Serbia i bashkohet programit hapësinor Artemis

Serbia sot, në selinë e NASA-s në Uashington, iu bashkua zyrtarisht programit hapësinor Artemis, ndërsa marrëveshjen e anëtarësimit e nënshkroi ministri i Punëve të Jashtme i Serbisë, Marko Gjuriq.

Serbia u bashkua zyrtarisht me programin hapësinor Artemis në selinë e NASA-s në Uashington, dhe marrëveshja e pranimit u nënshkrua nga Ministri i Punëve të Jashtme të Serbisë, Marko Gjuriq.

Në ceremoninë e nënshkrimit morën pjesë edhe zëvendësadministratori i NASA-s, Met Anderson, ndihmëssekretari amerikan i Shtetit për Oqeanet, Çështjet Ndërkombëtare të Mjedisit dhe Shkencës, Uesli Bruks, ambasadori i Serbisë në Uashington, Dragan Shutanovac, si dhe Marija Gnjatoviq nga Ministria e Shkencës, Zhvillimit Teknologjik dhe Inovacionit.

Gjuriq tha se është nder për të që të nënshkruajë marrëveshjen në emër të Serbisë, duke theksuar se kjo përfaqëson më shumë sesa bashkim me një grup parimesh dhe se pasqyron përkushtimin e qëndrueshëm dhe të fortë të Serbisë ndaj së drejtës ndërkombëtare, bashkëpunimit dhe bindjes se arritjet më të mëdha shkencore janë të mundura kur shtetet punojnë së bashku.

Ai përshëndeti faktin që marrëveshja e programit Artemis mbështetet fuqishëm në Traktatin për Hapësirën e Jashtme të vitit 1967 dhe në korpusin më të gjerë të së drejtës ndërkombëtare, i cili, siç tha ai, prej dekadash udhëheq eksplorimin paqësor të hapësirës.

“Frymëzim të veçantë marrim nga trashëgimia e shkencëtarëve dhe inxhinierëve me origjinë serbe, ekspertiza e të cilëve kontribuoi në programin ‘Apollo’, një nga arritjet më të mëdha të njerëzimit”, tha Gjuriq në ceremoni, transmeton RTV.

Ai tha se gjatë mandatit të tij si ambasador i Serbisë në SHBA pati mundësinë të takonte Dejvid Vujiqin, i cili ishte pjesë e atij ekipi, dhe se biseda me të ia kujtoi se pas arritjeve të jashtëzakonshme qëndrojnë gjithmonë njerëz të jashtëzakonshëm – individë, talenti, përkushtimi dhe vizioni i të cilëve tejkalojnë kufijtë dhe frymëzojnë brezat e ardhshëm.

“Trashëgimia e tij, si edhe ajo e kolegëve të tij, na kujton se kontributi i një kombi për njerëzimin nuk matet vetëm me madhësinë e tij, por me dijen, kreativitetin dhe vendosmërinë e njerëzve të tij. Pikërisht ky frymëzim e udhëheq Serbinë sot”, theksoi Gjuriq.

Ai porositi se Serbia vazhdon të investojë në shkencë, inovacion dhe zhvillim teknologjik, duke zgjeruar njëkohësisht partneritetet ndërkombëtare në fusha të ndryshme, përfshirë edhe eksplorimin paqësor të hapësirës.

“Me nënshkrimin e ‘Marrëveshjes Artemis’, Serbia i bashkohet komunitetit të shteteve të përkushtuara ndaj transparencës, ndërveprueshmërisë, qëndrueshmërisë, bashkëpunimit shkencor dhe menaxhimit të përgjegjshëm të mjedisit tonë të përbashkët hapësinor. Dëshiroj të shpreh mirënjohjen time të sinqertë ndaj Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe NASA-s për partneritetin dhe udhëheqjen e tyre”, tha Gjuriq.

Ai shprehu bindjen se ngjarja e sotme do të krijojë mundësi të reja bashkëpunimi ndërmjet institucioneve tona shkencore, universiteteve, kompanive inovative dhe studiuesve të rinj.

“Sot konfirmojmë se kureshtja, e bashkuar me besimin, bashkëpunimin dhe ndjenjën e përbashkët të përgjegjësisë, mund të na çojë më larg sesa do të mund të arrinte ndonjë shtet i vetëm. Le të shënojë nënshkrimi i sotëm edhe një hap drejt një të ardhmeje në të cilën hapësira do të mbetet një zonë paqeje, zbulimesh dhe përparimi të përbashkët për mbarë njerëzimin”, porositi Gjuriq.

Pas nënshkrimit, Gjuriq deklaroi se kjo është një ditë historike për shkencën serbe, duke theksuar se në këtë mënyrë u hapen gjerësisht dyert instituteve, shkencëtarëve dhe industrisë serbe për të marrë pjesë në programin hapësinor.

Gjuriq theksoi se ky është një hap me rëndësi të madhe, si në aspektin simbolik ashtu edhe në atë thelbësor, që tregon se Serbia tani bashkëpunon me Shtetet e Bashkuara të Amerikës edhe në fushën e teknologjive më të avancuara, kur bëhet fjalë për lidhjen dhe zhvillimin e shkencës.

Bruks falënderoi Qeverinë e Serbisë për bashkëpunimin e vazhdueshëm dhe për anëtarësimin në programin Artemis, duke vlerësuar se prania e ministrit të Punëve të Jashtme të Serbisë në Uashington është jashtëzakonisht e rëndësishme.

“Prania juaj këtu sot për nënshkrimin e marrëveshjes ka një rëndësi të veçantë. Nesër do të zhvillojmë dialogun e parë strategjik ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Serbisë në Departamentin e Shtetit, gjë që do të shënojë një hap të madh përpara në marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Serbisë. Nënshkrimi i sotëm i Marrëveshjes Artemis do të shërbejë si hyrje në këtë ngjarje historike”, theksoi Bruks.

Ai shtoi se bashkëpunimi në fushën e hapësirës, nga vetë natyra e tij, është i orientuar drejt së ardhmes, i bazuar në bashkëpunim dhe optimizëm.

“Kjo është pikërisht ajo që dëshirojmë edhe për marrëdhëniet ndërmjet SHBA-së dhe Serbisë. Të frymëzuara nga misionet Artemis, të udhëhequra nga NASA, këto marrëveshje përcaktojnë një vizion të përbashkët për eksplorimin dhe shfrytëzimin e përgjegjshëm të hapësirës. Zgjerimi i numrit të nënshkruesve të këtyre marrëveshjeve nga tetë shtete themeluese në vitin 2020 në 69 shtete sot dëshmon për tërheqjen e madhe të këtij vizioni”, tha Bruks.

Sipas tij, marrëveshja pasqyron aspiratat më të mira të shpirtit njerëzor.

“Ato tregojnë përkushtimin tonë ndaj bashkëpunimit, punës së përbashkët dhe avancimit të përdorimit paqësor të hapësirës. Hapësira na bashkon të gjithëve në një aventurë të përbashkët, ndërsa këto marrëveshje na bashkojnë rreth një qëllimi të përbashkët. Siç e përmendi zëvendësadministratori, serbët në Amerikë kanë luajtur një rol kyç në programin ‘Apollo’ të NASA-s. Me nënshkrimin e sotëm të marrëveshjes, Serbia e forcon këtë partneritet dhe i bashkohet grupit më të gjerë të nënshkruesve që punojnë për zbatimin në praktikë të vlerave dhe parimeve tona. Më gëzon jashtëzakonisht fakti që Serbia do të jetë pjesë e këtij rrugëtimi së bashku me ne dhe me vendet e tjera nënshkruese”, tha ai.

Anderson theksoi se nënshkrimi i marrëveshjes është një hap kyç në marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Shteteve të Bashkuara.

Ai kujtoi se serbët kanë marrë pjesë në programet e NASA-s, duke përmendur “shtatëshen serbe”, e cila, sipas tij, ka dhënë një kontribut të rëndësishëm në inxhinierinë e NASA-s.

Ambasadori Shutanovac tha se, 57 vjet më parë, kur u lëshua misioni Apollo dhe u realizua zbritja në Hënë, askush nuk ishte i vetëdijshëm se sa i rëndësishëm do të ishte ai mision për historinë e njerëzimit.

Ai shtoi se të gjithë anëtarët e delegacionit serb sot, si edhe shumë përfaqësues të NASA-s, janë të vetëdijshëm se shtatë inxhinierë me origjinë serbe morën pjesë në atë mision dhe se Serbia është shumë krenare për ta.

“Sot po dëshmojmë momentin kur ministri Gjuriq po nënshkruan marrëveshjen. Për të kjo do të jetë një hap i vogël, por një përparim i madh dhe një arritje e rëndësishme për marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe SHBA-së. Në emër të kolegëve të mi nga ambasada dhe në emrin tim personal, dua të them se jemi shumë krenarë dhe të nderuar që jemi pjesë e këtij eventi”, tha Shutanovac.

Marrëveshja Artemis u krijua në vitin 2020, gjatë mandatit të parë të presidentit amerikan Donald Trump, si një nismë e përbashkët e NASA-s dhe Departamentit Amerikan të Shtetit, me mbështetjen e shtatë shteteve të tjera themeluese.

Serbia është vendi i 69-të që i bashkohet Marrëveshjes Artemis Accords.