Pirivatriq: Nuk ka dëshmi për lidhjen midis shqiptarëve që sot jetojnë në Kosovë dhe Dardanëve

Bashkëpunëtori i lartë shkencor në Institutin e Bizantologjisë të SANU dhe kryetari i Komitetit Serb për Bizantologji, Srgjan Pirivatriq, tha për Kosovo online se nuk ka dëshmi dhe as ndonjë lidhje midis shqiptarëve që sot jetojnë në Kosovë dhe Dardanëve që jetonin në këtë zonë gjatë antikitetit të vonë dhe shtoi se nuk ka lidhje midis provincës romake Dardania dhe konceptit bashkëkohor të Kosovës dhe Metohisë, i cili është një term më i ri.

Një grup qytetarësh në Prishtinë kanë filluar të nënshkruajnë një peticion që Kosova të ndryshojë emrin e saj në Dardania, dhe me atë rast, Pirivatriq shpjegon se nuk ka vazhdimësi ndërmjet popullatës së romanizuar të ish-provincës romake të Dardanisë dhe banorëve të sotëm shqiptarë të Kosovës dhe Metohisë, si dhe se sipas gjendjes aktuale të burimit, thekson ai, nuk mund të vërtetohet dhe as të bëhet ndonjë supozim i bazuar për atë vazhdimësi.

“Dardanët janë një popull i vjetër ballkanik, origjina e të cilit dihet pak. Në disa nga fillimet e tij të largëta, ajo mund të lidhet me popullsinë e Azisë së Vogël, por kjo lidhje nuk është mjaft e qartë. Në antikitetin e vonë, ishte një popullsi e romanizuar ose pjesërisht e romanizuar, e cila megjithatë u zhduk dhe u tërhoq me ardhjen e sllavëve dhe me sllavizimin e zonës, siç dëshmohet nga toponimet përkatëse. Nuk ka asnjë gjurmë toponimesh shqipe dhe asnjë leksik protoshqip, pra nuk ka asnjë dëshmi as në burimet e shkruara, as arkeologjike, as gjuhësore, gjuha si monument, për ndonjë vazhdimësi mes dardanëve dhe shqiptarëve të sotëm. Është një konstrukt politik, dhe historia dhe historiografia shkencore kanë dhënë verdiktin e tyre për këtë shumë kohë më parë, i cili, megjithatë, po harrohet”, thotë Pirivatriq.

Siç shpjegon ai, Mbretëria e Dardanisë përfshinte një zonë që më vonë mund të jetë përfshirë afërsisht nga provinca romake e Dardanisë, por tregon se perandorët romakë shumë shpesh udhëhiqeshin nga nevojat konkrete të administratës dhe politikës praktike në përcaktimin e kufijve të provincave, dhe jo nga vazhdimësia me ndonjë strukturë të mëparshme politike që ata e rrënuan, pushtuan dhe kooptuan në organizmin e tyre shtetëror.

“Më saktë, në fakt, më mirë mund të flasim për provincën romake të Dardanisë sesa për kufijtë e mbretërisë dardane. Dardanët, meqë ra fjala, konsiderohen, të paktën në kohën kur romakët i pushtuan, një degë e ilirëve dhe një popullsi e vendosur në zonën e kontaktit ndërmjet ilirëve dhe trakëve. Ajo zonë, kur bëhet fjalë për provincën romake të Dardanisë, kufizohet me Moravinë Perëndimore dhe të Madhe dhe me lumin Drim në Kosovë, dhe në jug përfshinte zonën deri në malin e Sharrit, ndërsa kryeqendra e krahinës ishte Shkupi. Pra është interesante se përpjekja për të lidhur konceptin aktual të Kosovës dhe Metohisë me një provincë romake, kryeqyteti i së cilës nuk gjendet në territorin e Kosovës dhe Metohisë së sotme”, vlerëson Pirivatriq.