Analistët nga Tirana: Ballkani i hapur solli efekte pozitive, procesi i Berlinit ka avantazhin

Shqipëria do të presë nesër Samitin e Procesit të Berlinit, një nismë që synon përmirësimin e bashkëpunimit dhe ofrimin e ndihmës për vendet e rajonit për integrim më të shpejtë në Bashkimin Evropian. Duke e krahasuar këtë iniciativë me Ballkanin e Hapur, analistët nga Tirana thonë për Kosovo online se Ballkani i Hapur dërgoi një mesazh se politikanët në rajon mund të bashkëpunojnë kur të duan, ndërsa avantazhin e procesit të Berlinit e shohin në atë që BE-ja qëndron pas tij me fondet e saj.

Adrian Haçkaj, drejtor i kërkimit dhe koordinator i Forumit për Lidhje në Tiranë, beson se Ballkani i Hapur solli efekte të mira në bashkëpunimin rajonal dhe përmirësimin e tij, por se procesi i Berlinit është më i sigurt dhe më i qëndrueshëm.

“Siç e dini, kryeministri i Shqipërisë deklaroi publikisht disa muaj më parë se Ballkani i Hapur do të pushojë së ekzistuari, se ai e ka përmbushur misionin e tij. Kjo u interpretua sikur procesi të mos ekzistonte më. Megjithatë, ne jemi informuar se ka ende aktivitete brenda Ballkanit të Hapur. Mendoj se Ballkani i Hapur solli efekte pozitive, me dinamikë dhe theks në bashkëpunimin rajonal dhe përmirësimin e tij. Ajo nismë dërgoi një mesazh që politikanët tanë mund të bashkëpunojnë kur të duan”, tha Haçkaj për Kosovo online.

Ai vëren se nismat ndërkombëtare kërkojnë kohë, personel dhe përgatitje të mirë.

“Kjo është ana tjetër e medaljes sepse ideja është e mirë, por duhet bërë shumë punë për të”. Ballkani i hapur ishte më shumë një ide. E përcaktojmë si vizion, sepse nuk kishte strukturë për zbatimin e tij, nuk kishte një plan të qartë pune. Ndryshe nga procesi i Berlinit, nuk kishte grupe pune për të përgatitur marrëveshjen. Është më shumë një marrëveshje mirëkuptimi mes krerëve të shteteve. Për shembull, vetëm për tre marrëveshjet e nënshkruara për Procesin e Berlinit, janë bërë 27 takime përgatitore, ndërsa takime të tilla ka pasur shumë pak për Ballkanin e Hapur. Megjithatë, për sa kohë që të gjitha fushat e Ballkanit të Hapur përfshihen në procesin e Berlinit, i cili është më i detajuar dhe me financim të sigurt, Ballkani Perëndimor do t'i hapë vendin marrëveshjeve teknike të përgatitura nga Këshilli për Bashkëpunim Rajonal dhe CEFTA”, thotë Haçkaj.

Rikthimi i vëmendjes në procesin e Berlinit është një hap i mirë dhe pozitiv për vendet e Ballkanit Perëndimor, sipas gazetares shqiptare të Televizionit A2, Merita Haklaj. Ajo tha për Kosovo online se Ballkani i Hapur, i formuar nga vetëm tre shtete, nuk mund të funksionojë si i tillë.

“Kur Procesi i Berlinit u shpall si nismë nga kancelarja e atëhershme Angela Merkel, fokusi i tij ishin marrëdhëniet e mira fqinjësore dhe marrëdhëniet e mira ekonomike, por edhe mbështetja për integrimin e Ballkanit Perëndimor në BE. Rezultati që pamë ishte se vendet tona jo vetëm që nuk bënë përparim në reformat e tyre, por gjithashtu nuk arritën të shihnin një vizion të gjerë. Ata mbetën peng të së shkuarës në qëndrimet e tyre. Përgjegjësia është e vetë BE-së si dhe SHBA-ve, të cilat nuk i kushtuan rëndësi Ballkanit Perëndimor”, thotë Haklaj.

Ajo beson se në kuadër të Procesit të Berlinit vendet e rajonit mund të shfrytëzojnë fondet e Bashkimit Evropian, ndërsa në kuadër të Ballkanit të Hapur janë fokusuar në marrëveshjet e ndërsjella dhe fondet e tyre.

“Vlera e Bashkimit Evropian në këtë rast, në kuadër të procesit të Berlinit dhe tregut të përbashkët rajonal, është pikërisht fakti që BE-ja vuri në dispozicion fondet për vendet tona dhe u takonte atyre se si të konkurronin në projekte, si t'i zhvillojë dhe t'i përdorë ato për të mirën e rajonit në mënyrë që të jetë gati për integrimin në BE. Vendet që themeluan Ballkanin e Hapur sigurisht që u mbështetën nga BE dhe SHBA, por u pa se shumë marrëveshje nuk u zbatuan, megjithëse nuk kishte pengesa për zbatimin e tyre. Në atë rast, nisma e kancelarit Scholz, si dhe pranimi i hapur nga kryeministri shqiptar Edi Rama, për të riaktivizuar Procesin e Berlinit, si një projekt që bashkon të gjitha vendet që kanë një lloj detyrimi për të biseduar me BE-në, nuk janë një pengesë për zbatimin e marrëveshjeve dypalëshe. Për shembull, kemi pasur shumë marrëveshje të nënshkruara me Kosovën, por disa janë zbatuar, disa jo. Prandaj, aty ku është BE-ja, zbatimi i marrëveshjeve kryesore është më frytdhënës. Vendeve tona i takon gjithmonë të krijojnë projekte, të konkurrojnë dhe t'i kryejnë ato”, thotë Haklaj.

Analisti dhe gazetari shqiptar Frrok Çupi vlerëson për Kosovo online se takimi i ardhshëm në kuadër të Procesit të Berlinit është shumë i rëndësishëm për rajonin, por se vetë Ballkani i Hapur është pjesë e këtij procesi.

“Ballkani i hapur është nisma më e mirë e kësaj kohe për hapjen e kufijve tanë dhe për bashkimin e Ballkanit”. Takimi në kuadër të procesit të Berlinit këtë herë ka disa veçori, ka më shumë rëndësi. E veçanta kryesore është ajo që po ndodh në veri të Kosovës dhe në jug të Shqipërisë. Në veri të Kosovës ka një konflikt, ka një zonë të ngrirë, e cila kohë pas kohe mund të çojë në shpërthimin e konflikteve. Së dyti, ka një problem që mund të përshkallëzohet në Himarë, pasi Greqia përpiqet me çdo mënyrë ta ringjallë atë. Kuptohet se Greqia ka shumë arsye, për shkak të situatës pas traumave që ka kaluar me financat gjatë viteve të fundit, ka edhe probleme të tjera, etnike, problemin e emigrantëve që kanë ardhur në Greqi, ka edhe problem të përhershme me Turqinë dhe duket se po tenton të provokojë konflikt në Himarë. Këto janë disa nga temat më të rëndësishme që do të jenë në Samit”, beson Çupi.

Në Samitin e Procesit të Berlinit në Tiranë, siç njoftoi mikpritësi, do të diskutohet për bashkëpunimin në rajon, tranzicionin energjetik dhe situatën në Kosovë. Shqipëria është vendi i parë në Ballkanin Perëndimor që pret takimin që nga themelimi i nismës së Ballkanit të Hapur në 2016.