Radiq: Rritja e kostove për mbrojtjen e vendeve të Ballkanit Perëndimor përbën një sfidë serioze

Analisti ushtarak Aleksandar Radiq vlerësoi se rritja e paralajmëruar e kostove të detyrueshme të mbrojtjes së anëtarëve të NATO-s i vë vendet e Ballkanit Perëndimor përballë një sfide shumë serioze, sepse ato nuk arritën të përmbushnin kuotën e Aleancës prej dy përqind të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB).

"Do të ketë probleme. Nuk do të jetë aq e lehtë për t’u bërë, nëse ‘lufta’ për dy përqind vazhdon prej vitesh. Deri më tani, ky prag ka rezultuar i vështirë për t’u arritur. Tre përqind e gjysmë është larg kësaj", tha Radiq.

I pyetur se si kjo mund të reflektohet në vendet e Ballkanit Perëndimor që janë në NATO, ky analist shpjegon se po flasim për forca të vogla të armatosura.

"Ushtritë e Ballkanit Perëndimor janë të vogla dhe sigurisht kur ke një sistem potencialisht më të vogël, është e mundur të kryesh një matje statistikore më lehtë dhe më elegante, sesa sistemet e mëdha që fillimisht të ngarkojnë me një numër të madh pagash, kosto të mëdha për mbajtjen e ushtrimeve... Ushtria e Malit të Zi, për shembull, ka dy kompani këmbësorie dhe gjithçka sillet rreth tyre. Nëse zgjedh formatin e ushtrive më të mëdha, atëherë zgjedh një batalion, një brigadë. Këto janë kosto të mëdha dhe sigurisht që tani qeveritë e vendeve të Ballkanit Perëndimor do të djersiten shumë dhe do të gjejnë një mënyrë për të kaluar dy përqind, si të konsolidohen në atë nivel statistikash dhe të shkojnë drejt tre përqind. Është e lehtë të flasësh për statistika. Por diferenca prej 0.1 është një sfidë e madhe për secilin prej këtyre vendeve", tha Radiq.

Ai shton se vendet e Ballkanit Perëndimor ndajnë sa më shumë që munden për mbrojtje, dhe në të njëjtën kohë duan të marrin armë të reja.

"Sigurisht, të gjithë po përpiqen të arrijnë dy përqindëshin që ishte premtuar më parë. Tani problemi i madh është se si ta rrisim atë në tre përqind e gjysmë, dhe modeli i financimit varet nga vendi. Sepse, diçka nën dy përqind është ajo që tani përdoret nga Kroacia dhe Mali i Zi, Maqedonia e Veriut për të financuar personelin dhe nevojat operacionale", shpjegon Radiq.

Ai thekson se ndryshimi kyç në përqindje krijohet nga blerjet kapitale.

Ai kujton se Mali i Zi e filloi këtë proces duke mbledhur një kredi shumëvjeçare, Kroacia hyri në një proces të madh modernizimi dhe se Maqedonia e Veriut po përpiqet gjithashtu të shpenzojë para për buxhetin ushtarak.

“Anëtarët e NATO-s nga rajoni ynë po përpiqen të tregojnë se mund të arrijnë dy përqind, por janë afër. Ata llogarisin pensionet, kostot shtesë, kështu që statistikat vjetore janë rreth dy përqind. Dhe tani, rritja e saj në tre e gjysmë përqind për momentin, në rrethanat ekzistuese, duket si një sfidë shumë serioze për vendet e Ballkanit Perëndimor”, thekson Radiq.

Pavarësisht rekomandimeve dhe dëshirave të qarta, ky analist ushtarak thotë se NATO nuk ka mekanizma për të ndëshkuar anëtarët për mosarritjen e nivelit të dëshiruar të shpenzimeve ushtarake.

"Sigurisht, kjo nuk është në përputhje me detyrimet e partneritetit, por prapëseprapë një e treta e vendeve të NATO-s ende nuk mund të arrijnë as dy përqind. Pra, vendet e Ballkanit mund të gjejnë justifikim për veten e tyre, nëse disa vende të mëdha mesdhetare nuk janë ende në gjendje të mburren në Bruksel se i kanë përmbushur detyrimet e tyre të partneritetit", thotë Radiq.