Qytetarët e veriut të Kosovës për bombardimet e NATO-s: Kujtimet e frikës dhe tmerrit

Në këtë ditë, 25 vjet më parë, Qeveria e Republikës Federale të Jugosllavisë shpalli gjendjen e rrezikut të menjëhershëm të luftës. Kujtimi i bombardimeve të NATO-s në vitin 1999 në mesin e bashkëqytetarëve në veri të Kosovës është ende i hidhur dhe i dhimbshëm. Shumë prej tyre nuk besuan deri në momentin e fundit se aleanca e NATO-s do t'i qëllonte me raketa për 78 ditë të gjata dhe të dhimbshme dhe ia dolën, thonë ata, siç dinin.

Në kohën e bombardimeve, qytetarët e Mitrovicës së Veriut dhe Leposaviqit ishin kryesisht në shtëpitë e tyre, të fshehur në bodrume, dhe shumë prej tyre dolën jashtë zonës së banuar në fshat, duke besuar se atje ishte më e sigurt.

Edhe sot, Stojanka Peshtiq nuk e kupton pse bota hodhi bomba mbi një komb kaq të vogël ortodoks, thotë se nuk e kupton se çfarë i shqetëson ata edhe sot kur bëhet fjalë për serbët.

“Në momentin e bombardimit kam qenë në shtëpi, në bodrum, ku jemi fshehur dhe kemi kaluar natën. Ne i errësuam xhamat, u mbrojtëm, kur ra bomba në Jabukovicë ishim pak të frikësuar, sepse shihnim shumë tym, ishte rrëqethës”, thotë ky banore e Leposaviqit.

Peshiq shton se nuk e priste që, siç thotë ajo, bota do t'i bombardonte serbët.

“Nuk e prisja se bota do të na sulmonte kështu, sepse gjithçka është bërë në mënyrë të paligjshme, nuk e di se çfarë po u bëjmë ne serbët dhe çfarë u kemi borxh, kështu që të gjithë po na sulmojnë kështu, e vetmja gjë është se ne jemi ortodoksë dhe për shkak se ne jemi një popull i mirë, i ndershëm, paqedashës, ne mbrojmë tonën dhe ndoshta kjo është arsyeja pse ata na urrejnë. Le t'i japim dorën të gjithëve dhe të ndihmojmë dhe të bëjmë diçka, por çfarë mund të bëhet", thotë Peshiq.

Në momentin e bombardimit, Vidosav Bojoviq ishte në fshatin e tij dhe thotë se të gjithë erdhën tek ai, duke menduar se në fshat ishte më i sigurt.

“Sa nuk më kujtohet, kam qenë në shtëpi në fshatin Tvrgjan dhe më kanë ardhur nga këtu, më kujtohet, momente jo të mira, por të këqija, kemi pasur frikë. Askush nuk e priste, unë nuk e prita, por çfarë do të bëjmë”, ka thënë shkurt Bojoviq.

Një bashkëqytetar i moshuar nga Mitrovica e Veriut na tha se kurrë nuk e besonte se mund të ndodhte bombardimi.

“Kurrë nuk e kam besuar se mund të arrihet deri te kjo, por e shihni, ndodhi. Kjo është ajo që po bëhet sot nëpër botë, e gjithë bota është në luftë. Mund të thyhet përsëri këtu, sepse kjo nuk mund të tolerohet më dhe kjo shtypje që kemi. Ato komunitete ndërkombëtare, të ashtuquajtura, që duan paqe dhe drejtësi në botë, janë qesharake”, thotë ai.

Neshko Vllahoviq shprehet se ai i mbijetoi me vështirësi bombardimeve, si të gjithë bashkëqytetarët e tjerë.

“Ishte diçka e paprecedentë deri atëherë. Pa Këshillin e Kombeve të Bashkuara u mor vendim për bombardimin e një vendi sovran dhe na u mor me forcë një pjesë e territorit tonë. Shpresoj që edhe fqinjët shqiptarë ta mbajnë mend këtë, sepse edhe ata e kanë kaluar atë ferr si ne. “Kujtimet janë të shëmtuara, mjaft të shëmtuara”, thotë Vllahoviq.

Pensionisti Jovan nga Mitrovica e Veriut e kujton këtë periudhë për gjendjen e rëndë që ka ndodhur në familjen e tij.

“Në mbrëmje mund ta shihni Prishtinën nga banesa ime, kur shpërtheu bomba e parë dhe u ndez pika e karburantit, kjo ishte një shenjë. Pas kësaj filloi lufta dhe luftimet. E dija 10 vjet më parë se do të kishte një luftë. Unë flas shqip në mënyrë perfekte, kuptoja gjithçka që përgatitej dhe bëhej. Ka zgjatur 70 e ca ditë, kam pasur tre fëmijë të vegjël. Ndoshta ti e di si ndihem, gruaja ime mori ilaçe, nëna ime plakë ishte me mua dhe më tha të mos kem frikë. Mirëpo, nuk pyesin kush ka të drejtë e kush gabon, këtë e bëjnë njerëzit, jo Zoti”, thotë ai dhe shton se pas luftës situata ishte edhe më e keqe.