Gogiq: Prona si temë në dialog mbart rrezikun e cenimit të çështjeve të statusit

Politologu Ognjen Gogiq thotë se rastet kur pushteti qendror në Kosovë kërkon mekanizma për të shpronësuar tokën apo pronën e paluajtshme që është pronë e një komune me shumicë serbe bien nën çështjen e sigurisë së përgjithshme juridike dhe se zgjidhja për të është sigurimi se gjykatat në Kosovë janë ato që do të mbrojnë të drejtat pronësore, qoftë të personave fizikë apo të institucioneve.

“Është një luftë që duhet bërë përmes institucioneve të Kosovës, sado e pashpresë të duket për momentin për serbët në Kosovë. Ndoshta rruga është përmes dialogut, si një lloj kushtëzimi nga ana e Bashkimit Evropian le të themi për progresin e Kosovës në Planin e Rritjes apo në Këshillin e Evropës, shtroni çështjen e sigurisë juridike dhe sundimit të ligjit dhe cila duhet të jetë përgjigja për këto situata që duhet të priten edhe në të ardhmen”, tha Gogiq për Kosovo online.

Kështu i shikon ai ngjarjet e fundit në komunat me shumicë serbe të Shtërpcës, Graçanicës dhe Mitrovicës së Veriut, në të cilat prona komunale u sulmua.

Hapja e çështjes së pronës si temë në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, thotë ai, mbart me vete rrezikun e cenimit të çështjeve të statusit.

“Lënda e pronës daton si problem që nga koha e UNMIK-ut, kur ai mori në dorë tërë pronën shoqërore dhe shtetërore, siç quhej atëherë, dhe filloi procesin e privatizimit të saj, sot prona që nuk është privatizuar, konsiderohet pronë publike e Kosovës, dhe në përgjithësi, Beogradi nuk është asnjëherë një temë e hapur përmes dialogut, sepse nuk ka asnjë mënyrë për ta formuluar atë në mënyrën e duhur për shkak të rrezikut që kur hapen bisedimet të tingëllojë si një lloj 'shkëputjeje' - çfarë është Kosovës dhe çfarë është ajo serbe, dmth pronë e shtetit të Serbisë, dhe çfarë mund të nënkuptojë një lloj marrëveshjeje ndërshtetërore ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, të cilën Serbia donë ta shmang”, thotë Gogiq.

Serbia, shton ai, po ashtu dëshiron të shmangë një situatë në të cilën do të kërkonte që Kosova t'i njohë disa prona si pronë të shtetit serb, sepse kjo do të nënkuptonte që pronat serbe të regjistrohen sipas sistemit të Kosovës, gjë që është e papranueshme për Serbinë pasi ndërhyn në çështjet e statusit dhe prandaj, thotë ai, çështja e pronës disi u la 'varur'.

“Kosova, pasi shpalli pavarësinë në mënyrë të njëanshme, vazhdoi të privatizojë kompanitë që mundi, dhe mbeti vetëm çështja e pronave të paluajtshme në komunat me shumicë serbe, qofshin këto kompani të cilave statusi nuk ishte zgjidhur plotësisht, si Trepça, Gazivode apo Brezovica, nëse bëhet fjalë për prona të tjera të paluajtshme që shfrytëzohen për punën e tyre, qoftë për disa institucione të tjera të Serbisë, si shkollat ​​dhe spitalet. Kjo pyetje mbeti e papërcaktuar. Mënyra për ta zgjidhur ka qenë që komunat me shumicë serbe të bëhen themelues dhe pronarë të atyre pronave të paluajtshme, gjegjësisht të atyre institucioneve që punojnë në to dhe t'i mbrojnë në atë mënyrë që të mbesin të paktën në duart e Serbët e Kosovës, nëse jo në duart e shtetit serb. Dhe kjo është zbatuar deri diku, kryesisht në zonat në jug të Ibrit”, thotë Gogiq.

Praktika e përgjithshme e Prishtinës, shpjegon ai, ishte që të gjitha pronat, shoqërore dhe shtetërore, që dikur i takonin Serbisë dhe Jugosllavisë, ta kthenin në pronë publike të Kosovës, ta privatizonin ose t'ua vinte në dispozicion institucioneve të veta.