Pavkoviq: Fitorja e serbëve në zgjedhjet lokale nuk është garanci që Prishtina do të pranojë formimin e BKS-së

Drejtori strategjik në Qendrën për Politika Evropiane, Millosh Pavkoviq, ka vlerësuar se marrëveshja e Beogradit dhe Prishtinës e vitit 2015 ka përcaktuar parimet kyçe të Bashkësisë së Komunave Serbe, por se fitorja e serbëve në zgjedhjet e ardhshme lokale në veri të Kosovës megjithatë “nuk është garanci” që Prishtina do të pranojë zbatimin e saj.

Nën kujdesin e BE-së, përfaqësuesit e Beogradit dhe Prishtinës, pikërisht në këtë ditë dhjetë vjet më parë, nënshkruan në Bruksel planin e zbatimit të marrëveshjes për normalizimin e marrëdhënieve.

Pavkoviq thekson se kjo ishte zhvillim i asaj që ishte rënë dakord dy vite më herët, me Marrëveshjen e parë të Brukselit.

“Marrëveshja e vitit 2015, e cila në fakt përcaktoi parimet kyçe, elementet e Bashkësisë së Komunave Serbe, ishte një shtesë e Marrëveshjes së Brukselit të vitit 2013 me parime të qarta, elemente që Bashkësia duhet të përmbajë, e ato janë organet kryesore: kryetar, nënkryetar, Kuvend, Këshill... Kjo ishte një lloj zhvillimi i Bashkësisë se si duhet të duket në praktikë”, ka deklaruar Pavkoviq për Kosovo online.

Ai thekson se ka dy arsye kryesore pse BKS nuk është formuar deri sot.

“Arsyeja kryesore është edhe vlerësimi i kushtetutshmërisë së kësaj marrëveshjeje nga Gjykata Kushtetuese e Kosovës. Do të kujtoj se në vitin 2016 ajo mori vendim se pjesë të kësaj marrëveshjeje të vitit 2015 nuk janë në përputhje me Kushtetutën. Ky ishte justifikimi për të gjitha qeveritë e mëparshme të Kosovës që formimin e BKS-së ta lënë krejtësisht anash, megjithëse Gjykata Kushtetuese nuk tha se BKS si e tillë nuk është në përputhje me Kushtetutën, por pjesë të kësaj marrëveshjeje konkrete”, thotë Pavkoviq.

Si arsye të dytë të mosformimit të BKS-së ai përmend “kontekstin e përgjithshëm politik”.

“Marrëdhëniet ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës janë në nivelin më të ulët që nga viti 1999. Dhe një mosinteresim i plotë i qeverisë së Albin Kurtit që të merret fare me çështjen e formimit të BKS-së, si dhe, nga ana tjetër, mungesa e vullnetit politik ose pamundësia e BE-së si garantuese e marrëveshjeve të viteve 2013, 2015 dhe 2023 që të imponojë zbatimin e tyre”, saktësoi ai.

Pavkoviq thekson se gjatë këtyre dhjetë viteve ka pasur mjaft ndryshime lidhur me BKS-në.

Ai sqaron se marrëveshja e fundit – ajo e Ohrit, nuk e përmend në mënyrë eksplicite BKS-në, por “i referohet të gjitha marrëveshjeve të mëparshme dhe bën thirrje për një nivel të duhur të vetëqeverisjes për serbët në Kosovë”.

Si ndryshimin më të rëndësishëm ai përmend draftin evropian të Statutit të BKS-së nga viti 2023.

“Duke pasur parasysh se Beogradi dhe Prishtina nuk mundën të binin dakord, BE-ja mori një rol proaktiv dhe paraqiti një draft konkret të Statutit i cili do të duhej të miratohej nga Kuvendi i Kosovës. Mirëpo, ky Statut asnjëherë nuk është publikuar zyrtarisht, prandaj nuk është i qasshëm për publikun, e as që ndonjëherë Qeveria e Kosovës ka qenë e gatshme ta përfshijë në një diskutim serioz dhe ta vë në votim, kështu që ai mbetet, në një farë mënyre, enigmë”, thekson Pavkoviq.

Ajo që nuk është enigmë, shton ai, është se ky draft evropian përfaqëson “një konkretizim serioz të të gjitha marrëveshjeve të mëparshme”.

“Një vendosje e qartë në letër si e funksioneve, ashtu edhe e kompetencave të BKS-së dhe marrëdhënieve të saj me pushtetin qendror, si dhe e gjithë strukturës së administratës së BKS-së”.

Pavkoviq është i bindur gjithashtu se ndryshimi i pushtetit, veçanërisht në katër komunat në veri të Kosovës, mund të ndikojë në “aktualizimin” dhe në shtimin e presionit për çështjen e formimit të BKS-së.

“Duke qenë se komuniteti serb do të marrë pjesë në zgjedhje, këtu para së gjithash e kam fjalën për Listën Serbe, por edhe për të tjerët, besoj se nëse vjen deri te formimi i pushteteve të reja lokale, para së gjithash në katër komunat veriore, atëherë pushtetet lokale do të insistojnë në formimin e BKS-së dhe do të ushtrojnë presion mbi qeverinë në Prishtinë dhe mbi bashkësinë ndërkombëtare”, ka thënë Pavkoviq.

Megjithatë, shton ai, as kjo nuk do të jetë “asnjë garanci”.

“Mund të presim një shtim të insistimit dhe të lobimit, por kjo nuk është garanci që BKS do të formohet, sepse para së gjithash do të varet nga ai që do ta formojë qeverinë në nivel qendror dhe sa do të jetë e interesuar qeveria e re që të nisë procesin e mëtejshëm të krijimit të BKS-së. Dhe natyrisht, varet nga bashkësia ndërkombëtare se sa do të jetë e gatshme të ushtrojë presion mbi qeverinë në Prishtinë që të nisë implementimi”, thotë Pavkoviq.