Rezoluta 1244 dhe bota pas sesionit të 81-të të OKB-së: A mund ta korrigjojë dialogu se cila forcë ka ndryshuar politika?

Shkruan për Kosovo online: Zheljko Shajn, korrespondent special nga Nju Jorku

Pranë Rezolutës 1244 qëndron flamuri i Serbisë, i barabartë me flamujt e të gjitha shteteve anëtare të Kombeve të Bashkuara. Nuk ka flamuj të mëdhenj apo të vegjël në Asamblenë e Përgjithshme. Të gjithë janë të dukshëm, secili përfaqëson vendin e tij dhe pas secilit qëndron një zë që ka të drejtë të dëgjohet.

Në atë fotografi është thelbi i çështjes së Kosovës dhe Metohisë. Rezoluta 1244 nuk është vetëm një dokument të cilit i referohet Serbia. Është një vendim i Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe pjesë e kuadrit ligjor ndërkombëtar që Beogradi e konsideron bazën e qëndrimit të tij ndaj provincës. Kjo është arsyeja pse flamuri i Serbisë, pranë Rezolutës 1244, mbart mesazhin se e drejta ndërkombëtare nuk duhet të varet nga marrëdhënia aktuale e forcave politike.

E drejta ndërkombëtare ishte një nga temat e përbashkëta të sesionit të 81-të të Asamblesë së Përgjithshme. Shtetet folën në gjuhë të ndryshme dhe nga pozicione të ndryshme, por pothuajse të gjitha iu referuan sovranitetit, integritetit territorial, Kartës së OKB-së dhe nevojës për paqe.

Ky është mesazhi kryesor i sesionit të këtij viti: bota po ndryshon, por pyetja është nëse ndryshimi në rendin ndërkombëtar do të ndodhë përmes një përballjeje të re apo përmes dialogut.

Nga pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit, Shtetet e Bashkuara, Franca dhe Britania e Madhe u përfaqësuan në nivelin e krerëve të shteteve ose qeverive të tyre. Rusia u përfaqësua nga Ministri i Punëve të Jashtme Sergej Lavrov, dhe Kina nga Zëvendëspresidenti Han Zheng. Vladimir Putin dhe Xi Jinping nuk erdhën në ndërtesën e OKB-së, por Rusia dhe Kina nuk munguan në diskutimin për të ardhmen e botës.

Lavrov ishte përfaqësuesi i përhershëm i Rusisë në Kombet e Bashkuara për dhjetë vjet dhe ka qenë në krye të diplomacisë ruse për më shumë se dy dekada. Përvoja e tij i lejon atij të njohë mirë mënyrën se si funksionon kjo organizatë, veçanërisht Këshilli i Sigurimit, kështu që fjalimi i tij ishte një lloj tabloje e pikëpamjes së Rusisë për rendin e ardhshëm ndërkombëtar.

Ai foli për politikën e fuqisë, standardet e dyfishta, sigurinë evropiane, nevojën për të reformuar sistemin ndërkombëtar dhe një botë pa dominimin e një qendre të vetme fuqie.

Lavrov foli për Serbinë në veçanti.

"Në Ballkan, BE-ja injoron rëndë Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe e detyron Serbinë të pajtohet me faktin se humbi Kosovën dhe të heqë dorë nga historia e saj", tha Lavrov.

Ai përmendi gjithashtu presionet ndaj Beogradit për të vendosur sanksione ndaj Rusisë, si dhe pozicionin e serbëve në Bosnjë dhe Hercegovinë dhe Marrëveshjen e Dejtonit. Në prezantimin e tij, Kosova dhe Metohia u bënë kështu pjesë e një çështjeje më të gjerë - nëse vendimet e institucioneve ndërkombëtare do të mbeten mbështetja e rendit ndërkombëtar apo nëse zbatimi i tyre do të varet nga fuqia politike.

Kina foli me një ton të ndryshëm. Zëvendëspresidenti Han Zheng theksoi multilateralizmin, bashkëpunimin, zhvillimin dhe respektin për të drejtën ndërkombëtare. Dhe nga Pekini erdhi mesazhi se mosmarrëveshjet ndërkombëtare duhet të zgjidhen përmes dialogut, jo forcës.

Pikëpamje të ndryshme, por një pyetje e përbashkët: si të organizohet një botë në të cilën më shumë qendra fuqie po kërkojnë vendin e tyre?

Pikërisht për këtë arsye dy vatra të mëdha botërore - Ukraina dhe Lindja e Mesme - kanë një kuptim që shkon përtej kufijve të tyre. Lufta në Ukrainë ndryshoi marrëdhëniet midis Rusisë dhe Perëndimit dhe pamjen e sigurisë evropiane. Krizat në Lindjen e Mesme lidhin interesat e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Iranit, Izraelit, shteteve arabe, Rusisë dhe Kinës.

Të dyja rastet tregojnë se forca ushtarake mund të ndryshojë situatën në terren, por se një zgjidhje e përhershme politike nuk mund të vijë pa negociata.

Kjo është arsyeja pse takimet e fuqive të mëdha jashtë foltores së OKB-së tërheqin vëmendjen. Bisedimet midis Donald Trump dhe Xi Jinping treguan se edhe rivalitetet serioze mund të shoqërohen me komunikim të drejtpërdrejtë, marrëveshje dhe mekanizma për të parandaluar kriza të reja.

Kjo hap hapësirë ​​për një mundësi tjetër - diplomacinë ndërmjetëse. Kur bisedimet e drejtpërdrejta nuk janë të mundshme, ato mund të iniciohen nga shtetet që kanë komunikim me të dyja palët, organizatat ndërkombëtare ose kanale të posaçme diplomatike. Qëllimi i parë i bisedimeve të tilla nuk duhet të jetë një marrëveshje përfundimtare menjëherë. Mjafton të hapë rrugën nga logjika ushtarake në procesin politik.

Dialogu nuk do të thotë që shtetet duhet të bien dakord. Do të thotë që ata duhet të kenë një vend ku mund të mos pajtohen pa armë.

Ky është roli i ardhshëm i Kombeve të Bashkuara. Asambleja e Përgjithshme është një nga vendet e pakta ku vendet me interesa diametralisht të kundërta ulen nën të njëjtën çati. Forca e saj nuk është se mund të zgjidhë çdo konflikt, por se mban një hapësirë ​​ku biseda nuk ndërpritet.

Për Serbinë, Rezoluta 1244 është një provë konkrete e këtij parimi. Për Ukrainën dhe Rusinë, pyetja është se si të arrihet një zgjidhje politike. Për Lindjen e Mesme, si të hapen kanale midis palëve kundërshtare. Për fuqitë e mëdha, si të reformohen institucionet ndërkombëtare në mënyrë që marrëdhëniet e reja të pushtetit të mos prodhojnë përçarje të reja.

Kur të mbarojë Debati i Përgjithshëm, puna e OKB-së nuk do të ndalet. Këshilli i Sigurimit do të vazhdojë të diskutojë luftërat dhe krizat, ndërsa organizata do të përballet me zgjedhjen e një Sekretari të ri të Përgjithshëm. Ajo që u tha në Asamblenë e Përgjithshme kalon kështu në një fazë të re - negociata, ndërmjetësime dhe vendime.

Kjo është arsyeja pse historia e vërtetë e sesionit të 81-të mund të mos shihet në fjalimin e fundit, por në atë që do të vijë pas tij.

Për Serbinë, Rezoluta 1244 mbetet. Për botën, pyetja mbetet nëse ligji do të rifitojë forcën për të kufizuar politikën e forcës.

Nëse hapen kanale të reja diplomatike pas sesionit të 81-të, nëse ndërmjetësve u jepet hapësirë ​​aty ku negociatat e drejtpërdrejta nuk janë ende të mundshme, dhe nëse vendimet e OKB-së shihen përsëri si një shtyllë e së drejtës ndërkombëtare, atëherë ka arsye për të shpresuar se ligji mund të fillojë të korrigjojë atë që politika e forcës ka prishur.

Sepse paqja nuk fillon me nënshkrimin e një marrëveshjeje. Ndonjëherë ajo fillon kur kundërshtarët bien dakord të flasin përsëri.