Surlliq: Situata mes Beogradit dhe Prishtinës do të ishte më e relaksuar nëse BKS do të ishte formuar para 11 vitesh

Me rastin e përvjetorit të Marrëveshjes së Brukselit, profesori asistent në Fakultetin e Shkencave Politike, Stefan Surlliq, shprehu besimin se situata politike mes Beogradit dhe Prishtinës do të ishte shumë më e relaksuar sot nëse BKS do të ishte zbatuar 11 vjet më pare, dhe se Marrëveshja e Brukselit e ka përmbushur misionin e saj, i cili, siç thotë ai, është akomodimi i dallimeve, duke mundësuar lirinë e lëvizjes, të jetesës, të drejtën për dallim dhe të drejtën për trashëgimi kulturore.

Fatkeqësisht, thekson Surlliq, ka rezultuar se dialogu është vazhdimisht i bllokuar dhe se Kosova dhe Serbia nuk kanë devijuar nga pikat e Marrëveshjes së Brukselit, përveç atyre që Beogradi ishte i detyruar t'i zbatonte.

Janë përmbushur të gjitha pikat që kanë qenë nga pala serbe si obligime, dhe ato pika që kishin të bënin me BKS e parë nuk ishin zbatuar, konstatoi ai.

Ai beson se marrëveshja e fundit, e njohur më mirë si plani franko-gjerman, nuk ishte as e nevojshme për të formuar BKS nëse do të ishte respektuar Marrëveshja e Brukselit.

“Në fund, duket se në ndonjë maskë të re, në ndonjë marrëveshje të re, marrëveshja e vjetër në fakt është shitur dhe është paraqitur si një koncesion i ri,dhe kjo është se BKS për të njëqindën herë paraqitet si një lëshim i ri ndaj komunitetit serb dhe Beogradit për vazhdimin e dialogut”, theksoi Surlliq.

Ai ka theksuar se marrëveshja e Brukselit ka qenë domosdoshmëri sepse, siç sqaron ai, ajo marrëveshje në fakt është epilog i situatës shumë të keqe që ka mbizotëruar në veri të Kosovës.

"I gjithë procesi filloi me një dialog teknik dhe përfundoi me Marrëveshjen e Brukselit me synimin për të ulur tensionet dhe për t'i ofruar komunitetit serb një kornizë institucionale për të funksionuar në Kosovë. Besoj se BKS pastaj u zbatua dhe se Marrëveshja e Brukselit përmbushi misioni, dhe kjo është akomodimi i dallimeve, duke mundësuar lirinë e lëvizjes, të jetesës, të drejtën për veçanti, të drejtën e trashëgimisë kulturore, në mënyrë që të kemi një situatë politike shumë më të relaksuar sot dhe gatishmërinë e Beogradit dhe Prishtinës për të zgjidhur çështje ndoshta shumë më të vështira”, ka vlerësuar Surlliq për Kosovo online.

Vetë fakti që nuk u zbatua Marrëveshja e Brukselit, thekson ai, ka humbur çdo shpresë tek komuniteti serb në Kosovë se një marrëveshje është e mundur dhe se jeta normale në atë territor është e mundur pavarësisht se kush është në pushtet në Prishtinë.

Në ato rrethana, siç shton ai, humbet çdo pikë e vazhdimit të dialogut dhe arsyeja pse Beogradi dhe Prishtina mbajnë takime formale në Bruksel kur realisht nuk reflektohet në terren.

Duke komentuar faktin se Prishtina ka shpërfillur detyrimet e saj nga Marrëveshja e Brukselit, duke intensifikuar sulmet dhe presionet ndaj serbëve, Surlliq thekson se autoritetet e Kosovës në këtë mënyrë u përpoqën të fitojnë kohë që popullata serbe të heqë dorë nga kërkesat dhe jeta në Kosovë.

“Mendoj se strategjia është e keqe sepse ideja e Prishtinës është që me kalimin e kohës çështja serbe të zhduket vetvetiu, se rëndësia e BKS-së do të humbasë. Tashmë është bërë e ditur se gati 15 për qind e serbëve në dy vitet e fundit janë larguar kryesisht nga veriu i Kosovës dhe janë larguar përgjithmonë nga ai territor”, tha ai.

Ai paralajmëron se nëse vazhdojnë këto trende, të cilat janë shumë negative, shumica e serbëve që jetojnë në Kosovë nuk do të shohin të ardhme për veten dhe familjet e tyre.

“Dhe atëherë politikanët në Kosovë mendojnë se do të mbetet që të mos flitet më për ndonjë autonomi të serbëve, do të mjaftojë që Serbia ta njohë Kosovën e pavarur si akt final të marrëdhënieve tona”, shpjegon Surlliq.

Ai vlerëson se një strategji e tillë e autoriteteve të Prishtinës është e gabuar sepse do të ndodhë krejt e kundërta – nëse bie numri i serbëve në Kosovë, nëse vërtet nuk ka një BKS funksionale, atëherë kushdo që është në pushtet në Beograd do të humbasë çdo motiv për të bërë kompromise me Prishtinën.

Do të ketë, thotë ai, një vijë të qartë të urrejtjes, keqkuptimit dhe mungesës së çfarëdo dialogu mes Beogradit dhe Prishtinës.

I pyetur se cili do të ishte realiteti nëse Marrëveshja e Brukselit do të zbatohej plotësisht sot, Surlliq thekson se kjo do të çonte menjëherë në relaksim të marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës.

“Serbët do të ishin pjesë e institucioneve, do të ishin të pranishëm në gjyqësor, në politikë, do të ndjeheshin të mbrojtur, do të kishin BKS e tyre, si kornizë institucionale dhe ndoshta do të jepej shpresa për popullsinë e mbetur që jeton në Kosovë se ata mund të qëndrojnë dhe të kenë grante dhe njëfarë sigurie. Problemi kryesor në jetën e tyre është se ata nuk kanë siguri. BKS nuk është vetëm politikisht, por edhe psikologjikisht e rëndësishme për njerëzit që jetojnë në Kosovë. Unë mendoj se zbatimi i Marrëveshjes së Brukselit do të ishte një shpresë në këtë moment. Nëse disa gjëra të mëdha nuk ndodhin në vitin ose dy vitet e ardhshme, mendoj se do të jetë vërtet vonë për çdo ide dialogu”, përfundoi Surlliq.