Mundësia e fundit e durimit të humbur

Shkruar për Kosovo Online: Dragan Biseniq, gazetar

Thirrja e Gjuzepe Borelit që presidenti serb Aleksandar Vuçiq dhe kryeministri e Kosovës Albin Kurti të takohen javën e ardhshme për një “takim urgjent” për të qetësuar situatën në veri të Kosovës vjen në rrethana krejtësisht të reja kur incidentet po shumohen çdo ditë, kështu që vetë përfaqësuesi evropian thirri atë takim si "menaxhimi i krizës". Borel dhe Kurti hynë në një polemikë publike në letrat e tyre që i dërguan njëri-tjetrit në lidhje me daljen nga kriza aktuale. Zyra e përfaqësuesit të lartë vlerësoi gjithashtu se në terren mungojnë “hapat kuptimplotë” drejt “de-përshkallëzimit”.

Askush nuk duket të jetë në humor për këtë tubim. Kurti ka zvarritur përgjigjen e tij, ndërsa presidenti i Serbisë në konferencën për media ku ka renditur të gjitha incidentet, arrestimet dhe keqtrajtimet e serbëve të Kosovës, ka vlerësuar se ishte e kotë të fliste me Albin Kurtin dhe se ai nuk do të fliste me të deri sa i liroi serbët dhe derisa kryetarët e komunave dhe forcat policore u tërhoqën, por ai e la të hapur mundësinë për të marrë pjesë në mbledhjen e thirrur nga Boreli.

Kriza në Kosovë tashmë është në javën e saj të katërt dhe deri më tani nuk ka asnjë indikacion se do të zgjidhet në mënyrë të favorshme. Kujtojmë se në planin e tij prej tre pikash, Bashkimi Evropian kërkoi që kryetarët e komunave të tërhiqen nga ndërtesat komunale, që policia të largohet nga veriu i Kosovës dhe të organizohen zgjedhjet e reja sa më parë. Menjëherë pas qëndrimit të të dërguarve amerikanë dhe evropianë në Prishtinë, u duk se para së gjithash nën presionin e fortë amerikan, zjarri do të shuhej shpejt. Por ai moment humbi kur Uashingtoni braktisi afatin fillestar prej 48 orësh për kryeministrin e Kosovës për të shprehur për propozimet e tij.

Kurti shfrytëzoi menjëherë rastin për të rifituar iniciativën dhe për t'u nxjerrë nga pozita inferiore në të cilën ishte vendosur. Nuk do të thotë domosdoshmërisht se ai beson se numri pesë i sjell fat, por këtë herë, si dhe disa herë më parë, ai u propozoi ambasadorëve të pesëshe parimeve që duhet t'i japin fund krizës në veri të Kosovës si dhe propozimin ia dërgoi Përfaqësuesit të Lartë të Bashkimit Evropian Gjuzepe Borelit.

Plani pesëpikësh, siç tha Kurti, duhet të fillojë me sundimin e ligjit në veri. Duke pranuar se "pjesmarrja ishte e ulët dhe legjitimiteti nuk ishte i përsosur", ai tha se ishte "gati për de-përshkallëzimin në veri" nëse "vendoset sundimi i ligjit" në veri. Nëse kjo ndodh, atëherë ai bën një “ofertë bujare që katër kryetarët e komunave” në veri të mos kenë për të përfunduar mandatin e tyre dhe se do të mbahen zgjedhje të reja.

“Nuk do t’ia dorëzoj republikën demokratike policisë fashiste, ekstremistëve të dhunshëm dhe bandave kriminale”, është i vendosur Kurti. Pika e dytë është “tërheqja e menjëhershme e grupeve të dhunshme dhe ndalimi i aktiviteteve kriminale”, e treta është se sipas propozimit të Qeverisë së Kosovës, Policia e Kosovës, KFOR-i apo EULEX-i bëjnë vlerësime të përbashkëta të sigurisë çdo 15 ditë. Pika e katërt është shpallja e zgjedhjeve të parakohshme, ndërsa pika e fundit është “takimi i nivelit të lartë”, pra takimi me Vuçiqin.

Përfaqësuesi i Lartë Evropiane iu përgjigj propozimeve të Kurtit të njëjtën mbrëmje me rezerva të shumta. Me mirënjohje për letrën e dërguar, Boreli i ka thënë Albin Kurtit, gjithashtu përmes një letre, se përmes planit të paraqitur vëren se kryeministri i Kosovës nuk po merret me “disa elementë kyç që shkaktuan krizën aktuale dhe që duhet të zgjidhen në mënyrë që të rivendoset paqen në veri të Kosovës”. Më pas, siç ka theksuar ai, i ka përsëritur elementet për atë de-përshkallëzimin, të cilat, theksoi edhe një herë, i kanë vënë në vend 27 vendet anëtare të BE-së dhe SHBA-të. Borel premtoi se vetëm pas kësaj do të mbështesë atë që kërkon Kurti në pikën 3, e cila është “një diskutim më i detajuar për aranzhimet e sigurisë me KFOR/EULEX-in në katër komunat”.

Ai i tha Kurtit se është i gatshëm të thërrasë një takim të nivelit të lartë, por me kusht që të ndërmarrë hapat e duhur që fillimisht të qetësohet situata dhe të hapet rruga për zgjedhje të reja lokale.

Kurti e ka konsoliduar pozicionin e tij me këtë iniciativë, ka vlerësuar se momenti ka qenë edhe për të përfituar, ndaj ka kaluar në sulm përmes këshilltarëve të tij. Njëri prej tyre tha se ambasadorët e vendeve të huaja në Prishtinë janë “të pafytyrë” dhe “flasin në mënyrë jo koherente”, si dhe se ndjekin politikën e të dërguarit të BE-së për dialog, Miroslav Lajçak, i cili “veriun e Kosovës ia jep Serbisë”, deklaratat e ambasadorit gjerman, Jorn Rode, u vlerësuan aq “të pahijshme” dhe se i konsiderojnë shqiptarët “budallenj”.

Me këto pak lëvizje Kurti i dha vetes hapësirë ​​të mjaftueshme për manovrim, kështu që ka kohë të marrë pjesë në forumin e Prespës, të shprehë mendimin e tij për çështjen e lëndës arkivore dhe të presë ministrin saudit. Në të njëjtën kohë, tubime në mbështetje të Kosovës dhe dënimin e Serbisë po mbahen në Vjenë, Tiranë dhe qytete të tjera evropiane. Megjithatë, nuk duhet menduar se një aktivitet kaq intensiv i ka shtyrë përfaqësuesit ndërkombëtarë.

Kurti hodhi poshtë sugjerimet e Borelit se nuk mund të organizohet një takim i ri për dialog përpara se Kosova të ndërmarrë hapa për të de-përshkallëzuar situatën dhe përsëriti se prania e policisë së Kosovës në veri do të zvogëlohet vetëm kur nga ajo pjesë "largohen grupet kriminale", se Kosova është një "republikë demokratike", se operacionet e policisë nuk janë çështje e "asnjë zyrtari evropian" dhe se nuk do të bëjë "asnjë kompromise në kurriz të kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë". Kryeministri i Kosovës kritikoi edhe një herë Miroslav Lajçak për mënyrën e tij të punës dhe kërkimin e "mesatares aritmetike" të teksteve dhe draftet e BKS-së.

Kabineti i përfaqësuesit evropian për politikë të jashtme dhe siguri, Gjuzepe Borel, ka përgatitur një paketë “pasojash” drejtuar kundër Qeverisë së Kosovës dhe kryeministrin Albin Kurtit për refuzimin e qetësimit të situatës në veri, ndërsa në të njëjtën kohë planifikojnë një takim të ri. Masat janë kryesisht të natyrës protokollare dhe përfaqësuese dhe i referohen pjesëmarrjes në takime dhe ngjarje publike, por ato mund të rriten deri në pezullimin e fondeve për projektet nga Fondi i Investimeve për Ballkanin Perëndimor. Përfaqësuesi i Lartë vlerësoi se marrëdhëniet BE-Kosovë kanë arritur në nivelin më të ulët dhe tha se këto masa do të përfundojnë vetëm kur kryeministri Albin Kurti të ndërmarrë hapat “të besueshëm” që kërkohen prej tij.

Mund të supozohet me siguri se takimi i thirrur nga Borel do të zhvillohet, por nuk është e qartë se çfarë do të sjellë. Takimet e mëparshme, rezultoi se nuk parandaluan shpërthimin e vazhdueshëm të krizave, prandaj është e rrezikshme dorëheqja e zyrtarëve ndërkombëtarë me zgjidhjen e përhershme të krizave të përditshme dhe të vazhdueshme që thyejnë atmosferën e çdo zgjidhjeje të mundshme të dakordësuar. Kurti po bën gjithçka për të bindur përfaqësuesit evropianë dhe amerikanë se duhet një marrëveshje e re për BKS-në, pra një marrëveshje “parimesh” që do të anulonte marrëveshjen e Brukselit të nënshkruar më parë në 2013. Do të thuhej se këtë herë nuk do të mund të diskutohej, por vetëm rreth tre pika të propozimit euro-amerikan për qetësimin e situatës.

Nga pikëpamja e BE-së dhe SHBA-së, rezultati më i mirë i bisedimeve do të ishte kthimi i gjithçkaje në gjendjen e mëparshme dhe përmbushja sa më e shpejtë e kërkesave të tyre. Në këtë kuadër, kriza me policët e arrestuar të Kosovës do të zgjidhej relativisht shpejt dhe në mënyrë të favorshme, por jo krejt pa kushte. Mund të pritet që pala serbe të kërkojë lirimin e serbëve të cilët ndërkohë janë burgosur.

Nëse nuk arrihet një marrëveshje urgjente, do të duket se durimi do të konsumohet nga të gjitha anët dhe se gjithçka është gati për t'iu drejtuar masave më radikale, në të cilat roli kryesor do t'i jepet NATO-s. Prandaj edhe përkujtuesit gjithnjë e më të shpeshtë nga NATO-ja për rolin e luajtur nga KFOR-i dhe NATO bazuar në Rezolutën 1244 pothuajse të harruar për sigurinë në Kosovë.