Çfarë përfiton Perëndimi duke iu dorëzuar lëvizjeve të njëanshme të qeverisë së Kurtit dhe ku është në humbje?

Marrëdhënia e Albin Kurtit me aleatët më të rëndësishëm perëndimorë të shqiptarëve duket gjithnjë e më shumë shkatërruese për reputacionin dhe besueshmërinë e SHBA-së dhe BE-së. A është kompensim i mjaftueshëm efekti që ai arrin në fushë dhe për këtë i japin lëshime?

Përgatiti: Millosh Gariq

Politika me të cilën Albin Kurti merr dhe zbaton vendime të njëanshme në vitet e fundit, duke u shkaktuar dëme të drejtpërdrejta serbëve në Kosovë dhe duke shkelur të drejtat e tyre themelore, funksionon sipas një modeli shumë evident, në të cilin, krahas autoriteteve në Prishtinë, rol të rëndësishëm luajnë edhe ndërmjetësuesit nga SHBA, Britania e Madhe dhe vendet e Bashkimit Evropian.

Çështja shkon kështu: Qeveria e Kurtit merr një vendim ekstrem "të papritur" - kjo natyrisht shkakton tronditje dhe nervozizëm të ri te serbët - pas apeleve dhe protestave nga Beogradi dhe nga vetë serbët në Kosovë, pati përpjekje verbale nga Perëndimi për ta “lypur” Kurtin dhe për të shtyrë zbatimin e lëvizjes së tij – ndonjëherë kishte një kërcënim, kryesisht nga Uashingtoni – por në fund, bazuar në parimin e lëshimeve të vogla në dukje nga Prishtina dhe disa vonesave, çështja konstatohet në terren si një detyrim dhe një fakt i kryer.

Ka kaluar shumë në këtë mënyrë gjatë viteve 2022 dhe 2023 dhe Albin Kurti, pavarësisht dëmeve që po i bën normalizimit të marrëdhënieve, nuk ka nevojë të ndryshojë asgjë domethënëse në sjelljen e tij tani për tani. Pas ndalimit të dinarëve në Kosovë, i cili hyri në fuqi më 1 shkurt dhe për të cilin Kurti, siç pretendojnë të gjithë, nuk u konsultua me aleatët perëndimorë, pasoi ndoshta “stuhia” më e madhe.

Megjithatë, edhe pas më shumë se një muaji, ai vendim është i vlefshëm dhe sjell pasoja gjithnjë e më të rënda për serbët.

Vizita e djeshme e ndërmjetësuesit të BE-së Mirosllav Lajçak në Prishtinë tregoi se asgjë konkrete nuk ka ndryshuar në qasjen e pjesës më të madhe të perëndimit politik në zgjidhjen e krizës shumë serioze dhe ngërçit total në dialog. Mesazhet që ai prezantoi atje pas takimit me asistentin e Kurtit, Bislimi, shkojnë drejtpërdrejt “në mulli” të politikës aktuale të autoriteteve kosovare.

Në mënyrë absurde krijohet një ambient mahnitës, ku edhe përfaqësues të lartë të administratës amerikane tregojnë pafuqi dhe mungesë autoriteti në komunikim me kabinetin e Kurtit dhe me të personalisht. Rasti i fundit me ndalimin e dinarit është vetëm një nga të shumtët në vitin e kaluar. Prandaj shtrohet pyetja se si pranohet ky lloj dëmtimi i besueshmërisë dhe ndikimit të tij në kuadrin ndërkombëtar nga Departamenti i Shtetit dhe nëse puna që Kurti e bën në terren është kompensim i mjaftueshëm për politikën amerikane, në drejtim të synime të përbashkëta që Perëndimi i ka projektuar për një kohë të gjatë në raport me Kosovën.

Gjermanët vënë bast për Kurtin

Historiani dhe analisti politik Srgjan Graovac thotë për Kosovo online se dorëzimi i Perëndimit ndaj arbitraritetit të Kurtit ka logjikën e vet.

“Kosova e pavarur është për Perëndimin politik, në krye me SHBA, një proces i pakthyeshëm, dilema e vetme është se cili nga vendet me ndikim më të fortë do të arrijë supremacinë në atë shtet të rremë. Prandaj lëshimi ndaj Prishtinës, pra mbyllja e syve para terrorit të Kurtit ndaj serbëve të Kosovës, nuk duhet të na habisë. As gjermanët dhe as administrata aktuale amerikane, e cila ka pak më shumë vesh për interesat e Berlinit sesa Trump, nuk humbasin asgjë nga kjo”, beson Graovac.

Ai thekson se roli i Gjermanisë është veçanërisht i rëndësishëm.

“Gjermanët besojnë se përmes Kurtit kanë pozitën e tyre dominuese në KdheM dhe duke i parë nëpër gishta llogarisin në forcimin e pozitës së tij, pra edhe të tyre. Amerikanët i lanë gjermanët të jetojnë në atë iluzion, sepse janë të vetëdijshëm se pa mbështetjen e tyre, Berlini edhe me ndihmën e Parisit nuk mund të arrijë asgjë me problemin kozmetik. Po t'i shtojmë asaj gjithçka që Kurti arrin ndërkohë në drejtim të dobësimit të ndikimit serb në krahinën jugore, të dy e vënë në dukje si plus për interesat e tyre strategjike, atëherë na bëhet i qartë qëndrimi i tyre ndaj situatës aktuale në Kosovë dhe Metohi”, shpjegon Graovac.

Koordinatori i Konventës Kombëtare për BE-në Dragisha Mijaçiq për Kosovo online tregon se dialogu është “një proces shumë kompleks dhe shumëdimensional”.

"Dialogu ka shumë segmente të ndryshme. Prandaj, ndoshta Perëndimi ka treguar njëfarë butësie ndaj autoriteteve të Kosovës. Por nuk duhet harruar fakti se masat ndëshkuese janë futur në Kosovë në qershor të vitit të kaluar dhe ato masa ndëshkuese janë ende në fuqi, kështu që nuk mund të themi se Perëndimi nuk ka asnjë mekanizëm presioni në përputhje me postulatet e tij. Përkundrazi, jam i mendimit se mënyra se si Perëndimi po përpiqet të bindë qeverinë e Kosovës që t'i dorëzohet procesit të dialogut përmes mekanizmit të presionit nuk jep rezultate dhe nuk prodhon rezultate nga gjëra të ndryshme. Para së gjithash, për shkak të një qëndrimi mjaft kokëfortë të qeverisë së Kosovës lidhur me çështjet që kanë të bëjnë drejtpërdrejt me dialogun dhe që ka njëfarë mospërputhjeje. Kosova sigurisht që po paguan dhe do ta paguajë çmimin e mospajtueshmërisë së saj, por në rrethana të tilla është shumë e vështirë të bindësh qeverinë e Kosovës që të ndryshojë diçka me masa ndëshkuese. Nga ana tjetër, vetë Perëndimi nuk është i gatshëm për disa lëvizje, nuk i ka as instrumentet, për disa lloje presionesh më specifike, pra masa më të forta nga ato që patëm rastin të shohim”, vëren Mijaçiq.

Kredibilitet dhe besim i shpenzuar

Marrëdhënia e Albin Kurtit me aleatët më të rëndësishëm shqiptarë në Perëndim duket se është gjithnjë e më shumë shkatërruese për reputacionin dhe besueshmërinë e SHBA-së dhe BE-së. Duket e pabesueshme me lehtësinë me të cilën Kurti i përballon qortimet dhe paralajmërimet që i kanë dërguar përfaqësuesit e lartë të Departamentit të Shtetit, James O'Brien dhe Gabriel Escobar. Gjermania sillet shumë më e përmbajtur, kështu që për Berlinin është shumë më pak “e pakëndshme” kur Kurti nuk i bindet në diçka, si p.sh. për kthimin e tokës në manastirin e Deçanit.

Aleksandar Mitiq, bashkëpunëtor hulumtues në Institutin për Politikë dhe Ekonomi Ndërkombëtare, paralajmëron se gjithçka që po ndodh në Kosovë është rezultat i një qëllimi strategjik të Perëndimit, i cili quhet legalizimi i shpalljes së paligjshme të pavarësisë.

“Duke pasur parasysh pasojat që ka pasur kjo pavarësi e paligjshme në një shkallë më të gjerë vitet e fundit, është e qartë se kjo është diçka që ka një rëndësi më të gjerë për Perëndimin. Për shkak të moderimit të njëanshëm të Bashkimit Evropian shumë të njëanshëm, ne kemi situatën e sotme dhe një sërë detyrimesh të paplotësuara, në njërën anë të BE-së, në anën tjetër të Prishtinës. Një politikë shumë perfide u intensifikua në dy vitet e mëparshme në koordinimin e Quint-it dhe Albin Kurtit. Stafetën e mban Gjermania, por është një treshe, me Britaninë e Madhe dhe Shtetet e Bashkuara”, shpjegon Mitiq për Kosovo online.

Sipas tij, një pjesë e madhe është një shfaqje për publikun dhe manipulim.

“Kjo shihet nga rezultatet, mund të flasim për disa gjëra për Kurtin, por nuk janë sanksione, nëse një ditë nuk kanë bërë stërvitje ushtarake, të nesërmen kanë bërë. Ose nëse bllokohet ndonjë shumë qesharake. Këto nuk janë sanksione. Një nxitje shumë më e madhe për Kurtin është presioni ndaj Beogradit dhe mbështetja për Kosovën në organizatat ndërkombëtare, mbështetja në BE, Këshilli i Evropës, liberalizimi i vizave... Në një lojë të tillë, është e qartë se Perëndimi ka përfituar shumë nga ngjarjet e fundit në Kosovë dhe lëvizjet e njëanshme të Prishtinës”, beson Mitiq.

Megjithatë, ai tregon edhe dëmin që po pëson Perëndimi në situatën aktuale.

“Mirëpo, në anën tjetër, është fakt se Perëndimi e ka humbur besimin e popullit serb në tërësi dhe shtetit serb, ai mosbesim ka ndodhur edhe më parë dhe tani pas të gjitha ngjarjeve është i rrënjosur. Qeveria në Serbi duhet të mbajë disa marrëdhënie dhe të gëlltisë disa gjëra. Por Perëndimi ka humbur në mënyrë të pakthyeshme besimin e të gjithë popullit serb, i cili është një faktor kyç i sigurisë, politik dhe ekonomik në Ballkanin Perëndimor. Kjo hap hapësirë ​​për disa aktorë të tjerë, për të cilët Perëndimi ankohet se kanë ndikim malinj, por që tregojnë mirëkuptim dhe ofrojnë mbështetje diplomatike dhe politike për popullin serb. Perëndimi ka një minus të madh në këtë situatë aktuale në Kosovë," përfundon Mitiq.