Shabiu: Pa përgjigje konkrete për problemet ekonomike dhe sociale, përgjigja e të rinjve do të jetë e dobët

Aktivistja nga Prishtina, Marigona Shabiu, paralajmëroi se shumë të rinj nuk do t'i përgjigjen thirrjes për zgjedhje më 28 dhjetor pa një punë të besueshme informative, komunikim të qartë se pse këto zgjedhje janë të rëndësishme dhe përgjigje konkrete nga partitë ndaj problemeve ekonomike dhe sociale. Ajo thekson se kjo grupmoshë është kryesisht e zhgënjyer me politikën dhe nuk mendon se zgjedhjet do t'u ndryshojnë kushtet e jetesës.

Shabiu tha për Kosovo online se ata që votojnë për herë të parë, si dhe të rinj të tjerë në të gjithë Kosovën, e shohin papunësinë, pagat e ulëta, korrupsionin dhe nepotizmin si problemin më të madh, prandaj reformat në disa fusha janë të nevojshme.

"Votuesit për herë të parë dhe të rinjtë në të gjithë Kosovën po u tregojnë gjithnjë e më shumë studiuesve se shqetësimet e tyre më urgjente janë të prekshme, dhe këto janë tema të përditshme: qasja në punë të denja, cilësia e arsimit, kujdesi shëndetësor i besueshëm dhe mundësitë për të qëndruar në Kosovë, në vend që të ndihen të detyruar të emigrojnë. Shumë të rinj e shohin papunësinë, pagat e ulëta, korrupsionin dhe nepotizmin si pengesa kryesore për të ardhmen e tyre, që do të thotë se reformat ekonomike, transparenca dhe shërbimet sociale janë në krye të prioriteteve të tyre politike. Sondazhet dhe intervistat mediatike nga viti 2024 dhe 2025 sugjerojnë se një pjesë e konsiderueshme e këtij grupi po anon nga partitë që premtojnë ndryshime të vërteta në këto çështje, veçanërisht ato me platforma antikorrupsion dhe narrativa të lëvizshmërisë sociale", tha ajo.

Aktivistja shtoi se një mobilizim më i madh është i mundur, por mbetet e kujdesshme për këtë çështje, pasi pjesëmarrja midis votuesve të rinj në zgjedhjet e shkurtit 2025 ishte në përgjithësi e moderuar, duke sugjeruar se mbeten sfida të rëndësishme.

Ai deklaron se që të rinjtë të përgjigjen në numër të madh, do të nevojitet punë e besueshme informative, komunikim i qartë se pse këto zgjedhje janë të rëndësishme dhe parti që ofrojnë përgjigje konkrete për problemet ekonomike dhe sociale të të rinjve, përndryshe shumë të rinj do të abstenojnë.

"Arsyet e zakonshme për abstenimin e të rinjve përfshijnë zhgënjimin me politikën, mungesën e besimit në institucione, besimin se votimi nuk i ndryshon kushtet e tyre të jetesës, informacionin e dobët se si ose ku të votojnë, logjistikën e ndërlikuar, angazhimet në punë ose studim, transportin dhe apatinë e përgjithshme dhe lodhjen nga zgjedhjet, me tre cikle zgjedhore që tashmë janë duke u zhvilluar këtë vit, veçanërisht nëse fushatat duken jo bindëse ose përsëritëse. Vëzhguesit e procesit të vitit 2025 kanë vërejtur probleme praktike - në shumë qendra votimi "votuesit kishin vështirësi në gjetjen e emrave të tyre ose qendrave të sakta të votimit, gjë që dekurajoi më tej pjesëmarrjen", tha Shabiu.

Ajo theksoi se pret ndryshime të konsiderueshme midis të rinjve, me një ndryshim në përparësitë dhe zgjedhjen e kandidatëve midis të rinjve me arsim të lartë dhe të mesëm, atyre nga qytetet dhe të rinjve nga zonat rurale, si dhe midis burrave dhe grave.

"Të rinjtë me arsim të lartë kanë tendencë të jenë më të angazhuar, më të informuar rreth debateve politike dhe më të vëmendshëm ndaj çështjeve të tilla si qeverisja, sundimi i ligjit dhe reformat institucionale, të cilat mund të ndikojnë në një votim më të vetëdijshëm politikisht. Nga ana tjetër, të rinjtë pa arsim të lartë shpesh i japin përparësi nevojave të menjëhershme ekonomike - vendeve të punës, pagave, stabilitetit, dhe mund të jenë më të ndjeshëm ndaj premtimeve për lehtësim ekonomik ose mundësi punësimi, gjë që ndonjëherë i bën ata më të prekshëm ndaj thirrjeve politike klienteliste ose të lokalizuara", përfundoi bashkëbiseduesja jonë.

Ajo theksoi se gjinia gjithashtu luan një rol të rëndësishëm dhe se raportet e mëparshme tregojnë se gratë janë të nën-përfaqësuara midis pjesëmarrësve në fushatë dhe se ato përballen me pengesa strukturore që mund të zvogëlojnë pjesëmarrjen e tyre.

"Gratë e reja shpesh përballen me pengesa strukturore - më pak shtrirje, pritje tradicionale, më pak hapësira fushate që adresojnë çështjet e tyre, të cilat mund të zvogëlojnë pjesëmarrjen e tyre nëse aktorët politikë nuk i angazhojnë ato posaçërisht për çështje të tilla si arsimi, kujdesi shëndetësor ose qasja në mundësi. Raportet e fushatës nga viti 2025 tregojnë se gratë ishin të nën-përfaqësuara midis pjesëmarrësve në fushatë", nënvizoi ajo.

Ndarjet midis të rinjve urbanë dhe ruralë janë të rëndësishme, thotë Shabiu, duke shtuar se të rinjtë nga zonat urbane shpesh kanë qasje më të madhe në informacion dhe votojnë në numër më të madh, ndërsa interesat dhe problemet e të rinjve nga zonat rurale janë kryesisht të lokalizuara.

"Së fundmi, ndarja midis zonave rurale dhe urbane është ndoshta e rëndësishme. Të rinjtë urbanë në përgjithësi janë më të lidhur me informacionin, median dhe rrjetet e shoqërisë civile, gjë që i bën ata më të vetëdijshëm për zgjedhjet e tyre zgjedhore dhe më të prirur të dalin dhe të votojnë. Të rinjtë ruralë shpesh përballen me pengesa praktike - transport, më pak qendra votimi, punë më pak të synuar, dhe shqetësimet e tyre mund të jenë më të lokalizuara, gjë që mund të ndikojë në mënyrën se si dhe nëse ata votojnë fare," thotë aktivistja.