Maqedonasit nuk kanë popull më të afërt se atë serb, Maqedonia e Veriut nuk ka mik më të afërt se Serbinë

Shkruan për Kosovo online: Zhelko Shajn, korrespondenti special i "Politikës" nga Shkupi

Pas shpërbërjes së RSF të Jugosllavisë dhe pavarësimit të republikave socialiste në shtete kombëtare të pavarura dhe sovrane, u hap çështja e integritetit territorial dhe sovranitetit. Së pari, Komisioni i Badinterit u mor me këtë problem, për të ndikuar në rihartimin e kufijve përmes Rambujesë, OKB-së dhe marrëveshjeve të Brukselit dhe Prespës, në të cilin një rol të rëndësishëm tregoi NATO, veçanërisht me përdorimin e forcës ushtarake në territorin e RF të Jugosllavisë, pas së cilës shpejt u shpall pavarësia e Kosovës.
E gjithë kjo ndodhi pas rënies së Murit të Berlinit dhe përfundimit të Luftës së Ftohtë.

Por në vend që të hapin rrugën drejt paqes, barërat e këqija të tensionit dhe trazirave, të mbjella në KA Kosovë dhe Metohi, thelbi shpirtëror i identitetit serb, po përhapen në të gjithë Ballkanin. Të shkatërruar gjenocidalisht si në Luftën e Parë dhe të Dytë Botërore nga pushtuesi gjerman dhe çizmet fashiste, ashtu edhe në bombardimet e NATO-s, populli serb po përballet edhe një herë me padrejtësi dhe vuajtje për shkak të kërcënimeve ndaj integritetit territorial, përpjekjeve për të fshirë historinë, traditën dhe kulturën e krijuar në këtë zonë që çdo serb e ndjen se është e tija.

Gjermania, duke harruar duket se ajo është bartëse e epitetit të gjenocidit, ajo guxoi të iniciojë Rezolutën për gjenocidin në Srebrnicë në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, duke i vendosur etiketën e saj popullit serb. Gjermania mori mbështetjen e disa anëtarëve të cilët, në Luftën e Dytë Botërore, luftuan kundër nazizmit dhe fashizmit hitlerian, nën të cilin rreth 50 milionë njerëz vdiqën në agoninë më të keqe. E palogjikshme, por e vërtetë.

Pikërisht kjo ndarje në vetë Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, ku nga njëra anë kemi Rusinë dhe Kinën dhe në anën tjetër SHBA-në, Britaninë e Madhe, Francën, si dhe Gjermaninë, e cila, pa dyshim, nuk është anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, çon në hapjen e frontit ukrainas pas marrëveshjeve të Minskut.
Kujtojmë se, sipas fjalëve të ish-kancelares gjermane Angela Merkel dhe ish-presidentit francez Hollande, ato marrëveshje ishin një hap për përgatitjen e luftës në territorin e Ukrainës, ku sot po vdesin kombet vëllazërore, dhe në fakt është një konflikt mes Federatës Ruse dhe NATO-s. Me këtë në mendje, nuk është e paarsyeshme të pyesim se cili është roli i Marrëveshjes së Brukselit.
Përpara se bota të thithë aromën e paqes, fuqitë e mëdha duhet të gjejnë një zgjidhje kompromisi për interesat e tyre, dhe kjo mund të ndodhë vetëm përmes dialogut në tryezën e rrumbullakët, kur armët heshtin dhe aroma e tubave pushon së përhapuri frikën e një lufte globale të tretë botërore. Një rend ndërkombëtar i qëndrueshëm duhet të bazohet në interesa të balancuara, pa politika hegjemoniste, që është në përputhje me platformën zyrtare të politikës së jashtme të Federatës Ruse, ndërsa në këtë formësim të ri të botës, shtetet e reja janë krijuar që nga viti 1989 dhe ajo valë preku edhe territorin e ish-Jugosllavisë.

Ndërsa jemi dëshmitarë të luftës së fuqive të mëdha, duke kërkuar vendin e tyre nën diellin botëror dhe evropian, shpeshherë në këtë na pengojnë vetë fqinjët, të mbështetur nga politika hipokrite e Perëndimit, vlerat e të cilit ne besojmë dhe të cilit ne përpiqemi të dëshmojmë se i përkasim. Le të marrim si shembull Maqedoninë e Veriut, e cila u rrëzua nga fqinji i saj grek në rrugën e saj të integrimit evropian dhe duhej të ndryshonte Kushtetutën dhe emrin e shtetit, por edhe kjo nuk e solli atë në përqafimin e premtuar të Bashkimit Evropian, tashmë kushtëzohet nga një ndryshim i ri në Kushtetutë, tashmë me kërkesë të fqinjit të Bullgarisë. Dhe kush e di nëse ky është fundi i rampave për pranimin e saj në familjen evropiane! Nga ana tjetër, ajo mban marrëdhënie vërtet të mira fqinjësore me Serbinë, edhe pse njohu pavarësinë e Kosovës dhe bashkë-sponsorizoi Rezolutën për gjenocidin në Srebrenicë. Mirëpo, populli serb e di sfondin e veprimeve të tilla politike dhe nuk e ka ndryshuar qëndrimin e tij ndaj popullit të tij vëllazëror. Mund të themi se njerëzit vëllazërorë janë më meritorët për një marrëdhënie të tillë mes vendeve tona. Sigurisht, liderët shtetërorë të Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut kanë treguar tolerancë dhe mirëkuptim, dhe takimi i djeshëm i kryeministrave tanë në Shkup është dëshmi e kësaj.

Përkatësisht, kryeministri i Serbisë, Millosh Vuçeviq, dhe ai i Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski, njëzëri theksuan se me arsyen dhe marrëveshjen e Kopenhagës mund të realizohen të gjitha interest, por se dinjiteti dhe paqja shtetërore mund të ruhet në këtë zonë.

Duke iu referuar marrëdhënieve dypalëshe të vendeve tona, forcimit të tyre, por edhe kërcënimeve për sigurinë në rajon, si dhe çështjes se si të ruhet paqja dhe integriteti i shtetit me dinjitet, kryetarët e qeverive të Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut dhanë deklarata ekskluzive për “Politikë”:

“Marrëdhëniet dypalëshe ndërmjet Republikës së Serbisë dhe Republikës së Maqedonisë së Veriut janë vërtet të mira dhe besoj se do të jenë edhe më të mira në të ardhmen. Populli maqedonas është populli ynë vëllazëror dhe besoj se ekziston nevoja e ndërsjellë për lidhjen tonë të mëtejshme jo vetëm në planin politik por edhe në atë kulturor, ekonomik dhe infrastrukturor. Kuptimi dhe zgjidhja e çështjeve komplekse, si mbrojtja e sovranitetit, ruajtja e identitetit dhe integritetit territorial, janë prioritet për Qeverinë e Republikës së Serbisë. Qasja jonë nënkupton dialog dhe bashkëpunim me respektimin e ligjit ndërkombëtar dhe marrëveshjeve që janë në interes të stabilitetit dhe progresit rajonal. Fatkeqësisht, Republika e Maqedonisë së Veriut njeh pavarësinë e shpallur në mënyrë të njëanshme të të ashtuquajturës Kosovë, e cila është plotësisht në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare dhe me interesat e Ballkanit të begatë. Ne besojmë se miqtë tanë maqedonas do ta dëgjojnë dhe kuptojnë këtë kur të diskutojmë këtë temë me ta dhe se do të respektojnë argumentet legjitime të palës serbe, duke qenë të vetëdijshëm për pozitën aspak të lehtë gjeopolitike të Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe të Republikës së Serbisë. Maqedonasit nuk kanë popull më të afërt se atë serbë.

Republika e Maqedonisë së Veriut nuk ka mik më të afërt se Republika e Serbisë. Prandaj shpresojmë në një shkallë më të lartë të mirëkuptimit të ndërsjellë, veçanërisht kur bëhet fjalë për çështje që janë thellësisht emocionale për ne, serbët, dhe të një rëndësie më të lartë shtetërore dhe kombëtare. Sa i përket marrëveshjeve si Prespa apo Brukseli, është e rëndësishme që të gjithë aktorët e përfshirë t'u përmbahen detyrimeve të tyre dhe që marrëveshjet e tilla të zbatohen në mënyrë konsistente dhe transparente. Qeveria jonë mbetet e përkushtuar për zgjidhjen paqësore të të gjitha mosmarrëveshjeve dhe ne besojmë se me vullnet të fortë politik, paqja mund të ruhet. Populli serb në Kosovë dhe Metohi po përballet me terrorin e paprecedentë të regjimit të Kurtit, i cili luhet çdo ditë në sy të bashkësisë ndërkombëtare. Kërcënimi kryesor për paqen dhe sigurinë në rajon është pikërisht regjimi në Prishtinë, i cili vazhdimisht provokon komunitetin serb dhe qartësisht dëshiron të provokojë konflikte në një shkallë më të gjerë. I bëjmë thirrje komunitetit ndërkombëtar që të kontribuojë shumë më tepër në qëllimin e përbashkët për ruajtjen e paqes dhe stabilitetit në rajon, dhe se rruga evropiane e të gjitha vendeve të Ballkanit Perëndimor vazhdon pa ndërprerje, me ritme shumë më të shpejta se sa ka qenë deri tani. Në këtë frymë, ne do të vazhdojmë ta mbështesim Republikën e Maqedonisë së Veriut në aspiratat e saj për integrim evropian, ashtu siç presim mbështetjen e Shkupit zyrtar në përpjekjet tona që synojnë ruajtjen e paqes dhe stabilitetit në rajon, si dhe mbrojtjen e interesave legjitime serbe në të gjithë territorin e vendit që unë përfaqësoj, ashtu si çështja është e përcaktuar me Kushtetutën e Republikës së Serbisë”, tha kryeministri i Republikës së Serbisë, Millosh Vuçeviq.

“Ne nuk duhet të jemi viktima të proceseve dypalëshe në integrimet evropiane. Gjithmonë them se kushti i vetëm duhet të jenë kriteret e Kopenhagës, mbi të cilat po punojmë shumë dhe me përpikëri, dhe ne do të vazhdojmë të punojmë për t'i përmbushur ato, sepse ato janë ato për të cilat ekziston Bashkimi Evropian. Kërkesat për plotësimin e çështjeve dypalëshe apo të tjera që nuk kanë lidhje me kriteret e Kopenhagës janë gabim dhe mesazh i gabuar për popullin maqedonas dhe serb, të cilët kanë dhënë dhe sakrifikuar shumë për të qenë pjesë e familjes evropiane, ku i takon. Anëtarësimi në BE është qëllimi ynë strategjik, drejt të cilit po punojmë, por duhet të arrihet pa poshtërim të mëtejshëm. Ne po punojmë që qytetarëve t'u sjellim një jetë më të mirë, një ekonomi më të mirë, drejtësi, luftë kundër krimit dhe korrupsionit dhe kjo është ajo që na duhet, të bëjmë detyrat e shtëpisë dhe duke bërë kështu, besoj se do të përmirësojmë pozicionin tonë jashtë vendit. Përpjekjet për destabilizimin i përgjigjen vetëm atyre strukturave të politikës që janë pasuruar në kurrizin e qytetarëve, që janë bërë milionerë nga sykofantë, por institucionet duhet të merren me to. Të dyja vendet kanë miq të fortë në Bashkimin Evropian dhe jam i bindur se anëtarësimi mund të arrihet me dinjitet duke ruajtur interesat kombëtare dhe shtetërore. Nëse ka vullnet, ka rrugë”, tha për Politika kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski.

Ky ishte takimi i parë i këtyre dy kryeministrave që kur fituan zgjedhjet parlamentare në vendet e tyre përkatëse me partitë përkatëse si kryetarë partish. Partitë që ata udhëheqin, Vuçeviq SNS dhe Mickoski VMRO-DPMNE, janë gjithashtu të afërta ideologjikisht. Takimi i tyre disa orësh, i cili filloi me nderimet më të larta shtetërore, kontribuoi në forcimin e marrëdhënieve tona dypalëshe të fqinjësisë së mirë. Është nënshkruar memorandum mirëkuptimi dhe bashkëpunimi në fushën e gazit ndërmjet Ministrisë së Minierave dhe Energjetikës së Republikës së Serbisë dhe Ministrisë së Energjisë, Minierave dhe Burimeve Minerale të Republikës së Maqedonisë së Veriut., dhe gjithashtu u fol edhe për ndërtimin e një hekurudhe të shpejtë nga Vjena në Athinë, nëpërmjet Beogradit dhe Shkupit, e cila jo vetëm do të forconte më tej marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë, por do të luante edhe një rol në ruajtjen e integritetit territorial dhe sovranitetit të vendeve tona.

Edhe pse, të kujtojmë se Maqedonia e Veriut e njohu pavarësinë e Kosovës, takimi mes kryeministrave u zhvillua në një atmosferë të sinqertë miqësore, me mirëkuptimin e veprimeve të pakëndshme të ish-qeverisë në RMV, kur Ministria e Punëve të Jashtme, e cila kishte personelin e partisë më të madhe politike shqiptare BDI, në mënyrë të pavarur mori vendim për të bashkë-sponsorizuar

Rezolutën për gjenocidin në Srebrenicë, duke kërkuar daljen e Maqedonisë së Veriut nga Ballkani i Hapur dhe duke lobuar që Spanja të njohë pavarësinë e Kosovës.

Në tejkalimin e lëvizjeve të tilla politike, të cilat jo vetëm mund të kërcënojnë marrëdhëniet e mira fqinjësore, por edhe të shkaktojnë konflikte të mprehta në planin dypalësh, popujt vëllazërorë të këtyre dy vendeve luajtën një rol kryesor, të cilët ruajnë lidhjet tradicionale dhe historike, të bazuara në marrëdhëniet farefisnore, shpirtërore, madje edhe politike, duke mos lejuar që ajo urë të shembet, dhe me vizitën e djeshme të dy kryeministrat e forcuan edhe më shumë atë dhe treguan se me zhvillimin ekonomik, arsimor dhe kulturor të dy vendeve, marrëdhëniet dypalëshe mund të përmirësohen edhe më shumë, dhe Serbia dhe Maqedonia e Veriut mund të forcohen në arritjen e qëllimit të tyre të përbashkët. - Integrimi evropian.