Vizita e Ruttes në Shkup: Ballkani Perëndimor pjesë e rëndësishme e arkitekturës së përgjithshme evropiane të sigurisë

Shkruan për Kosovo online: Zhelko Shajn

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, gjatë vizitës në Shkup theksoi se stabiliteti i Ballkanit Perëndimor është me rëndësi kyçe për sigurinë e Evropës dhe të vetë Aleancës, duke e vendosur sërish rajonin në një kontekst më të gjerë të sigurisë dhe stabilitetit politik evropian. Mesazhet e tij tregojnë se Ballkani Perëndimor nuk është më vetëm çështje rajonale, por pjesë e rëndësishme e arkitekturës së përgjithshme evropiane të sigurisë.

Vizitat e sekretarëve të përgjithshëm të NATO-s në rajon vitet e fundit konfirmojnë vazhdimësinë e një politike të tillë. Më herët, Jens Stoltenberg gjatë vizitave në Shkup theksonte bashkëpunimin dhe stabilitetin e rajonit, ndërsa konteksti aktual ndërkombëtar u jep këtyre mesazheve peshë shtesë politike.

Lufta në Ukrainë dhe përkeqësimi i marrëdhënieve të Perëndimit me Rusinë kanë ndryshuar panoramën e sigurisë në Evropë. NATO njëkohësisht paralajmëron për rritjen e ndikimit global të Kinës, ndërsa paqëndrueshmëritë në Lindjen e Mesme e rëndojnë më tej situatën ndërkombëtare. Në rrethana të tilla, një Ballkan Perëndimor i qëndrueshëm fiton rëndësi edhe më të madhe strategjike.

Për shkak të këtyre presioneve globale të sigurisë, mesazhet nga Shkupi mund të interpretohen edhe si sinjal se strukturat perëndimore dëshirojnë afrimin më të shpejtë të rajonit me Bashkimin Evropian. Në NATO dhe në qarqet diplomatike evropiane shpesh vlerësohet se një proces më i ngadaltë i integrimit mund të hapë hapësirë për ndikim më të madh të aktorëve të tjerë globalë, para së gjithash të Rusisë, por edhe për pasoja të paqëndrueshmërisë që vijnë nga Lindja e Mesme. Për këtë arsye, stabilizimi i rajonit dhe përfshirja e tij graduale në strukturat politike dhe të sigurisë evropiane po shihet gjithnjë e më shpesh si pjesë e një strategjie më të gjerë për forcimin e sigurisë evropiane.

Gjatë vizitës në Shkup, Rutte u takua me presidenten e Maqedonisë së Veriut, Gordana Silanovska-Davkova, dhe me kryeministrin Hristijan Mickoski, si dhe iu drejtua deputetëve në parlament. Bisedimet me krerët e shtetit iu kushtuan sigurisë së rajonit dhe rolit të vendit në NATO, ndërsa fjalimi në parlament kishte për qëllim që mesazhi për rëndësinë e një Ballkani Perëndimor të qëndrueshëm të marrë edhe një dimension më të gjerë politik.

Në këtë kontekst theksohet shpesh edhe prania e NATO-s në Kosovë përmes misionit KFOR, i cili vepron në përputhje me Rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara. Edhe pse prania ushtarake ndërkombëtare formalisht bazohet në këtë mandat, mesazhet politike nga NATO vitet e fundit gjithnjë e më shpesh theksojnë mbështetjen për integrimet euroatlantike të rajonit, përfshirë afrimin e Kosovës me Bashkimin Evropian dhe strukturat e NATO-s.

Rutte në Shkup theksoi edhe rëndësinë e marrëdhënieve të mira fqinjësore dhe të retorikës së matur politike në rajon. Ky mesazh mund të interpretohet edhe si përpjekje për të zbutur tensionet politike të krijuara pas deklaratave të zëvendëssekretares së përgjithshme të NATO-s, Radmila Shekerinska, në Konferencën e Sigurisë në Mynih, të cilat shkaktuan reagime në një pjesë të opinionit publik në Serbi.

Në qarqet diplomatike shpesh rikujtohet rregulli i pashkruar se vlerësimet e forta dhe pozitive të NATO-s për një rajon që është në rrugën evropiane shpesh përbëjnë sinjal se hapësira politike është e gatshme për hapat e radhës drejt Bashkimit Evropian. Në këtë kontekst po flitet gjithnjë e më shpesh për mundësinë e një afrimi më të gjerë, pothuajse kolektiv, të Ballkanit Perëndimor me Bashkimin Evropian.

Një skenar i tillë do të nënkuptonte edhe zgjidhjen paralele të disa pengesave politike në rajon. Për Shkupin kjo do të thoshte tejkalimin e kontestit me Bullgarinë përmes ndryshimit të Kushtetutës dhe përfshirjes së komunitetit bullgar, që është një nga kushtet kyçe për vazhdimin e negociatave me Bashkimin Evropian. Njëkohësisht, në Bruksel po flitet gjithnjë e më shumë për nevojën e gjetjes së një kompromisi politik midis Beogradit dhe Prishtinës, i cili do të mundësonte stabilizimin e marrëdhënieve midis Serbisë dhe Kosovës dhe do të hiqte një nga pengesat më të mëdha për integrimet evropiane të rajonit.

Në një logjikë të tillë gjeopolitike, një Ballkan Perëndimor i qëndrueshëm dhe i integruar po shihet gjithnjë e më shumë si pjesë e një strategjie më të gjerë evropiane të sigurisë, ku përshpejtimi i integrimeve të rajonit në Bashkimin Evropian do të përfaqësonte një përgjigje ndaj sfidave të reja globale.