Peshkopi Teodosije në Akademinë Solemne në Graçanicë: Thelbi i pajtimit është të ndjesh vuajtjet e të tjerëve

Vladika Teodosije na Svečanoj akademiji u Gračanici: Cilj je bio da se izbrišu vekovi našeg postojanja
Burim: Kosovo Online

Qëllimi i 17 marsit 2004 ishte që të fshihen shekujt e ekzistencës sonë dhe të dëbohet popullata, tha peshkopi Teodosije i Rashko-Prizrenit në akademinë solemne në Shtëpinë e Kulturës në Graçanicë me rastin e 20 vjetorit të përndijekjes të marsit.


Peshkopi i Rashko - Prizrenit, Teodosije, tha se përndjekja marsit ishte dhuna më e madhe e ekstremistëve shqiptarë të Kosovës pas përfundimit të konfliktit të armatosur në vitin 1999 e deri më sot, ku në shumicën e rasteve viktima ishin njerëz të moshuar dhe të pafuqishëm të cilët u dëbuan brutalisht nga shtëpitë e tyre, janë dëmtuar faltoret dhe shtëpitë e nikoqirëve serbë.

“Përndjekja e marsit është ngulitur thellë në memorien kolektive serbe si një nga momentet më të trishta të historisë sonë të re. Në ato dy ditë, 17 dhe 18 mars, kishat dhe manastiret tona që i kishin mbijetuar luftërave dhe fatkeqësive të ndryshme për shekuj, po digjeshin dhe nga të gjitha palët dolën lajme për mizoritë që u kryen kundër popullit tonë të pafajshëm, murgjve dhe klerikëve, prandaj ne e shënojmë rregullisht këtë përvjetor, duke shërbyer një përkujtim për viktimat dhe duke iu lutur Zotit, për të shpëtuar popullin tonë dhe vendet e shenjta nga urrejtja etnike, e cila më pas u shfaq në formën e saj më të keqe, dhe përveç pranisë së përgjithshme ndërkombëtare”, tha peshkopi.


Peshkopi tha se "qëllimi ishte që të fshihen shekujt e ekzistencës sonë dhe të përzënë popullatën nga vatrat e tyre përgjithmonë".

“Ata që vuajtën në këtë përndijekje, si viktima të pafajshme, do të jenë gjithmonë në kujtesën tonë, sepse kanë vuajtur vetëm sepse kanë qenë serbë ortodoksë, në vetvete. Pamje të dhimbshme të tempujve tanë të shkatërruar, shtëpive të djegura, varrezave të përdhosura, nga Prizreni, Gjakova, Peja, Mitrovica jugore, Prishtina dhe Podujeva janë ngulitur thellë në memorien tonë. Qëllimi i ngacmuesve ishte që të fshinin shekujt e ekzistencës sonë dhe ta dëbonin popullsinë tonë të mbetur nga vatrat e tyre përgjithmonë. Është e vështirë të shihet se përpara përkujtimin e këtij përvjetori, ata që sot mbajnë pushtetin në Prishtinë, këtë lloj krimi që u dënua qartë dhe pa mëdyshje nga e gjithë bota, e karakterizojnë si dhunë serbe ndaj demonstruesve paqësorë shqiptarë, duke keqtrajtuar tre fëmijët shqiptarë që fatkeqësisht vdiqën në lum si justifikim për krimet e bëra më vonë. Deklaratat e tilla të papërgjegjshme të atyre, atyre që në krye të pushtetit të Prishtinës, jo vetëm tregojnë mungesën esenciale të ndërgjegjes dhe ndërgjegjes njerëzore, por janë një objektiv i ri për serbët dhe një thirrje e re për urrejtje dhe dhunë etnike”, tha peshkopi.

Ai theksoi se ditët e fundit nga Prishtina kanë ardhur deklarata të papërgjegjshme, të cilat kanë në shënjestër serbët dhe bëjnë thirrje për dhunë.

"Kisha jonë ka dënuar dhe do të kundërshtojë hapur çdo dhunë etnike, sepse këtë na mëson Ungjilli i Shenjtë. Të njëjtin qëndrim kemi pasur edhe në vitin 1999, kur kemi ndihmuar civilët e vuajtur nga të gjitha komunitetet dhe kemi dënuar krimet që kanë ardhur nga çdo anë. Fatkeqësisht, me një qasje të tillë të njëanshme, autoritetet aktuale të Kosovës po thellojnë mosbesimin etnik dhe po i shkaktojnë dëm popullatës së tyre.Thelbi i pajtimit është të ndjeni vuajtjet e të tjerëve dhe t'i jepni njëri-tjetrit dorën e ndihmës në kohë nevoje. Fatkeqësisht, vazhdimi i dhunës dhe presionit në rritje mbi popullin tonë, gjatë gjithë këtyre viteve, tregojnë qartë synimet e atyre që 20 vjet më parë, publikisht, ose në heshtje, përkrahën përndijekjen e marsit, dhe tani duan ta detyrojnë popullin tonë të shpërngulet dhe krijonë një territor të pastër etnikisht”, tha peshkopi.

Peshkopi Teodosije theksoi se të keqes dhe urrejtjes kurrë nuk duhet t'i përgjigjemi në të njëjtën mënyrë dhe me të njëjtën masë.

“Përkundër gjithë kësaj, dhe të gjitha vështirësive me të cilat po përballet sot populli serb në Kosovë dhe Metohi, ne duhet të mbetemi dinjitoz dhe të guximshëm, duke i parë paraardhësit tanë, të cilët mbijetuan me shekuj në kushte të vështira dhe nën qeveri të ndryshme, duke ruajtur besimin e tyre, traditën, kulturën, mbi të gjitha nderin dhe ndershmërinë njerëzore, vetëm kështu mund ta mbrojmë Kosovën dhe Metohinë, si shtëpinë dhe hapësirën tonë, ku të parët tanë ndërtuan faltore, si shprehje e dashurisë së tyre për Zotin dhe familjen e tyre. Për neve Kosova dhe Metohia nuk duhet të përfaqësojnë vetëm hapësirën gjeografike të një populli, por një vend ku duhet të mundësohet jeta për njerëzit e tjerë, me të cilët dëshirojmë të jetojmë në paqe dhe respekt të ndërsjellë. Ky është thelbi i besimit tonë të krishterë, ta mbajmë kryqin tonë me qetësi dhe dinjitet, duke ditur se vetëm kështu mund të përjetojmë transformimin dhe ringjalljen shpirtërore. Kurrë nuk duhet t'i përgjigjemi të keqes dhe urrejtjes në të njëjtën mënyrë dhe me të njëjtën masë, sepse atëherë do ta degradonim të krishterimin tone dhe dinjitetin njerëzor. Prandaj, ne do t'u përgjigjemi me mençuri të gjitha provokimeve dhe presioneve, gënjeshtrave dhe represioneve dhe me durim, duke ditur se në histori e keqja nuk ka triumfuar dhe se do të shpëtojë vetëm ai që vuan deri në fund", theksoi Peshkopi Teodosije.

Peshkopi Teodosije theksoi se “kujtimi i këtyre ditëve të tmerrshme të 20 viteve më parë nuk duhet të jetë shprehje hidhërimi, por paralajmërim për të gjithë, se kjo lloj e keqe, si dhe të gjitha të këqijat e tjera që kanë ndodhur këtu në Kosovë e Metohi, kurrë të mos përsëritën, duke e ditur se Zoti do t'i gjykojë të gjithë ata që duan të ndërtojnë lumturinë e tyre në fatkeqësinë e fqinjëve të tyre, pavarësisht origjinës apo fesë së tyre".

“Prandaj për ne, përkujtimi i këtij njëzetëvjetori të përndijekjes të marsit është, para së gjithash, një mundësi për të kujtuar gjithçka që kemi kaluar në 25 vitet e fundit të pasluftës, Rrugën e Kryqit dhe për të treguar me vendosmëri dhe me guxim që, si fëmijë shpirtërorë të Shën Savës, Shën Princit Llazar dhe Shën Mbretit Stefan Deçanit, ne mund të mbetemi dhe të mbijetojmë si tanët në tonat, vetëm nëse i përmbahemi ungjillit të Krishtit, duke mos ia dëshiruar të tjerëve atë që bëjmë të mos urojmë për vete dhe duke i zgjatur dorën e pajtimit çdo njeriu me vullnet të mirë. Këtë vit përkujtimi i Përndijekjes përkon me fillimin e Kreshmës së Madhe, në të cilën me ndihmën e Zotit do të përpiqemi si shpirtërisht ashtu edhe fizikisht duke nxituar për të takuar Ngjalljen e Krishtit, prandaj, në gëzimin e kësaj feste më të madhe, t'i drejtojmë lutjet Zotit, që të na mbrojë ne dhe të gjithë njerëzit e tjerë, në paqe dhe çdo të mirë.

Milena Parliq, ndihmësdrejtoreshë e Zyrës për KdheM e Qeverisë së Republikës së Serbisë, ka thënë se sot më së shumti digjen plagët e heronjve të Kosovës.


"Kur jemi më shumë se zakonisht të vetëdijshëm se ato janë përgjithmonë të dhimbshme dhe do të rrjedhin gjak përgjithmonë pa marrë parasysh se sa kohë ka kaluar, dhe ka kaluar shumë pa drejtësi. Kemi mbushur 20 vjet që kur u vranë nëntë serbë të pafajshëm, mbi 4000 u internuan. Të shkatërruar gati 1000 varre serbe dhe dogjën më shumë se 35 kisha. Nuk ishte vetëm një trajtim brutal i popullatës, kjo dhunë e motivuar etnikisht ishte vazhdimësi e përndijekjes që përjetoi populli ynë në vitin 1999. Ishte një goditje për traditën tonë, trashëgiminë shpirtërore, tek monumentet luksoze, tek Serbia mesjetare”, tha Parliq.

Ajo theksoi se “ata mund të shkatërronin vetëm materialin, duke mos ditur se shpirtërorja është e pathyeshme përballë vandalizmit”.

Parliq tha se kultura e kujtesës është "diçka që duhet të jetë e rrënjosur në të gjithë ne".

"Në historinë e fundit të vuajtjeve, koha për ne serbët është e ndarë në para dhe pas luftës, dhe lufta filloi falë gënjeshtrave. Gënjeshtra për fatkeqësinë humanitare, për përdorimin e tepruar të forcës në Reçak. Gënjeshtra ka krijuar të ashtuquajturi shtet të Kosovës, gënjeshtra e ndrydhi të vërtetën e vuajtjeve për përndijekjen e popullit serb, kishës dhe shtetit. Për 20 vjet gënjeshtra mbuloi përndijekjen, i cili filloi edhe me gënjeshtra për fëmijët e vrarë në fshati Çabra, dhe gënjeshtra mjaftoi që hordhi të tëra të fillonin djegien, vrasjen dhe persekutimin më 17 mars”, tha ajo.

Parliq tha se kultura e kujtesës është "diçka që duhet të jetë e rrënjosur në të gjithë ne".

“Në emër të viktimave që vdekja i mori para kohe, shtëpive të shkatërruara që nuk mirëpritën të qeshurat e brezave të rinj, kishave dhe manastireve të djegura, dashurisë që është e aftë të kapërcejë çdo urrejtje dhe krenarisë që qëndron fort pas mendime që nuk do të na lënë kurrë”, tha ajo.

Kryetari i qarkut të Kosovës, Srxhan Popoviq, ka theksuar se kanë kaluar 20 vjet nga dita që la plagët më të këqija te populli serb.


"Përkujtimi i 17 marsit është obligim ynë. Të kujtojmë të gjithë serbët e dëshmuar dhe të dëbuar, faltoret dhe shtëpitë e djegura. Të gjitha tmerret nëpër të cilat kaluan familjet tona në ato ditë. Jo vetëm sot, por çdo ditë, të gjitha këto 20 vjet më parë, secili ne jetojmë me faktin se drejtësia duhet të fitojë”, tha Popoviq.

Ai ka theksuar se edhe sot dikujt duhet t'i përgjigjet që 17 marsi të harrohet dhe autorët e atyre krimeve të tmerrshme të mbeten të pandëshkuar.

“Ashtu siç po përpiqen t’i shtyjnë në harresë edhe shumë krime të tjera që kanë ndodhur para dhe pas 17 marsit në territorin e KdheM, ne jemi këtu për t’ua kujtuar çdo vit çdo gjë që na kanë bërë, e cila ka mbetur e pandëshkuar, duke kërkuar drejtësi”, tha ai.

Ai theksoi se 17 marsi po vazhdon edhe pas 20 vitesh.

Kryetari i Listës Serbe, Zlatan Elek, ka kujtuar se askush nuk është mbajtur ende përgjegjës për përndijekjen e 17 marsit 2004.


“Në vitin 2004, ekstremistët shqiptarë u përpoqën të shkatërronin çdo gjë që ishte serbe dhe të përfundonin punën që nuk e bënë në vitin 1999. Atëherë, si edhe tani, fatkeqësisht gjithçka ndodhi para syve të bashkësisë ndërkombëtare dhe para syve të misioneve të KFOR, UNMIK, EULEX, OSBE dhe përfaqësues të tjerë ndërkombëtarë të cilët panë në heshtje vrasjen e civilëve serbë, djegien e shtëpive serbe dhe dëbimin e më shumë se 4000 serbëve”, tha Elek.

Ai theksoi se mbetet “të kujtojmë 17 marsin dhe ta shënojmë çdo vit në KdheM”.

“Ajo që do të doja t'i them komunitetit ndërkombëtar, vendeve të Kuintit dhe SHBA-ve është se ata duhet ta mbajnë mend mirë 17 marsin dhe të mos lejojnë më kurrë të ndodhë një përndijekje e tillë në një botë demokratike në zemër të Ballkanit siç ndodhi në mars. 17 në 2004”, tha Elek, duke shtuar se “sot është më e vështira të jesh serb në Kosovë dhe Metohi”.

“Vetëm uniteti ynë, harmonia jonë, durimi ynë, inteligjenca jonë, e ndërtojnë murin e qëndrimit dhe mbijetesës sonë në këto zona, gjë që është pothuajse e pamundur pa shtetin e Serbisë”, tha Elek.

Dr. Dragan Periq, kirurg në KBC Prishtinë me seli në Graçanicë, kujtoi punën e tij gjatë përndijekjes më 17 mars 2004.


“Kemi punuar ditë e natë, kemi pranuar të gjithë të sëmurët, të gjithëve iu është dhënë ndihma e duhur”, thotë ai.

Ai ka theksuar se pas disa ditësh ka pasur një përmirësim të situatës së sigurisë.

“Kisha qëllim që fillimisht të evakuoja pacientët që kishin nevojë për transfuzion gjaku, ndoshta ishte faji im, thirra KFOR-in për ndihmë, por nuk fola me të plagosurit, nuk e mbaj mend numrin, por mendoj se dy helikopterë anëtarët e shkollës fillore Kralj Milutin zbarkuan në zonën "Dr. Periq, ju mund të bëni çfarë të doni me ne, ne nuk do të shkojmë në një spital gjerman", thotë Periq.

Novica Stoliq, ish-drejtor i shkollës së mesme në Obiliq, thotë se më 17 mars, rastësisht ka qenë në Graçanicë me gruan e tij dhe se me t'u kthyer në shtëpi, poshtë Veternikut, ka parë një turmë që po shkonte drejt Çallavicës dhe se sulmi në Obliq filloi të nesërmen.

“Që kur ishim të bashkuar, u përgatitëm për diçka që nuk e dinim se çfarë do të ndodhte. Ata u përpoqën dy herë të pushtonin rrugën tonë, por nuk ia dolën. Gjatë gjithë kohës kërkojmë ndihmë nga KFOR-i për të evakuuar gratë dhe fëmijët tanë dhe gjendja e tyre ishte, të gjithë ose askush. Ne vendosëm askush. Ne qëndruam, dhe më parë shtëpitë tona ishin të shënuara nga KFOR-i dhe policia e SHPK. Kur turma lëvizi në drejtim të rrugës sonë, ne dolëm dhe iu lutëm policisë së SHPK, duke marrë parasysh se policia serbe u nda prej tyre dhe shkoi në palën serbe duke mbrojtur fshatrat serbe, ata thanë se nuk mund t'ju ndihmojmë, sepse ne jemi polici demokratike dhe me elegancë na i refuzuan të gjitha kërkesat”, kujton Stoliq.