Si të normalizohen marrëdhëniet serbo-shqiptare: Çfarë thonë Novak Gjokoviq dhe Rita Ora?

Politikanët nuk mund ta zgjidhin kurrë problemin mes serbëve dhe shqiptarëve në Kosovë. Pozicionet janë shumë larg, hendeqet janë shumë të thella dhe asnjë diplomaci e BE-së nuk është ende në gjendje të ndihmojë. Sidomos jo ky lloj i Brukselit, i përçarë mes kontradiktave të shumta dhe vendimeve të këqija, i të paqëndrueshëm, të plogësht, të paralizuar nga burokracia, hipokrizia dhe mungesa e ideve.

Të ngecur në dialogun e pasuksesshëm të Brukselit, si serbët ashtu edhe shqiptarët kanë qenë në humbje për një kohë të gjatë. Ndërmjetësuesit perëndimorë nuk janë në vendin e tyre dhe me sa duket nuk e kanë problem të arbitrojnë vazhdimisht, të vijnë dhe t'u japin mësime të dyve. Flitet për normalizim dhe politika jonormale lejon marrëveshje të reja, por të vjetrat nuk zbatohen, ndërsa populli i Kosovës zhytet çdo ditë e më thellë në baltën e konflikteve dhe fatkeqësive. Deri kur kështu? 

Tani për tani askush nuk ka përgjigje për këtë pyetje dhe për këtë arsye gjithnjë e më shumë ka argumente nga ana e atyre që besojnë se historia e Kosovës duhet t'u lihet njerëzve të thjeshtë të të dyja palëve. Ata janë ndoshta më të interesuarit që jeta e tyre të jetë normale. Së pari normale, pastaj më mirë. Se, si fillim, ne nuk jetojmë me armët e drejtuara në rrugë, që fëmijët mund të shkojnë në shkollë pa frikë, se persekutimi, kërcënimet dhe urrejtja ndalojnë, dhe kur ta arrijmë këtë, le të shohim se çfarë mund të bëhet me arritjet e tjera të qytetërimit, të drejtave të njeriut dhe qytetarit para çdo gjëje, pastaj me ekonominë, pagat, nivelin e arsimit, kulturën, shërbimet shëndetësore, me gjendjen e gjyqësorit... 

Shumë gjëra janë të gabuara sot në Kosovë dhe duhet të rregullohen urgjentisht. Realiteti është i shëmtuar dhe nuk ia vlen Kurti që me këmbëngulje bind veten dhe mbarë botën se në Kosovën që ai drejton rrjedhin “mjaltë dhe qumësht”. 

Kurtit nuk i besojnë p.sh. banorët e fshatrave Stanishor, Strazhë, Zebincë, Prekovc dhe Koretisht, serbët dhe shqiptarët e komunës së Novobërdës. Ata u bashkuan ditët e fundit nga i njëjti problem që kishin prej 10 vitesh. Gurthyesit aty pranë kanë ndotur mjedisin, kamionët që transportojnë rërë kanë shkatërruar rrugët dhe këta persona janë të shqetësuar edhe për shëndetin e tyre, pasi e kanë të vështirë të marrin frymë nga pluhuri i madh i përditshëm. 

Prandaj serbët dhe shqiptarët vendas po protestojnë së bashku. Ata bllokuan rrugën rajonale për në Gjilan për shkak të dëmeve që u janë shkaktuar, kërkojnë që autoritetet qendrore të rishqyrtojnë vendimet e tyre dhe të riparojnë rrugët e rrënuara, për të rivendosur paqen dhe një mjedis të shëndetshëm jetese. Një shembull i vogël por shumë i gjallë i një përpjekjeje për normalitetin serbo-shqiptar në Kosovë. 

Sigurisht, ka më shumë tregues të ngjashëm në mesin e botës së zakonshme. Por nuk janë ndër titujt kryesorë të mediave, aty dominojnë disa tema të tjera.

E, për këtë, të dhëna interesante ka dhënë ditë më parë Misioni i OSBE-së, në raportin e monitorimit të zbatimit të masave të paraburgimit në gjykatat e Kosovës. Diçka që ka të bëjë me rrezikimin e të drejtave të serbëve dhe shqiptarëve. Gjegjësisht, të dhënat tregojnë se edhe 38 për qind e të paraburgosurve në Kosovë nuk dënohen edhe pas privimit afatgjatë të lirisë, dhe përqindja e atyre që kalojnë muaj, madje edhe vite burg në pritje të përfundimit të procedurës gjyqësore, është rritur në kohët e fundit. Ka raste të shumta të serbëve të arrestuar nën hetime shumë të dyshimta, tani sidomos për "krime lufte dhe terrorizëm", dhe shumë shqiptarë që vuajnë nga akuza të tjera për shkak të neglizhencës, paaftësisë dhe korrupsionit në gjykatat e Kosovës po ashtu ankohen.

Një jetë normale është një nevojë e përditshme e një njeriu të zakonshëm, qoftë serb, shqiptar, spanjoll apo britanik. Dhe, standardet e normalitetit në Kosovë kanë rënë në nivele të ulëta.

Nëse pyetni serbët, si minoritet i rrezikuar në Kosovë, ata duhet të mund të ecin lirisht në rrugët e tyre përsëri. Për të ndaluar represionin policor dhe të tjerë. Ata duan që përfaqësuesit e qeverisë të mos i shajnë dhe të mos i shikojnë me nënçmim. Ata duan të shkojnë lirshëm në fshatrat e tyre, të mos u mbyllen rrugët dhe t'u vidhet pasuria. Mundësia që të kenë edhe ilaçet e nevojshme nëpër spitale, qumësht e bukë në dyqane të mjaftueshëm, do t'i bëjë mjaft të kënaqur. 

Sigurisht që edhe shqiptarët që kujdesen për normalitetin kanë nevojat e tyre. Ata duan gjithashtu paqe, duan të udhëtojnë lirshëm në Evropë, të kenë rroga më të mira, frigoriferë të plotë, t'i besojnë policisë dhe gjykatave, të mos kenë frikë nga krimi, ndaj pse të mos merren vesh dhe të respektojnë fqinjët serbë. 

Sapo të arrijmë të gjithë së bashku, do të jetë më e lehtë për historinë e marrëveshjeve dhe diskutimeve të mëtejshme politike. 

Ndërkohë, si një freskim i vërtetë, ditë më parë mbërritën pamjet nga Parisi, nga finalja botërore e ragbit, ku serbi me famë botërore Novak Gjokoviq dhe shqiptarja Rita Ora janë ulur së bashku dhe bisedojnë në kutinë e stadiumit. Ata edhe qeshin. Sikur gjithçka është normale, por nuk është. 

Ata të dy janë nga Kosova dhe me sjelljen e tyre tregojnë se sa e rëndësishme është jeta jashtë politikës së madhe. Por pyetja është se sa nga kjo foto duan të shohin disa njerëz. Kush dhe pse ka rëndësi kur serbët dhe shqiptarët janë “normalë”? A është vërtet “mëkati” i Novakut dhe Ritës që tregojnë se serbët dhe shqiptarët nuk kanë nevojë të mësohen për sjellje normale duke vrenjtur të dërguarit special nga një botë e largët? Që mund ta bëjnë vetë. Që të dy ata duhet të dëgjojnë dhe kuptojnë njëri-tjetrin në fillim. Edhe në anglisht. 

Shkruar nga: Milosh Gariq, gazetar dhe redaktor në Kosovo online