Novakoviq: Pak është zbatuar nga Marrëveshja e Uashingtonit

Bashkëpunëtori i lartë i Qendrës për Çështje Ndërkombëtare dhe të Sigurisë, Igor Novakoviq, thotë se pesë vjet pas nënshkrimit të Marrëveshjes së Uashingtonit, përshtypja është se pak është zbatuar prej saj, përveç njohjes së pavarësisë së Kosovës nga Izraeli, dhe se nuk duhet të ketë iluzione se në këtë moment do të punohet për zbatimin e saj.

"Pa personin kyç që e udhëhoqi atë, dhe në atë moment ishte Z. (Richard) Grenell, nuk duhet të kemi iluzione se tani do të punojmë për zbatimin e Marrëveshjes së Uashingtonit", tha Novakoviq për Kosovo online.

Ai e sheh faktin që nuk ka ambasadorë amerikanë në të gjithë rajonin, madje as në Beograd apo në Prishtinë, si diçka që është "shumë treguese". Sipas tij, politika amerikane ndaj rajonit është në një farë mënyre mjaft e painteresuar sepse nuk ka angazhim, dhe një pjesë e mirë e saj i është lënë Bashkimit Evropian.

"Disa pjesë infrastrukturore të Marrëveshjes së Uashingtonit do të përmbushen pavarësisht nga vetë marrëveshja, siç është ndërtimi i autostradës, sepse aktualisht financohet nga fondet e Bashkimit Evropian. Do të shohim për çështje të tjera, siç është hekurudha, sepse pas arritjes së marrëveshjes, është gjithashtu e nevojshme të sigurohet financimi i projekteve të tilla, i cili nuk është i disponueshëm", thotë Novakoviq.

Ai thekson se Marrëveshja e Uashingtonit kishte një funksion të dyfishtë, njëri prej të cilëve ishte unifikimi i pikave që ishin arritur tashmë përmes negociatave të udhëhequra nga Grenell në atë kohë, si dhe vendosja e disa pikave të reja në tryezë, shumë prej të cilave nuk kanë domosdoshmërisht të bëjnë fare me marrëdhënien midis Beogradit dhe Prishtinës.

Kur u pyet nëse "Marrëveshja e Uashingtonit Dy" është e mundur, Novaković beson se është teorikisht e mundur, por përsërit se duhet të kihet parasysh se për momentin administrata në Uashington nuk është shumë e interesuar për këtë rajon dhe se pikat e saj kryesore janë Ukraina dhe Kina, domethënë marrëdhëniet me Rusinë dhe Kinën.

“Mund të jetë e mundur që në gjysmën e dytë të mandatit të Trump, ky interes të kthehet, ose ndoshta me rikthimin e Richard Grenell në ndonjë pozicion që do të ishte i rëndësishëm për rajonin. Në këtë moment, nuk ka diçka të tillë”, pohon ai.

Ai gjithashtu thotë se nuk është i sigurt nëse marrëdhëniet midis Beogradit dhe Prishtina do të ishin normalizuar nëse marrëveshja e Uashingtonit do të ishte zbatuar.

“Normalizimi i marrëdhënieve ka dy dimensione. I pari është teknik, që nënkupton se Beogradi dhe Prishtina mund të bashkëjetojnë normalisht, dhe i dyti është narrativ. Problemi më i madh është se nuk ka një normalizim të tillë narrativ, por më duket se aktualisht jemi në një problem më të madh se kurrë. Ajo në të cilën ndoshta do të kontribuonte ajo marrëveshje është aspekti teknik i normalizimit, por për momentin me këtë lloj marrëdhënieje dhe narrative nga të dyja palët, më duket se nuk ka perspektiva të mëdha për të pritur normalizimin e marrëdhënieve në të ardhmen e parashikueshme”, vlerëson Novakoviq. 

Marrëveshja e Uashingtonit për Normalizimin e Marrëdhënieve Ekonomike u nënshkrua më 4 shtator 2020 nga Presidenti serb Aleksandar Vuçiq dhe kryeministri i atëhershëm i Kosovës Avdullah Hoti në Shtëpinë e Bardhë, në prani të Presidentit të SHBA-së Donald Trump, i cili ishte në mandatin e tij të parë në atë kohë. Vuçiç dhe Hoti nënshkruan dy marrëveshje të ndara me administratën amerikane.