrisht nuk respektojnë asgjë. Më vjen turp të them se gjashtë nga dhjetë pikat e Marrëveshjes bazë të Brukselit, të cilat janë pranuar dhe nënshkruar – nuk janë zbatuar, dhe secila prej tyre ka të bëjë me formimin e Asociacionit të Komunave Serbe. Por nuk duhet të më vijë turp mua, por atyre që nuk i kanë zbatuar, e që i kanë garantuar – dhe ai është Bashkimi Evropian. Trembëdhjetë vjet gënjeshtra. Kemi mbajtur, nuk do ta besoni, 245 takime në procesin e dialogut, 38 në nivelin më të lartë, Zoti e di sa ditë dhe net gjithsej, Zoti e di sa takime multilaterale në margjinat e Komunitetit Politik Evropian dhe të shumë organizatave e institucioneve të tjera. Dhe gjithmonë ka ekzistuar vetëm një dëshirë – si dhe në çfarë mënyre t’i detyrojnë serbët të pranojnë pavarësinë e Kosovës.

Të jem plotësisht i saktë, gjithçka janë lojëra dhe manovra. Qëllimi i vetëm është që Serbia, edhe pse ata do të thonë jo “de jure”, në fund të arrijë deri aty – të pranojë “de facto” pavarësinë e Kosovës.

Pse u duhet kjo? Së pari, për të mbuluar veprimet e tyre kriminale në vitet 1999, 2000 dhe 2008. Asnjëherë, as fuqitë e mëdha e as ato të vogla, nuk do të pranojnë se kanë gabuar. Nuk do të thonë kurrë se nuk duhej të kryenin agresion ndaj Serbisë, një milion herë do të kërkojnë dhe do të gjejnë justifikime për krimet e rënda që kanë kryer në këtë vend. Do t’i arsyetojnë duke thënë se po mbronin të tjerët nga gjoja krimet tona, edhe nëse kjo nuk bazohet në të drejtën ndërkombëtare apo në ndonjë bazë tjetër.

Së dyti, ata duhet të marrin konvalidimin e gjithçkaje dhe një zgjidhje për këtë problem, sepse e gjithë historia rreth Ukrainës, rreth Grenlandës, në fund edhe rreth Iranit dhe çdo gjëje tjetër, tingëllon absurde nëse dikush u thotë – po këtë ju ia keni bërë Serbisë. Dhe këtë mund t’ua thotë kushdo. Së treti, ata sot thirren në parime, në Kartën e OKB-së, në rezoluta, akte dhe dokumente ndërkombëtare juridike. Të gjitha dokumentet publike juridike në fushën e së drejtës dhe politikës ndërkombëtare, në rastin e Serbisë, i kanë shkelur brutalisht. Dhe ata e dinë këtë shumë mirë. Prandaj është gjithmonë më e lehtë ta reduktosh gjithçka në politikë. Këto janë tri arsyet pse ata duhet ta bëjnë këtë. Dhe për këtë është më e lehta – nuk duam Vuçiqin, nuk duam këtë apo atë, duam të gjejmë dikë që do të miratojë gjithçka që kemi bërë, që gjoja do të shohë nga e ardhmja, që do të jetë i përqendruar te e ardhmja dhe jo te e kaluara.

Edhe para 13 vitesh dhe sot, si president i Republikës dhe atëherë si zëvendëskryeministër i parë i Serbisë, kam qenë i përqendruar te e ardhmja, kam dashur marrëdhënie të mira me shqiptarët, kam besuar se qëllimi i tyre i vetëm nuk ishte vetëm dëbimi i serbëve, por se dëshironin njëfarë paqeje dhe stabiliteti. Kam gabuar. As ata nuk e donin këtë, dhe aq më pak e donin ata që na detyronin për gjithçka dhe na thoshin – vetëm shikoni nga e ardhmja, pranoni realitetin dhe kaq. Imagjinoni si do të dukej sikur dikush t’u thoshte – pranoni realitetin në Ukrainë dhe si do të vlerësoheshit, dënoheshit dhe etiketoheshit nga të gjithë. Kjo tregon gjithçka për hipokrizinë e tyre.

Çfarë bëjnë ata sot, dhe këtë e them që publiku në Serbi ta dijë se nuk jemi budallenj. Ju duhet gjithmonë të pranoni dialogun, sepse kur nuk jeni në tryezë, atëherë jeni në menu. Duhet të bisedoni. Nëse më pyesni nëse dua të shkoj në takimin e Komunitetit Politik Evropian në Jerevan – nuk dua. Por dikush do të duhet të shkojë, ose kryeministri ose unë, që të mos jemi krejtësisht në menu. Gjithmonë duhet të bisedojmë, sepse edhe biseda më e keqe dhe më e vështirë është gjithmonë më e mirë se çdo konflikt.

Por disa shembuj. Askush nuk më ka pyetur kurrë çfarë ndodhi me djemtë Stojanoviq, 11 dhe 19 vjeç, që u qëlluan, dhe nëse është ndëshkuar pjesëtari i të ashtuquajturave shërbime të sigurisë së Kosovës që qëlloi mbi ta vetëm pse mbanin Buzmin në mbrëmjen e Krishtlindjes ortodokse. A mendoni se më kanë pyetur ndonjëherë apo kanë kërkuar nga dikush kush është ai që qëlloi nga pas Dragisha Galak apo shumë serbë të tjerë? A mendoni se i intereson kush është ai që hoqi tabelën e ambulancës serbe që trajtonte njerëzit në fshatin Banjë në komunën e Skënderajt? Asnjëherë nuk i ka interesuar asgjë nga këto. I intereson vetëm që për vdekjen e një polici që fatkeqësisht humbi jetën, të përgjigjen sa të duan njerëz për rastin e Banjskës, sepse e vetmja gjë që i intereson sot është që në heshtje dhe nën dorë, duke mos u pajtuar kinse me këtë, por duke heshtur dhe lejuar, të integrojnë shëndetësinë dhe arsimin në sistemin e Prishtinës. Dhe ne këtë e shohim dhe e dimë. Dhe këtë e bëjnë drejtpërdrejt në kundërshtim me marrëveshjen, si në fjalë ashtu edhe në frymën e marrëveshjes që kemi nënshkruar. Dhe asgjë tjetër nuk i intereson. Madje kanë sjellë marrëveshje të tjera ndërkohë që ne as nuk i kemi nënshkruar, duke dashur të thonë se ato janë “lex specialis” në raport me atë të mëparshmen që ishte “lex generalis”, dhe se vetëm ato duhet të vlejnë.

Dua t’u them qytetarëve të Serbisë se të gjitha truket e tyre i njohim, por njohim edhe raportin e forcave dhe fuqisë. Dhe e dimë çfarë duhet të bëjmë për të ruajtur atdheun tonë dhe popullin tonë në Kosovë dhe Metohi, nga njëra anë, dhe çfarë duhet të bëjmë për forcimin e ekonomisë në Serbi. Ata nuk janë më të zgjuar se ne, vetëm janë shumë më të fuqishëm se ne. Dhe edhe ndaj atij që është shumë më i fuqishëm, ne kundërshtohemi sa të mundemi, duke respektuar Kushtetutën tonë, integritetin territorial dhe duke ruajtur vendin tonë.

Ne çdo vit rrisim ndihmën për popullin tonë në Kosovë dhe Metohi. Ka shtesë ushqimore prej 5.000 dinarësh çdo muaj për çdo fëmijë, nga çerdhet, kopshtet dhe shkollat, si dhe nga 20.000 dinarë çdo muaj për 10.000 të papunë që nuk kanë të ardhura të tjera, me propozimin tim. Për këdo që arrestohet, akuzohet apo dënohet, ndajmë shuma të mëdha parash si për ndihmë juridike ashtu edhe për familjet e tyre. Për kuzhinat popullore dhe gjithçka tjetër të mos flasim, si dhe për të ashtuquajturin shtesë kosovare dhe pse një bujk në Leshak apo Leposaviq jeton shumë më mirë sesa një bujk në Rashkë dhe pse një mësues në Leshak ka të ardhura më të larta se një mësues në Rashkën fqinje. Kjo është ajo që ne mund të bëjmë.

Fatkeqësisht, ajo padrejtësi dhe krim që është bërë ndaj popullit serb, në vitin 1999, në 2008 dhe vazhdimisht, është diçka që as nuk mundemi dhe as nuk duam ta harrojmë, dhe ata gjithmonë kanë shpresuar se do të gjejnë dikë që do ta shikojë këtë ndryshe. Kjo është e pamundur, sepse nuk mund të na shpjegoni pse keni shkelur Kartën e OKB-së dhe Rezolutën 1244. Ajo është ende në fuqi, ndërsa ata vazhdojnë ta shkelin çdo ditë. Na kanë vendosur si kapitull të veçantë (në negociatat me BE-në) – kapitullin 35. Të mos kujtoj se na thanë – arrestoni Millosheviçin dhe jeni të shpëtuar. Si më të këqinjtë, arrestuam presidentin tonë dhe ia dorëzuam dikujt tjetër në Vidovdan, si turpi më i madh në historinë e çdo pushteti në Serbi. Arrestonim njerëz si në thasë, si kilogram mishi i dorëzonim, dhe çdo herë ishte – vetëm edhe kjo dhe të gjitha dyert janë të hapura për ju. Tolimirin e kalonim me forcë përtej Drinës, në thasë, në bagazh. Arrestuam Radovan Karaxhiqin dhe Ratko Mlladiqin, u bënë njoftime të mëdha, gjithë bota na përgëzonte – tani jeni në Evropë… Dhe e dini çfarë do të bëjnë tani? Do të thonë Moldavia hap të gjitha kapitujt sepse është e orientuar kundër Rusisë, ndërsa ju serbët nuk mund t’i hapni sepse keni pasur një “top zanor” të sajuar. Dhe ata e dinë që gënjejnë për këtë, por do të vazhdojnë. Dhënë vetëm një shembull.

Dhe pavarësisht kësaj, unë ende mendoj se kjo është rruga që Serbia duhet të ndjekë për shkak të ligjeve të rëndësishme dhe të mira, sepse i përket Evropës, por duhet të jetë plotësisht e qartë dhe e kuptueshme, para së gjithash për ne, se çfarë na është bërë në lidhje me Kosovën dhe Metohinë dhe se këto gjëra do të bëhen vetëm më të vështira për ne. Si edhe fakti që kanë krijuar një aleancë ushtarake të Prishtinës, Tiranës dhe Zagrebit, e cila është shumë kërcënuese për ne dhe vendin tonë. Por jemi mjaftueshëm të fortë që kjo të na shërbejë edhe si faktor frenues për të gjithë ata që mendojnë se mund ta thyejnë Serbinë.

Edhe 13 vjet pas këtij marrëveshjeje ajo ende nuk është zbatuar, mungon Asociacioni i Komunave Serbe. A ekziston ndonjë plan B, nëse nuk themelohet AKS-ja, çfarë mund të bëjë Serbia më tej për këtë çështje?
Do t’ju zbuloj unë. Ata nuk do ta themelojnë atë. Do të bëjnë diçka tjetër. Tani do të gjejnë disa që janë gjysmë-miq tanët që të më ftojnë në takime të përbashkëta dhe të thonë – hajde ta zgjidhim këtë, që të mos jetë AKS, por të jetë diçka e ngjashme, dhe të jetë përsëri në sistemin e Kosovës etj. Kjo është ideja e tyre e radhës. Thelbi është se ata e kanë shteruar burimin dhe rezervuarin e tyre të gënjeshtrave dhe kjo nuk kalon më askund. E vetmja mënyrë si mund të flasin tani është – “duhet ta bëni këtë, në të kundërtën, sanksionet do të jenë të tilla”. Kështu që këtë e pres. Teksti që ka publikuar Marta Kos përmes ekspertit të saj të PR-it i ka shërbyer pikërisht kësaj. Ai publikoi një tekst të ndyrë kundër Serbisë. Ne e kuptuam mesazhin. Vetëm të tregojmë se e dimë saktësisht kush qëndron pas atij teksti, i cili nuk është aspak tekst gazetaresk apo hulumtues, por tekst i diktuar drejtpërdrejt nga shefi i PR-it të drejtueses së departamentit për zgjerim.

Kryeministri i Kosovës Albin Kurti gjatë vizitës së fundit në Londër ka insistuar sërish në parakushte për vazhdimin e dialogut – ekstradimin e Milan Radoiçiqit, tërheqjen e letrës së ish-kryeministres Ana Brnabiq dhe nënshkrimin e Marrëveshjes së Ohrit. Çfarë mendoni për këto ultimatume dhe a është i mundur vazhdimi i dialogut në këto rrethana?

Ne nuk kemi asnjë kusht për dialog. Gjithmonë kemi dashur dialog. Ai kurrë nuk ka marrë pjesë në dialog në mënyrë thelbësore. Dhe këtë mund ta konfirmojë Borell dhe kushdo që ka biseduar me të. Të gjitha këto janë histori pa vlerë. Së pari përmbushni atë që është nënshkruar në vitin 2013. Mos flisni për atë që nuk është nënshkruar. Përmbushni atë që është nënshkruar në vitin 2013 dhe nuk ka problem. Pas kësaj ne do të përmbushim të gjitha detyrimet tona.

Ditët e fundit po vazhdon presioni ndaj serbëve në Kosovë, këtë herë me mbylljen dhe marrjen e ambulancave në zonat serbe, si dhe arrestime të vazhdueshme për krime të pretenduara lufte. Beogradi ka njoftuar bashkësinë ndërkombëtare për këtë përmes ambasadave dhe misioneve të tij dhe ka kërkuar reagim urgjent. A ka reagime, veçanërisht nga Perëndimi, dhe si mund ta mbrojë Serbia popullin e saj në Kosovë nga këto veprime të njëanshme të shpeshta të Prishtinës?

Nuk do ta besoni. Të vetmit që kanë reaguar për disa inspektime në Graçanicë, për arrogancën dhe paturpësinë e autoriteteve të Prishtinës, kanë qenë amerikanët. Jam shumë mirënjohës për këtë. Do të vazhdojmë të punojmë më fort me amerikanët për këtë dhe për të gjitha çështjet e tjera. Sa i përket evropianëve, kur bëhet fjalë për Kosovën dhe Metohinë, a mendoni se ata do të na vendosnin të gjithë kroatët që të vendosin për fatin tonë, ndërsa Prishtinës të gjithë estonezët? A mendoni se kjo është rastësi? A beson dikush se është rastësi? Do të ishim idiotë nëse do të besonim se është rastësi.

Gjykimi ndaj udhëheqësve të UÇK-së në Hagë është në fazën përfundimtare. Në të njëjtën kohë, Prishtina po bën gjithçka për të ruajtur imazhin e të ashtuquajturës “luftë çlirimtare të Kosovës”, përmes rezolutës "për mbrojtjen e së vërtetës rreth luftës së UÇK-së", por edhe duke i portretizuar shqiptarët si viktimat e vetme të konfliktit. Çfarë mendoni se qëndron pas kësaj dhe si do të ndikojë vendimi në marrëdhëniet në rajon?

Nuk dua të ndërhyj në këtë. Nuk do të ishte as e ndershme. Dihet se çfarë mendojmë për krimet që janë kryer ndaj popullit tonë. Fatkeqësisht kemi pasur gjyqtarë serbë që sot janë figura të mëdha bllokuese, të cilët kanë liruar përdhunues, vrasës fëmijësh, vrasës nënash serbe, përdhunues të grave serbe, si në rastin e grupit të Gjilanit, siç bëri një nga bllokuesit më të mëdhenj, Majiq. Kështu që mendoj se mjafton të shihni çfarë po ndodh në rajon – vetëm serbët janë fajtorë, të akuzuar dhe të dënuar për gjithçka. Kur shikoni rastin e Atif Dudakoviqit, më herët Naser Oriqit, Ante Gotovinës dhe të tjerëve, duhet të jetë e qartë se vetëm një serb mund dhe duhet të dënohet, ndërsa të tjerët jo. Kjo është ajo drejtësi për të cilën kam folur. Nuk ka rëndësi çfarë është e vërteta, rëndësi ka kush është më i fortë, kush ka më shumë media të ashtuquajtura liberale, kush ka më shumë fuqi dhe para. Ai e formëson të vërtetën, të kaluarën dhe të tashmen, dhe mendon se do të formësojë edhe të ardhmen. Ndërsa e vërteta nuk u intereson, mund të hidhet në plehrat e historisë, përveç nëse një popull është kokëfortë dhe dëshiron ta ruajë dhe ta mbrojë, siç bëjmë ne serbët.

Në disa raste keni paralajmëruar se kërcënimi më i madh për Serbinë është aleanca ushtarake e Zagrebit, Tiranës dhe Prishtinës. A ka reaguar dikush nga bashkësia ndërkombëtare për këtë dhe a keni marrë ndonjë përgjigje se kundër kujt është kjo aleancë, të paktën në një bisedë të drejtpërdrejtë me ju?

Kurrë. Më kanë thënë gjëra të ndryshme. Më kanë thënë se Tadiqi ka nënshkruar në vitin 2006 një marrëveshje me Zagrebin për bashkëpunim ushtarako-teknik. Nuk e kuptoj mirë, por nuk ka rëndësi. E respektoj, sepse shteti është shtet, duhet të respektoni edhe atë që është bërë para jush. Shteti nuk fillon me ju dhe nuk mbaron me ju. Por kjo nuk është aleancë ushtarake. Kjo është aleancë ushtarake. Tani duan ta mohojnë edhe emrin e saj. Prandaj Anušić thotë – “kjo është bashkëpunim” e të ngjashme, por kjo është aleancë ushtarake. Kam pyetur NATO-n, BE-në, i kam pyetur të gjithë pse. Vetëm më tregoni pse. Nuk kam marrë përgjigje. Natyrisht që ata nuk janë të shqetësuar, sepse ideja e tyre është ta mbajnë Serbinë të rrethuar, që këto forca të shërbejnë si forca kontrolli ndaj Serbisë, që kinse “rusët e vegjël”, sikur ne të mos jemi serbë, por “rusë të vegjël”. Dhe përhapin të gjitha këto gënjeshtra që të mos na shkojë ndërmend të sulmojmë dikë. Në fakt, ata po përgatiten që në një moment, kur të shpërthejë një konflikt më i madh botëror, të vazhdojnë me copëtimin e territorit të Serbisë. Mos më thoni se nuk kemi pasur shembuj të tillë në histori. Kthehuni 80 vjet pas dhe do të shihni sa shumë ka pasur. Nuk duhet as 80 vjet, mjafton më pak dhe do të shihni se kam të drejtë, sado e pabesueshme të duket sot. Mos harroni, ata na kanë marrë 14 për qind të territorit tonë. Kurrë nuk kanë thënë falje, për ta kjo është normale, ndërsa ne jemi jo normalë sepse nuk e pranojmë. Mos t’ju kujtoj tregimet – ju jeni vetëm 300 mijë atje, pastaj 200 mijë, pastaj 100 mijë, ndërsa aty ku janë 50 mijë të tyre, duan të ruajnë territor 60 herë më të madh. Çfarë të bëni. Është koha e hipokrizisë, gënjeshtrave dhe mashtrimeve, në të cilën kemi jetuar dhe do të jetojmë edhe për një kohë, por shpresoj dhe besoj jo për shumë gjatë.

Duke pasur parasysh që Kurti vazhdimisht e akuzon Serbinë si “proksi” të Rusisë dhe që Prishtina po armatoset, a duhet të shqetësohemi për paqen dhe stabilitetin në këtë rajon?

Ai gjithmonë ka dëshiruar të marrë atë që nuk e kishte, një rol lufte. Natyrisht, ajo që depërtonte më lehtë te veshët perëndimorë ishte “ju jeni proksi rus”. Ka më shumë tekste në Rusi të shkruara kundër meje sesa kundër tij, por kujt i intereson kjo. Sepse disa rusë nënkuptojnë se ne duhet gjithmonë të jemi në çdo vendim në anën e tyre dhe nuk guxojmë të kemi ndonjëherë qëndrim ndryshe. Unë jam krenar për pavarësinë serbe. Do të më vinte turp të sillesha siç sillet ndonjëherë presidentja apo kryeministri i tyre. Çfarë të bësh, jemi njerëz të ndryshëm. Por sigurisht që rreziku nuk është vetëm ai, por gjithë ai aleancë. I patë edhe përgjigjet shqiptare dhe kroate për pyetjen “çfarë do të ndodhte nëse”. Për ne gjithçka është e qartë. Prandaj forcojmë vendin tonë ekonomikisht, ushtarakisht, në çdo mënyrë, që të jemi gjithmonë në gjendje të mbrojmë jetët e qytetarëve tanë.

Pas ndryshimit të pushtetit në Hungari, a prisni që Budapesti zyrtar të ndryshojë qëndrimin ndaj Kosovës në organizatat ndërkombëtare? Hungaria e ka njohur Kosovën, por gjatë kohës së Viktor Orbanit ka mbështetur pozicionin e Serbisë në organizata ndërkombëtare.

Vërtet nuk mund të spekuloj. Është e sigurt që do të bisedoj me kryeministrin Peter Magyar kur të vijë koha për këtë. Besoj se do të gjejmë gjuhë të përbashkët. Kemi shumë projekte të përbashkëta, shumë interesa të përbashkëta, besoj edhe një të ardhme të përbashkët. Prandaj nuk mendoj se është e lehtë të shkatërrohet diçka shumë e mirë dhe një miqësi që është ndërtuar me vite.

Cili do të ishte mesazhi juaj për popullin serb në Kosovë?

Kanë kaluar jo vetëm 13 vjet, por 18 vjet nga vendimet më të vështira. Kanë kaluar 27 vjet nga Marrëveshja e Kumanovës, vite të jetës së vështirë për popullin tonë në Kosovë dhe Metohi. Sa të mundemi, dhe gjithmonë do të përpiqemi që të jetë gjithnjë e më shumë, si shtet do ta ndihmojmë popullin tonë. Nga ana tjetër, pavarësisht presioneve, nuk do ta pranojmë dhe njohim pavarësinë e Kosovës. Nuk ka qeveri në Serbi që mund ta bëjë këtë në të ardhmen. Dhe e treta, për mua shumë e rëndësishme, dikush do të thotë kemi humbur shumë njerëz që janë larguar nga Kosova dhe Metohia, por besoni apo jo, me ritëm më të vogël sesa i humbnim nga vitet ’60 deri në ’90 të shekullit të kaluar. Madje proporcionalisht më pak.

Por ka diçka që kemi ngritur. Ai është fryma e betimit të Kosovës. Është fryma liridashëse e gjithë Serbisë. Kosova nuk është vetëm çdo fshat, çdo qytet, nuk është vetëm Artana, Pasjan, Partesh, Klokot, as Hoça e Madhe, Osojani, Banja te Skënderaj, as Mitrovica, Zubin Potoku, Leposaviqi, Leshaku, Zveçani, Shtërpca, Graçanica, Lapllasella, as Gushterica e Poshtme ose e Erpërme – Kosova është në shpirtin dhe zemrën e çdo njeriu tonë. Kosova dhe Metohia tregojnë marrëdhënien tonë me heronjtë tanë, me të kaluarën tonë, por na japin edhe një pamje për të ardhmen se si duhet të duket Serbia. Të jetë e pavarur në vendimmarrje, të jetë sovrane, besnike ndaj vetes dhe traditës së saj, të modernizohet, por pa hequr dorë nga e vërteta për këtë dhe pa shkelur mbi të vdekurit e saj, mbi heronjtë që kanë dhënë jetën për atdheun. Në çdo rast do të jetë shumë e vështirë, por së bashku do t’ia dalim dhe besoj se për dy ose tre vjet do të kemi një situatë më të favorshme në botë. Veçanërisht me fuqitë më të mëdha botërore, SHBA-në dhe Kinën, shumë më të favorshme sesa kemi pasur deri dje. Me Kinën gjithmonë e kemi pasur, me amerikanët jo. Besoj se në dy vitet e ardhshme këtë mund ta ndryshojmë ndjeshëm.