Gërxhaliu për ndalimin e importit të mallrave serbe: Qytetarët vuajnë në eksperimentin politik mbi ekonominë

Ish-kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës dhe eksperti i ekonomisë, Safet Gërxhaliu, ka deklaruar për Kosovo online se asnjë barrierë, taksë apo bllokadë nuk i kontribuon zhvillimit dhe promovimit të Kosovës që ka për qëllim Evropën dhe se për situatën aktuale dhe bllokada e produkteve nga Serbia, duhet gjetur zgjidhje emergjente, sepse e gjithë situata ndikon më shumë tek konsumatorët.

Gërxhaliu thekson se problemi më i madh është se në Ballkan nuk mund të flitet për procese të pastra ekonomike, pa konotacione politike, dhe shton se është pikërisht ky konotacion politik që “ngadalëson të gjitha flukset që janë bërë vitet e fundit”.

“Mund ta imagjinoni, nga viti 1999 e deri më sot kemi pasur mbi 72 apo 73 nisma të ndryshme rajonale dhe të gjitha kanë qenë iniciativa që ose kanë dështuar në një farë mënyre ose nuk kanë dhënë rezultatin e pritur. Në atë kontekst, mendoj se qëllimi i të gjitha atyre marrëveshjeve dhe iniciativave ishte se si të eliminohen barrierat, si të kemi kalim të lirë të mallrave, shërbimeve dhe kapitalit”, tha Gërxhaliu.

Ndryshe nga këto iniciativa, në Kosovë prej gati dy muajsh është në fuqi bllokada e importit të produkteve nga Serbia. Në raftet pothuajse nuk ka mallra serbe dhe disa produkte janë zëvendësuar me të tjera shumë më të shtrenjta.

“Është e vërtetë që tregtia është si uji dhe se mallrat mund të shkëmbehen, por duhet të kemi parasysh kostot e transportit. Një kamion me mall nga Serbia është vetëm 500 euro, të njëjtin mall e gjeni kudo, në Gjermani, Austri, Holandë... vetëm transporti do të kushtojë rreth 4000 euro dhe kush do ta paguajë? Sigurisht, qytetarët e Kosovës. A do të jetë në gjendje një produkt “made in Kosovo” të jetë konkurrues në tregun botëror, sigurisht që nuk do të jetë, prandaj mendoj se këtu duhet racionaliteti, që duhet analizuar pa emocione dhe sa më shpejt të bëjmë më shumë për ekonominë, sigurisht që do të kemi një perspektivë më të mire, jo vetëm ne në Kosovë, por edhe Ballkani Perëndimor, i cili thjesht aspiron që një ditë të jetë pjesë e Bashkimit Evropian”, beson Gërxhaliu.

Ata që vuajnë më shumë, thotë Gërxhaliu, janë konsumatorët në Kosovë.

“Është e vërtetë që këto mallra mund të zëvendësohen, mund të gjendet alternativë, por problemi është se konsumatori nga Kosova është më i prekuri dhe askush nuk kujdeset për të. Prandaj dialogu nuk ka alternativë, ne duhet të gjejmë zgjidhje sa më shpejt, sepse kështu gjithmonë preken qytetarët e Kosovës”, ka theksuar Gërxhaliu.

Ai beson se është e nevojshme të gjendet një zgjidhje kompromisi për situatën aktuale dhe se e gjithë situata duhet të analizohet nga disa dimensione - politike, ekonomike, sociale, kulturore.

“Ndërsa bota e shëndoshë ndërton ura, ne i shembim ato ura dhe ndërtojmë mure, dhe kur ndërtojmë mure quhet izolim dhe kjo nuk i bën dobi askujt”, thotë Gërxhaliu.

Gërxhaliu thekson se bashkëpunimi rajonal nuk ka alternativë dhe se procesi i Berlinit është rruga që duhet ndjekur. 

“Ju e dini që përveç pandemisë në vitin 2020, ishte edhe procesi i Berlinit ku u nënshkruan tre marrëveshje të rëndësishme, e para ishte e ashtuquajtura “agjendë e gjelbër”, e dyta ishte “tregu i përbashkët rajonal”, dhe e treta ishte pikërisht ajo që po ndodh sot, “liria e lëvizjes së mallrave, shërbimeve, kapitalit dhe pasurive të paluajtshme. Prandaj, as Kosova, as Serbia dhe as i gjithë Ballkani nuk vuajnë nga fakti që nuk ka marrëveshje, por ka probleme sa i përket përmbushjes dhe zbatimit të atyre marrëveshjeve. Duhet të orientojmë energjinë tonë më shumë se si ta zbatojmë të gjithë atë, ose ta kthejmë në realitet, dhe jo vetëm të kërkojmë arsye për dështimin”, tha Gërxhaliu.

Ai vëren se miliardat e investuara në infrastrukturë nuk çojnë askund nëse nuk ka liri lëvizjeje.

“Në atë kontekst, ne duhet të jemi më të zgjuar, të forcojmë dialogun, sepse nëse donatorët e mëdhenj shohin se ka harmoni mes nesh, një interes i përbashkët, sigurisht që do të na mbështesin në këtë. Kështu po humbasim, po humbasim donatorë, në vend që të ndërtojmë një infrastrukturë që do të ishte model për Evropën dhe më gjerë, ne disi po kthehemi prapa në atë kontekst”, tha Gërxhaliu.

I pyetur nga Kosovo online se sa e ngjashme është situata aktuale me atë të vitit 2018, kur kryeministri i atëhershëm i Kosovës Ramush Haradinaj vendosi taksën 100 për qind për mallrat nga Serbia, Gërxhaliu thekson se politikisht ka një dallim të madh, por që pasojat nga ajo periudhë ndihen edhe sot.

“Çdo barrierë, asnjë taksë, bllokadë, nuk i kontribuon zhvillimit dhe promovimit të Kosovës si shtet që synon Evropën dhe Kosovën, për të cilën ekonomia kombëtare është prioritet, prandaj edhe në atë kohë (të qeverisjes së Haradinajt) kam qenë kundër, me argumente dhe pasojat e kësaj ndihen edhe sot. Nga pikëpamja politike, ndryshimi i madh sot është se Kurti e ka shumicën, dhe atë shumicë po e ndërton mbi tri të ashtuquajturat shtylla - e para është delikuenca brenda Kosovës, së dyti, ai shfrytëzon emigracionin apo diasporën, kryesisht ata që jetojnë jashtë, së treti, kam frikë se ai e shfrytëzon atë fondamentalizëm islamik. Dhe në atë kontekst, nga dimensioni kohor, ka qëndrime të ndryshme. Sido që të jetë, mendoj se nëse dikush humbet në gjithë këtë, humbet imazhi i Kosovës, humbet mundësia për investitorë të mëdhenj, dhe çka është më e keqja, preket konsumatori i Kosovës, sepse në gjithë këtë eksperiment politik mbi ekonominë, vuajnë ata që jetojnë me të ardhura minimale”, përfundoi Gërxhaliu.