Markoviq: Fuqitë e mëdha po "lëvizin" nga OKB në forume të tjera për të zgjidhur problemet

Historiani Vukan Markoviq për Kosovo online thotë se roli i Kombeve të Bashkuara është në rënie aktive për dy dekada dhe se OKB-ja nuk është më një vend ku problemet e mëdha zgjidhen diplomatikisht, por fuqitë e mëdha "lëvizin" nga kjo organizatë në forume të tjera, siç janë G20, Grupi i Shangait ose G7, për të zgjidhur problemet.

"Roli origjinal i Kombeve të Bashkuara - që ekziston një forum i madh që jo vetëm do të mbledhë të gjitha shtetet sovrane të botës, por edhe do të përcaktojë të drejtën ndërkombëtare sepse çdo vendim i OKB-së është e drejtë ndërkombëtare, nuk ka ekzistuar që nga fillimi i këtij shekulli", thotë Markoviq.

Ai e sheh marrëdhënien e fuqive të mëdha ndaj Kombeve të Bashkuara, si dhe marrëdhëniet e tyre të ndërsjella, dhe problemet e vetë Kombeve të Bashkuara, si dy arsye kryesore pse roli i OKB-së po bie.

"Pastaj, kur fuqitë e mëdha e përdorin OKB-në si forum dhe si medium për realizimin e interesave të tyre, por edhe për kontrollin e interesave të fuqive rivale, atëherë OKB-ja ka funksionin e përfaqësimit të një vendi që zgjidh të gjitha problemet e mëdha në mënyrë diplomatike. Kjo nuk është më kështu. Do të thoja se pika kryesore e kthesës ishte lufta në Irak, megjithëse në këtë rajon do të thuhej se ajo ngjarje ishte bombardimi në vitin 1999. Lufta në Irak ishte një sinjal për fuqitë e tjera të mëdha se nuk ka më rëndësi se çfarë thotë bashkësia ndërkombëtare. Që nga viti 2003, të gjitha fuqitë e mëdha i vënë veton dhe i bllokojnë në mënyrë aktive OKB-në, dhe ajo që është edhe më problematike, ato kalojnë në forume të tjera, G20, Grupi i Shangait, G7..., për të zgjidhur problemet. Pra, OKB-ja nuk e ka atë lloj prestigji", thotë Markoviq.

Së dyti, ai thekson balancën e fuqisë në Këshillin e Sigurimit. Ai kujton se OKB-ja u krijua në një botë të dominuar nga shtetet fituese të Luftës së Dytë Botërore, ndërsa tani jugu global është ngritur dhe nuk ka as afër llojin e përfaqësimit dhe llojin e prestigjit që kanë pesë anëtarët e përhershëm të Këshillit të Sigurimit.

Ai thotë se ka shumë dallime të tjera financiare, buxhetore dhe interesi, por gjëja kryesore është marrëdhënia midis fuqive të mëdha.

"Nëse vendet e jugut global, kryesisht India, Brazili dhe disa nga vendet e mëdha afrikane, nuk pranohen në Këshillin Botëror, OKB-ja nuk mund të ketë llojin e rëndësisë në shekullin e 21-të që kishte gjatë Luftës së Ftohtë", thekson ky historian.

Sipas tij, reforma e Këshillit të Sigurimit është e rëndësishme në shumë mënyra, para së gjithash për shkak të vetos, sepse kushdo që ka veton mund të bllokojë gjithçka që hyn në të drejtën ndërkombëtare.

"Sa më shumë fuqi që kanë të drejtë vetoje, mund të thuhet se kjo pasqyron botën në të cilën jetojmë. Gjithashtu, mënyra se si Këshilli i Sigurimit rrotullohet pasqyron shpërndarjen e pushtetit në botë. Kjo është arsyeja pse Këshilli i Sigurimit është një tregues i mirë i reformës së Kombeve të Bashkuara. Nuk është i vetmi. Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë është gjithashtu diçka që po humbet çdo rëndësi për fuqitë e mëdha. Megjithatë, kur fillon reforma e Këshillit të Sigurimit, kjo është një sinjal se OKB po ndryshon organizimin dhe strukturën e saj. Do të ishte jorealiste të pritej që Asambleja e Përgjithshme, domethënë, që çdo vend të mund të ndikonte në mënyrë të barabartë në rrjedhat globale", thotë Markoviq.

Reforma e Këshillit të Sigurimit, thekson ai, kërkon që pesë anëtarët e përhershëm aktualë të heqin dorë nga disa nga kompetencat e tyre dhe të lejojnë që fuqitë potencialisht rivale të kalojnë dhe t'u japin atyre të njëjtin lloj prestigji.

"Këshilli i Sigurimit është treguesi që i nevojitet OKB-së për t'u përshtatur me shpërndarjen e re të pushtetit në botë. Kjo, sigurisht, nuk do të thotë që fuqitë e mëdha ekzistuese do të vazhdojnë të respektojnë vullnetin e Kombeve të Bashkuara. Ne kemi parë që nga viti 2003 e tutje se jetojmë në epokën e vendimeve të njëanshme nga fuqitë e mëdha. Asnjë fuqi nuk do të rrezikojë interesin e saj sepse mbrohet nga e drejta ndërkombëtare. Ne kemi parë shembuj të kësaj shumë herë", përfundon Markoviq.

Debati i përgjithshëm i sesionit të 80-të të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara do të fillojë nesër, dhe në vitin e jubileut, tema e debatit të përgjithshëm është "Më mirë së bashku: 80 vjet e më shumë për paqen, zhvillimin dhe të drejtat e njeriut".