Mitiq: Rekomandimet GNK përgatit terrenin, por roli i tij nuk është si më pare

Në raportin e vjeshtës kushtuar Kosovës, Grupi Ndërkombëtar i Krizave dha rekomandime se si Bashkimi Evropian dhe anëtarët e tij mund të mbështesin dialogun midis Beogradit dhe Prishtines. Aleksandar Mitiq, bashkëpunëtor i lartë kërkimor në Institutin për Politikë Ndërkombëtare dhe Ekonomi në Beograd, thotë se rekomandimet e GNK-së në të kaluarën kishin për qëllim përgatitjen e terrenit dhe vendosjen në axhendë të disa çështjeve që duhet të trajtohen nga institucionet evropiane dhe anëtarët e BE-së, por se roli i GNK-së sot nuk është as afër atij të njëzet viteve më parë.

"Kjo nuk do të thotë që rekomandimet e tyre nuk përmbajnë disa elementë për të cilët nuk është rënë dakord ose nuk është koordinuar me disa nga udhëheqësit, të paktën të vendeve të caktuara të Bashkimit Evropian dhe me diçka që do të ishte shteti i thellë në BE dhe në Uashington", thekson Mitiq në një deklaratë për Kosovo online.

Disa nga sugjerimet e GNK-së janë që vendet që aktualisht nuk e njohin Kosovën duhet të sinjalizojnë se, me normalizimin e plotë midis Serbisë dhe Kosovës, ato nuk do të pengojnë njohjen e Kosovës, si dhe që BE-ja duhet të dyfishojë përpjekjet e saj për të përfituar nga avantazhet e BE-së, veçanërisht perspektivat për anëtarësim, në mënyrë që të ushtrojë presion mbi Prishtinën për të mbrojtur pakicën serbe të Kosovës dhe për të siguruar krijimin e një Asociacioni të Komunave me shumicë serbe.

Megjithatë, Mitiq thotë se çështja e presionit të BE-së është qesharake në këtë pikë.

"Kishte shumë mundësi në vitet e fundit që Brukseli të ndikonte në Prishtinë në mënyra të ndryshme në kohën kur kryhej spastrimi etnik, si dhe deri më sot kur ekziston ai lloj aparteidi që është vërtet interesante se mund të ekzistojë në Evropë në vitin 2025. E gjithë kjo tolerohet, ashtu siç tolerohet politika e Shqipërisë së Madhe", thekson Mitiq.

Ai thekson se ekziston një rol i dyfishtë i Brukselit, ku nga njëra anë është Brukseli zyrtar dhe shteti i thellë i Brukselit që toleron Albin Kurtin dhe politikën e tij, e cila mbështetet kryesisht nga Berlini, ndërsa nga ana tjetër, cili duhet të jetë roli formal i Bashkimit Evropian me të gjithë anëtarët e tij, në Këshillin e BE-së, ku nuk ka marrëveshje sepse ka pesë vende që nuk e njohin Kosovën.

"Mesazhi i GNK-së i drejtohet atij Brukseli të parë, i cili mohon ekzistencën e vendeve që nuk e njohin në një farë mënyre dhe që praktikisht e shtyn Prishtinën drejt diçkaje që do të ishte një proces i integrimit evropian, pavarësisht faktit se Kosova nuk është shtet. Dhe çështja e vendeve që nuk e njohin është shumë e rëndësishme dhe shpesh injorohet në qëndrimet zyrtare të Brukselit. Sigurisht që shqetëson sepse çdo proces i integrimit evropian të të ashtuquajturës Kosovë nuk mund të fillojë para se të ndryshojë qëndrimi i vendeve që nuk e njohin. Pra, rekomandimet e Grupit Ndërkombëtar të Krizave shkojnë në drejtim të ushtrimit të presionit mbi Brukselin dhe vendet që nuk e njohin, që t'i japin Prishtinës mundësinë për të filluar zyrtarisht atë proces", vlerëson bashkëbiseduesi ynë.

Megjithatë, siç shton ai, duket se në këtë moment jemi larg një vendimi pozitiv të vendeve që nuk e njohin pavarësinë kur bëhet fjalë për një proces të tillë.

"E gjithë kjo është një përgatitje e terrenit, siç ka bërë edhe Grupi Ndërkombëtar i Krizave në të kaluarën. Në të kaluarën, ata gjithashtu synonin të përgatitnin terrenin, të vendosnin një çështje në axhendë dhe pastaj ta ngrinin atë si diçka që duhet të trajtohej nga institucionet evropiane dhe shtetet anëtare të BE-së", thotë Mitiq.

Rekomandimet e fundit të GNK-së, siç përfundon ai, janë në fakt plotësisht në përputhje me politikën e tyre që ekzistonte edhe 20 vjet më parë: "Le të bëjmë gjithçka për të gjetur një mekanizëm për të ndihmuar shqiptarët e Kosovës të arrijnë qëllimet e tyre maksimaliste".

Ai thekson se GNK, kur bëhet fjalë për Kosovën dhe Metohinë, në 20 vitet e fundit dha rekomandime që shkuan në drejtim të asaj që më vonë doli të ishte një lloj politike perëndimore ndaj çështjes së Kosovës.

Thuhet se kjo u pa në vitin 2004, pas masakrës së marsit, kur ata e shfrytëzuan atë mundësi për të propozuar që procesi i negociatave të përshpejtohej dhe që politika "standardet para statusit" të injorohej.

"E pamë përsëri pas fillimit të rolit të 'trojkës' në vitin 2007, kur, pa dhënë mundësinë për të formuar ndonjë mekanizëm serioz për të arritur ndonjë zgjidhje tjetër, në fillim në shtator 2007, ata propozuan shpalljen e njëanshme të pavarësisë së Kosovës si zgjidhjen e duhur. Në një farë mënyre, ata i rrëzuan përpjekjet diplomatike dhe bënë një lloj propozimi që më vonë doli të ishte dhe do të jetë politika zyrtare e Perëndimit me të gjitha pasojat katastrofike jo vetëm për çështjen e Kosovës dhe Metohisë, por me pasoja për sigurinë botërore, të cilat po i dëshmojmë edhe sot", thotë Mitiq.

Siç shton ai, Grupi Ndërkombëtar i Krizave konsideroi se në atë moment kishte përfunduar kryesisht punën e tij për çështjen e Kosovës dhe Metohisë dhe se ndërkohë ata u morën me shumë pika të tjera fokale, kryesisht me më shumë dështim sesa sukses në rekomandimet e tyre.